Recenzje

Dziś już wiemy, że w sferze życzeń pozostaje myślenie, iż czas dyktatur skończył się wraz ze schyłkiem XX wieku. Wystarczy, że spojrzenie skierujemy na naszych wschodnich sąsiadów – Białoruś, gdzie reżim autorytarny od dwudziestu lat ma się dobrze, a nawet bardzo dobrze.

Aleksander Łukaszenka od 1994 roku nieprzerwanie rządzi krajem. Pan i władca, gospodarz i baćka (sam zresztą nadał sobie ten przydomek) Białorusi. Jest pan kimś ważniejszym od Boga – miał powiedzieć o nim gubernator obwodu brzeskiego Konstancin Sumar. Kult jednostki i polityczna unifikacja, tak dziś w skrócie wygląda prezydentura Łukaszenki. Jej szczegółową genezę i rozwój, ale też szeroki obraz współczesnej Białorusi funkcjonującej w cieniu prezydenta, przedstawia Andrzej Poczobut w książce System Białoruś.

Książka korespondenta Gazety Wyborczej, który na stałe mieszka w Grodnie, podzielona została na trzy zasadnicze części. Pierwsza z nich dotyczy postaci samego Łukaszenki. Przedstawia jego drogę do władzy, która wiodła od wyszydzanego i pogardzanego dziecka niezamężnej Kaciaryny Łukaszenki, przez szkoły, wojsko i partię, aż zatrzymała się w momencie w którym żaden urząd państwowy nie może obyć się bez wizerunku baćki. Determinacja, pewność siebie oraz wielkie zdolności adaptacyjne były i nadal pozostają wielkimi atutami prezydenta. Łukaszenko to zwolennik polityki prorosyjskiej, który na fali niepokoju po rozpadzie Związku Radzieckiego, zdołał uzyskać w pierwszych wyborach aż 80,34 proc. głosów. Polityczny mistrz, który doskonale potrafi wpasować się w gusta wyborców i który wszelki sprzeciw wobec siebie potrafi skutecznie zdusić w zarodku. Człowiek, który stworzył swój własny system zarządzania państwem oparty głównie na pomocy z zewnątrz, represji niepokornych i autorytaryzmie władzy.

Poczobut szczegółowo opisuje tę maszynerię wyróżniając jej trzy składowe: chleb, show, strach. A w tym wszystkim egzystują zwykli obywatele, zwykły człowiek (rozdział Życie w czasach dyktatury), który próbuje poradzić sobie z zastaną rzeczywistością. Dziennikarz prowadząc rozmowy ze zwolennikami, jak i przeciwnikami prezydenta, kreuje ciekawy obraz ludzi próbujących wyjaśnić casus dwudziestoletniej politycznej kariery Łukaszenki. I jak mówi jeden z bohaterów rozmowy: Każdy ma wybór. Dostosować się, walczyć, albo wyjechać. Żadna z tych propozycji nie wydaje się jednak do dość atrakcyjna.

Książka Poczobuta do dogłębne studium państwa autorytarnego. Autor, który na stałe mieszka na Białorusi, doskonale wie o czym pisze i punkt po punkcie obnaża system stworzony przez Łukaszenkę. W publikacji łatwo pogubić się wśród licznych nazwisk i dat. Trudno też skupić się na dość oschłej narracji. Szejnert i jej reporterskie środowisko przyzwyczaiło nas do narracji bliższej beletrystyce (pokusiło się o wprowadzenie do reportażu wątków fabularnych), co jednak nie ujmuje książce istotności. Bo System Białoruś to ważny i mądry tekst odsłaniający kulisy i nadużycia władzy. Warty uwagi, chociażby przez wzgląd na sąsiedztwo.

Recenzja książki „Sztuka rynkologii” mojego blogerskiego kumpla Jacka Kotarbińskiego wydaje się właściwie formalnością – hurra, Jacek napisał książkę, kupujcie wszyscy! Ale przyznam Wam, że mam z nią problem – wcale to „kupujcie wszyscy!” nie jest takie oczywiste. To nie jest taka książka i… hmm, nie wiem też czy jest to książka dla czytelników bloga Jacka :-)

Tytuły początkowych rozdziałów zapowiadają ciekawą zabawę słowem, którą znam z bloga Jacka – a tymczasem przez ponad 40 proc. (przepraszam, ale czytałem ją na Kindlu, nie wiem nawet ile ma stron) dostaję rozważania i wspominki o tym jak kształtował się i funkcjonuje dzisiejszy rynek marketingu. Jest to oczywiście ciekawy, długi wywód, spory rys historyczny z lepszymi i gorszymi momentami, w którym Jacek przedstawia cały proces kształtowania się świadomości pojęcia marketing, pokazuje że marketing to nie tylko oferta sprzedażowa, reklama i konwersja na sprzedaż ale cały ekosystem, powiązany na wielu poziomach z producentami, mediami, konsumentami. Ok, background mamy solidnie omówiony.

