Wbrew temu, co może nam się wydawać, narcyz to nie tylko ten, kto kocha swoje odbicie. Czego nie wiesz o narcystycznej osobowości? W dzisiejszych czasach słowo „narcyz” stało się popularną etykietą, którą przypinamy niemal każdemu, kto przejawia choć odrobinę egoizmu lub próżności. Jednak prawdziwy narcyzm to coś znacznie głębszego i bardziej destrukcyjnego. To złożony typ osobowości, który charakteryzuje się trwałymi, sztywnymi wzorcami zachowań, a one zaś niszczą relacje z innymi ludźmi. 

Mit wysokiej samooceny

Powszechnie uważa się, że narcyzi mają o sobie niezwykle wysokie mniemanie. Prawda jest jednak z goła odmienna: u podstaw narcyzmu leży głęboka niepewność i kruchość. Te wszystkie cechy, które widzimy na zewnątrz – arogancja, megalomania czy roszczeniowość – to jedynie pancerz ochronny tej osoby, swojego rodzaju „peleryna superbohatera”, którą narcyz owija swoją wątłą psychikę, stwarzając zupełnie inne pozory.

 

Wiele twarzy narcyzmu
 

Narcyzm to nie monolit, lecz całe spektrum. Doświadczenia ludzi wskazują, że najczęściej nie mamy do czynienia z „filmowym” złoczyńcą, lecz z tzw. narcyzem umiarkowanym. To osoba, która potrafi być urocza i zapewnia wystarczająco dużo dobrych chwil, byśmy chcieli trwać w relacji, ale jednocześnie dostarcza tylu zranień, że czujemy się wiecznie zdezorientowani. Poznaj jeszcze inne typy osobowości narcystycznej:

 

Narcyz wrażliwy (ukryty)

Często przyjmuje rolę ofiary, jest przewrażliwiony na swoim punkcie i uważa, że świat nie poznał się na jego geniuszu.

Narcyz społeczny

Buduje swój wizerunek na byciu „świętym” – angażuje się w pomoc innym i wolontariat, ale robi to głównie po to, by zyskać poklask i podziw.

Narcyz przekonany o nieomylności

Wielki moralista, który zawsze wie lepiej i gardzi każdym, kto nie przestrzega jego rygorystycznych zasad.

 

Anioł na ulicy, diabeł w domu

Jednym z najbardziej dezorientujących zachowań narcyza jest jego zdolność do kontroli zachowania przy innych ludziach. Narcyzi potrafią być czarujący, empatyczni i pomocni w pracy czy na imprezie, by po powrocie do domu, za zamkniętymi drzwiami, stać się agresywnymi i pogardliwymi wobec najbliższych. To sprawia, że osoby bliskie narcyzowi często czują się osamotnione w swoim cierpieniu – nikt inny nie widzi bowiem prawdziwej twarzy ich partnera czy rodzica.

Dlaczego oni się nie zmieniają?

Wielu z nas wierzy w „historie o jednorożcach” – opowieści o tym, jak narcyz pod wpływem miłości nagle staje się empatyczną osobą. Niestety, badania pokazują, że trwała zmiana u narcyza jest niezwykle rzadka. Wynika to z faktu, że ich osobowość jest mało elastyczna, a oni sami rzadko widzą winę w sobie, zazwyczaj obarczając odpowiedzialnością cały świat.

Podsumowanie

Zrozumienie, że narcyzm to nie „zły dzień”, ale trwały wzorzec, jest pierwszym krokiem do ochrony własnego zdrowia psychicznego. Nazywanie rzeczy po imieniu pozwala przestać obwiniać siebie za zachowanie drugiej osoby i zacząć proces uzdrawiania. Więcej informacij znajdziesz w książce Ramani Durvasuli  "To nie Ty. Jak rozpoznać narcystycznych ludzi i uwolnić się od nich". Zapraszam Cię również do wysłuchania rozdziału o żalu i uzdrowieniu z narcystycznej relacji: