Obecnie narcyzm jest pojęciem, które w powszechnym języku używane jest coraz częściej i nie zawsze jest ono właściwie definiowane. Nierzadko kojarzymy je z próżnością, egoizmem czy przesadną miłością do samego siebie. Pscyhologia udowadnia jednak, że zjawisko narcyzmu jest dużo bardziej złożone. Za maską pewności siebie może bowiem kryć się kruchość, za charyzmą – silna potrzeba kontroli, a za dobroczynnością zaś – potrzeba uznania w oczach innych.
Narcyzm może mieć wiele twarzy i przyjmować różne, czasem nieoczywiste formy. Zapraszamy do lektury artykułu napisanego w oparciu o ksiązkę "To nie Ty. Jak rozpoznać narcystycznych ludzi i uwolnić się od nich", w którym znajdziesz kilka ciekawych faktów o osobowści narcystycznej. Pomogą one lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za tym szkodliwym zjawiskiem.
1. Narcyzi potrafią kontrolować swoje zachowanie.
Wbrew powszechnemu przekonaniu, osoby narcystyczne często bardzo dobrze potrafią panować nad swoimi wybuchami. Mają umiejętność bycia czarującymi w obecności osób obcych lub ważnych, a agresję i napięcie wyładowują wyłącznie na osobach najbliższych, wtedy gdy nikt inny nie patrzy.
2. Fundamentem narcyzmu nie jest pewność siebie, lecz kruchość.
Choć narcyzi sprawiają wrażenie aroganckich i pewnych siebie, ich cechy (takie jak megalomania czy roszczeniowość) są w rzeczywistości „pancerzem” chroniącym głęboką niepewność, poczucie niższości i bardzo kruchą psychikę.
3. Istnieje „narcyzm społeczny”, czyli narcyz-dobroczyńca.
Nie każdy narcyz skupia się tylko na swoim wyglądzie czy bogactwie. Narcyz społeczny buduje swoją wartość na byciu „najbardziej pomocną” osobą, angażując się w wolontariaty czy zbiórki funduszy, ale robi to głównie po to, by uzyskać publiczne uznanie i podziw (tzw. narcystyczne zaspokojenie).
4. Narcyzi posiadają specyficzny rodzaj empatii.
Osoby narcystyczne często dysponują empatią poznawczą. Oznacza to, że doskonale rozumieją emocje innych i wiedzą, jak je nazywać, ale wykorzystują tę wiedzę jedynie jako narzędzie do manipulacji i osiągania własnych celów, a nie do budowania autentycznej bliskości.
5. Narcyz wrażliwy to „wieczna ofiara”.
Ten typ narcyzmu (często nazywany ukrytym) różni się od klasycznego narcyza tym, że osoba taka uważa się za niedocenionego geniusza, któremu świat rzuca kłody pod nogi. Zamiast chwalić się sukcesami, narcyz wrażliwy wyolbrzymia swoje cierpienie i porażki, obwiniając innych za swój brak sukcesu.
Narcyzm to nie tylko zestaw trudnych cech charakteru, lecz także skomplikowany mechanizm psychologiczny, często zakorzeniony w głębokich deficytach emocjonalnych. Zrozumienie jego różnych odsłon – od jawnej dominacji po ukrytą wrażliwość – pozwala trafniej rozpoznawać takie postawy w relacjach i świadomiej na nie reagować. Wiedza o tym, jak funkcjonują osoby narcystyczne, nie musi prowadzić do oceniania, ale może pomóc w stawianiu granic, chronieniu własnego dobrostanu i budowaniu zdrowszych relacji z innymi.
Podziel się proszę w komentarzu swoimi przemyśleniami. Czy doświadczył_ś kontaktu z osobą z zaburzeniami narcystycznymi? W jaki sposób poradził_ś sobie z obroną własnych granic?