W pierwszych chwilach czułem się trochę zawiedziony, wiele z tych historii znałem – ale to może właśnie mój błąd w ocenie tej książki, wynikających z ładnych paru lat obserwacji rynku, czytania i pisania o nim – częściej muszę ustawiać się w roli „świeżego” czytelnika. Szkoda, że mając 15-16 lat nie trafiłem na taką książkę i wiedzy o marketingu musiałem szukać nieco po omacku, bo dla kogoś kto chce wiązać swoje życie z marketingiem, to swego rodzaju „oprowadzenie” po mieście marketingu jest bardzo istotne. Jacek oprowadza więc przez dzielnice mniej lub bardziej oddalone w historii, pokazuje szyldy takich marek jak Wedel, Blikle, polski Harods czyli Dom Braci Jabłowskich, Prusakolep, Frugo, Always, Teletombola czy… Czterej Pancerni :-)

Ciekawych miejsc w tym specyficznym „mieście” po którym oprowadza nas autor jest sporo, przejdziemy przez ważne place – kamienie milowe jak i po prostu interesujące zaułki w historii marketingu – dowiemy się kto zapłacił Pelemu aby w 1970 roku, tuż przed meczem o mistrzostwo świata odrobinę dłużej niż normalnie zawiązał na boisku sznurowadło swojego buta, jak pewien producent okularów wykorzystał wypadek w kopalni w Chile (ten, w którym 33 górników przez kilka tygodni był uwięzionych pod ziemią) czy też w jaki sposób producent pasty do zębów zwiększył sprzedaż swojego produktu. Mając takie, szerokie pojęcia o procesach marketingowych mamy też okazję zdobywać wiedzę w tej fascynującej dziedzinie nie tylko narzędziowo (5 sposobów na skuteczne kampanie mailingowe) ale sami obserwować świat, właśnie pod kątem mechanizmów, które stosują producenci, handlowcy czy agencje reklamowe.

W książce Jacek stara się odpowiedzieć na pytanie dlaczego słowo „marketing”, „marketingowiec” jest dzisiaj tak negatywnie postrzegane czy to przez pryzmat sprzedawców kołder z lam czy cudownych garnków czy też innych mistrzów manipulacji.

Prawie dwa lata temu odbyliśmy na ten temat rozmowę

W książce znajdziecie rozdział poświęcony sześciu kręgom marketingu i nie są to żadne sprzedażowe czary-mary czy definicje wymyślane przez pseudoekspertów od tanich szkoleń – to obszary gdzie pojęcie marketing występuje – ten fragment dał mi odpowiedź dlaczego ludzie zajmujący się marketingiem nie zawsze się rozumieją – funkcjonują w różnych kręgach – poziomach zastosowania marketingu. Podobnie ważną częścią tej książki są rozważania o ludziach marketingu, ich kompetencjach i sposobach zdobywania doświadczenia – 22 kluczowe kompetencje marketera pokazuje jak szeroka jest to dziedzina wiedzy i ile trzeba sobie przyswoić aby nazywać się marketerem.

Trochę o kompetencjach, zdobywaniu wiedzy dyskutowaliśmy na jednym z mediafunLAB-ów, w panelu którego Jacek Kotarbiński był jednym z uczestników.

Książka nie skupia się oczywiście tylko na historycznych opowiastkach (chociaż obowiązkowe opowieści o Tomaszu Edisonie, Michaelu Jordanie, Disneyu czy J.K Rrowling musiały się znaleźć – wrr, ile razy je już czytałem). Kiedy dochodzimy do czasów współczesnych dostajemy rozważania o marketingu w kontekście współczesnych mediów, internetu, serwisów społecznościowych – przykładów i nawiązań jest całkiem sporo, niektóre sprzed paru miesięcy, o niektórych rozpisywaliśmy się na naszych blogach poświęconych marketingowi. Zresztą parę stron również jest poświęconych blogo i vlogosferze – próby klasyfikacji blogerów czy opisania relacji marka-bloger – Ci którzy znają temat z blogowych z dyskusji czy bloga Jacka raczej jednak niczego nowego nie doświadczą.

No i wracamy do pytania. Dla kogo jest ta książka. Jeśli jesteś wiernym czytelnikiem bloga Jacka – to pewnie niekoniecznie jest to książka dla Ciebie (chyba, że się mylę, poprawcie mnie). Jeśli odkryłeś jego bloga niedawno, nie znasz Kotarbińskiego z konferencji, dyskusji, wywiadów a zajmujesz się marketingiem – z pewnością warto sięgnąć po „Sztukę rynkologii”. Również warto ją przeczytać jeśli w marketingu stawiasz pierwsze kroki – obycie z tym pojęciem, procesem jego ewolucji ułatwi ci odkryć pasję w zdobywaniu kolejnych poziomów wiedzy tej fascynującej i ciągle zmieniającej się dziedziny. Warto ją również przeczytać jeśli słowo „marketing” kojarzy Wam się negatywnie – szkoda, że motywację Jacka do napisania książki znalazłem dopiero na końcu :-) „w debacie publicznej słowo „marketing” dosięgło swoistego poziomu dna. Kiedy tarzało się w mule, piszczało i miało obłęd w oczach – podniosłem, wytarłem, pocieszyłem, przytuliłem i napisałem tę książkę.”

