Między wsparciem a nadinterwencją. Jak chronić dzieci i młodzież po zdarzeniach ekstremalnych bez wtórnej traumatyzacji

Copyright © Warszawa 2026 by Wiedza i Praktyka sp. z o.o

Autor: Anna Maria Wołyniak

Redakcja: Anna Gardyniak

Korekta: Zespół

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Koordynator projektów wydawniczych: Anna Jagodzińska

Content & Publishing Leader: Marta Grabowska-Peda

Projekt graficzny okładki: Agnieszka Makowska

Zdjęcie na okładce: Freepick

Skład i łamanie: Agnieszka Makowska

Wydanie I

Stan prawny: styczeń 2026

ISBN: 978-83-8409-519-5

Kod produktu: 2AQ1

www.wip.pl

Publikacja uwzględnia stan prawny obowiązujący na dzień 15 stycznia 2026 r.

Niniejsza publikacja oraz wszystkie zawarte w niej teksty, grafiki i materiały są chronione prawem autorskim. Żadna część tego e-booka nie może być reprodukowana, przechowywana w systemach wyszukiwania lub transmitowana w jakiejkolwiek formie i jakimikolwiek środkami – elektronicznymi, mechanicznymi, kopiowania, nagrywania lub innymi – bez uprzedniej pisemnej zgody Redakcji.

Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Treści zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności oraz z wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Niemniej jednak zawiera ona ogólne wskazówki i nie powinna być traktowana jako indywidualna porada prawna, finansowa, medyczna ani żadna inna forma profesjonalnej konsultacji.

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie informacji zawartych w tej publikacji. W przypadku potrzeby uzyskania specjalistycznej porady zaleca się konsultację z odpowiednim ekspertem lub specjalistą w danej dziedzinie.

SPIS TREŚCI

- Wstęp

- Trauma

Między wsparciem a nadinterwencją. Jak chronić dzieci i młodzież po zdarzeniach ekstremalnych bez wtórnej traumatyzacji

Copyright © by Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2026

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)

Od redakcji

Praca z dziećmi i młodzieżą po doświadczeniach traumatycznych wymaga od psychologa szczególnej uważności, precyzji diagnostycznej i etycznej wrażliwości. Trauma u dzieci nie jest jedynie efektem ekspozycji na dramatyczne zdarzenie – to złożony proces neurobiologiczny, emocjonalny i relacyjny, który rozgrywa się w kontekście całego systemu rodzinnego. Współczesna psychotraumatologia podkreśla, że skuteczna terapia traumy nie polega na szybkim „przepracowaniu” zdarzenia, lecz na stopniowym przywracaniu poczucia bezpieczeństwa, sprawczości i zdolności do samoregulacji emocji.

Dla praktyków kluczowe staje się rozróżnienie pomiędzy naturalną reakcją stresową a rozwojem zaburzeń pourazowych, wymagających specjalistycznej interwencji. Nadmierna interwencja terapeutyczna, podobnie jak jej brak, może prowadzić do pogłębienia objawów lub wtórnej traumatyzacji. Dlatego współczesne podejście kliniczne akcentuje znaczenie powściągliwości terapeutycznej, pracy w rytmie dziecka oraz włączenia systemu rodzinnego jako podstawowego źródła regulacji emocjonalnej.

Zrozumienie neurobiologicznych mechanizmów stresu, dynamiki przywiązania i relacyjnych czynników ochronnych pozwala terapeutom trafnie oceniać potrzeby dziecka oraz projektować interwencje wspierające jego rozwój emocjonalny. Artykuł analizuje współczesne modele pracy z traumą dziecięcą, omawia ryzyko nadinterwencji oraz wskazuje, w jaki sposób terapia traumy może stać się procesem odbudowy zasobów, a nie tylko łagodzenia objawów.

Zespół Strefy Psychologii

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)

Trauma

Trauma u dzieci i młodzieży jest jednym z najtrudniejszych wyzwań współczesnej psychologii klinicznej. Traumatyczne wydarzenia – takie jak przemoc, wypadki czy nagła utrata bliskiej osoby – mogą znacząco wpływać na dalszy rozwój dziecka i jego zdolność do regulowania emocji. W praktyce psychologicznej coraz częściej obserwuje się, że dzieci mogą doświadczać urazu także pośrednio, np. poprzez przekazy medialne lub reakcje dorosłych. Dla opiekunów i specjalistów oznacza to konieczność uważnej obserwacji, by nie pomylić naturalnych reakcji stresowych z objawami zespołu stresu pourazowego (PTSD).

Terapia traumy u dzieci wymaga szczególnego podejścia, które uwzględnia poziom rozwoju dziecka, jego zdolność do przetwarzania doświadczenia traumy oraz relacyjny kontekst, w jakim funkcjonuje. Psychoterapeuta, podejmując leczenie traumy, powinien nie tylko redukować objawy stresu pourazowego, ale także wzmacniać poczucie bezpieczeństwa i sprawczości dziecka. W wielu przypadkach kluczowe znaczenie ma wspierająca obecność opiekuna, który współuczestniczy w procesie terapii dziecka i stanowi podstawowe źródło regulacji emocjonalnej.

Terapia traumy, szczególnie u młodszych pacjentów, nie polega wyłącznie na omawianiu traumatycznego zdarzenia. To proces odbudowy zasobów, relacji i równowagi, dzięki którym dziecko może bezpiecznie zintegrować swoje doświadczenia. Właściwe rozpoznanie i adekwatna interwencja stanowią fundament skutecznego leczenia traumy u dzieci i młodzieży.

Psychologiczne wsparcie dzieci po zdarzeniach traumatycznych – między ochroną a nadmierną interwencją

Zdarzenia ekstremalne z udziałem dzieci i młodzieży, takie jak zabójstwo rówieśnika, uruchamiają silne reakcje emocjonalne w całym systemie społecznym. Towarzyszy im lęk, bezradność, potrzeba znalezienia przyczyn oraz presja na szybkie i widoczne działania. W przestrzeni publicznej, a nierzadko również w środowiskach profesjonalnych, pojawia się przekonanie, że kontakt z takim wydarzeniem musi skutkować traumą oraz że adekwatną odpowiedzią jest natychmiastowe objęcie dziecka specjalistyczną pomocą psychologiczną lub psychiatryczną.

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)

Table of Contents

part0001

toc

part0003

part0004

part0004-1