Hmm, tytułowa „rynkologia” nie pojawiła się w tej recenzji ani razu… a przecież w książce to pojęcie pojawia się bardzo często… nie wiem dlaczego :-)

Bob Proctor - autor międzynarodowego bestsellera „Urodziłeś się bogaty" (Onepress 2013) - tym razem zachęca nas do... zapomnienia. Zapomnienia o pieniądzach i... bogacenia się. Przewrotne, ale intrygujące!

Zwłaszcza, jeśli na końcu tej drogi mają spełnić się nasze marzenia o zdobyciu prawdziwej fortuny. Autor książki odkrywa przed nami sekrety budowania bogactwa. Nie ma tu co prawda „złotych myśli" o tym, jak zarobić milion w miesiąc, ale otrzymujemy realistyczne strategie, pozwalające porzucić błędne wzorce myślenia na rzecz tych, które mogą przynieść realny zysk. Przygotowani na wielką zmianę, zapinamy pasy - bo to ostra jazda! - i z książką w ręku udajemy się w pełną przygód finansowych podróż, która może odmienić nasze podejście do pieniędzy.

Książka Briana Tracy'ego z nieznoszącym sprzeciwu podtytułem „Zmaksymalizuj swoje przychody już teraz" kierowana jest do tych, którym nie odpowiada to, jak wygląda ich dotychczasowe życie, a przede wszystkim niepogodzeni są z tym, ile zarabiają. Jednak - według autora -jest tylko jedna osoba, która może to zmienić - TY. I nie ma co zwalać winy za stan swojego konta na rodziców, którzy nie dopilnowali tego byśmy do odpowiednich szkół uczęszczali i już za młodu odpowiednich ludzi poznawali. Nie ma co narzekać na typ wykształcenia, szefa, firmę, branżę, konkurencję, a tym bardziej na stan krajowej gospodarki. Trzeba wziąć pod uwagę, że przecież w Twoim otoczeniu są setki ludzi, którzy mieli takie same problemy i byli tak samo ograniczani jak TY, a teraz zarabiają dużo więcej i prowadzą lepsze życie. Pora więc - po lekturze tej książki - stanąć oko w oko z prawdą i wziąć odpowiedzialność za swoje dotychczasowe życie i zarobki. Nie odkrywając prochu, wystarczy zastosować na własny użytek praktyczne i sprawdzone strategie, metody i techniki, by zacząć zarabiać tyle, ile jesteś wart.

Pierwsza tendencja to skupianie się na polskim dziedzictwie pozostałym za wschodnią granicą. Drugi, bardzo rozpowszechniony nurt, obejmuje teksty, w których reportażyści poszukują patologii, nędzy i brudu (patrz artykuły o Ukrainie Hugo-Badera, czy też - mimo prób zaprzeczania temu - książka Ziemowita Szczerka „Przyjdzie Mordor i nas zje”).

Jeśli Pogorzelski od razu przyznaje się do tego, że nie będzie pisał o nostalgii Kresów, to początkowo wydaje się, że będzie, tak jak wielu polskich reportażystów, szukał na Ukrainie skrajności, zniekształcając realny obraz tego kraju. Może się tak wydawać po pasażu z wstępu do książki: „Jeżeli na Ukrainie mamy bogactwo, to aż bolą od niego oczy; jeżeli rock, to pełen emocji; jeżeli patriotyzm, to w skrajnym nacjonalistycznym wydaniu (…) jeżeli kobietę to porażająco piękną”. Na szczęście jest to zagranie pod publiczkę (bo chyba tego chce od wielu książek o Ukrainie wielu czytelników).

W „Barszczu ukraińskim” bowiem nie ma „hardkorowych ruskich historii” (cytat ze Szczerka). Znajdziemy tam natomiast rzetelną i lekko napisaną prezentację ukraińskich realiów – mediów, popkultury, podejścia do religii, pozycji kobiet. Autor nie jest oczywiście przy tym bezkrytyczny – nie zamyka oczu na totalną ukraińską korupcję, czy też oligarchiczny system rządów. Pogorzelski opisuje także problemy związane z postrzeganiem przez Ukraińców historii i języka (jednak nie stawiając ich na pierwszym miejscu, jak robi to niesłusznie wielu publicystów). Co ważne, w książce wybrano dobry punkt obserwacyjny. Centrum opisu w "Barszczu..." jest Kijów – miasto, gdzie dziś rzeczywiście bije serce Ukrainy. Dzięki temu możemy usłyszeć głosy ekspertów innych niż zwykle – szczególnie takich, którzy nie używają zużytego i dezaktualizującego się schematu „Lwów-Donieck, wschód-zachód.”.

Pogorzelski opisuje Ukrainę jako normalne państwo - ciekawe, mające swoją specyfikę, swoje patologie, ale i odnoszące swoje sukcesy. Dlatego też „Barszcz ukraiński” może być dobrym przewodnikiem po tym kraju, szczególnie dla osób, które dopiero zaczynają przygodę jego poznawania.