Tragedią naszego życia jest to, jak głęboko musimy cierpieć,
zanim nauczymy się prostych prawd, według których trzeba żyć

(Anonimowi Alkoholicy wkraczają w dojrzałość)

Trudne dzieciństwo nie usprawiedliwia. Ono zobowiązuje.

Fot. Barbara Szymańska

A pamiętasz, jak byłam mała?

A pamiętasz, że gdy zasypiałam na wersalce przed telewizorem, brałeś mnie śpiącą na ręce, zanosiłeś do łóżeczka i otulałeś kołderką? Czasem budziłam się, ale wiedziałam, jak bardzo się starasz i udawałam, że wciąż śpię. Nie chciałam ci robić przykrości.

A pamiętasz, jak zaprowadziłeś mnie do znajomej pielęgniarki, żeby przekłuła mi uszy? Bałeś się nie mniej niż ja, ale i tak byłeś dla mnie Doskonały!

A jak robiłeś mi „huśtawkę”? Siadałeś z nogą na nodze, a ja siadałam na twojej stopie. Machałeś nią jak wahadłem, musiałam trzymać się mocno twojej łydki, żeby nie spaść. Bałam się życia bez ciebie.

A jak stawałam na twoich stopach i chodziliśmy razem po mieszkaniu, w rytmie twoich kroków? Wierzyłam, że zawsze tak będzie. Ja z tobą, ty ze mną.

A jak wracaliśmy od dentysty, to pokazałam ci swój „sekret” – ukrytą pod szkłem i warstwą ziemi kompozycję z kwiatów, traw i „pazłotek” od cukierków.

A pamiętasz…

Wróć do mnie… Może nie jest jeszcze za późno… Spróbujemy jeszcze raz przegadać to, o czym przez lata milczeliśmy. Wróć. Tym razem posłucham cię i nie zwiążę się z żadnym niewłaściwym mężczyzną. Nie będę się już ciebie wstydzić i udawać, że nie ma mnie w domu. Wróć, jeszcze raz popatrzymy na niebo, tak jak wtedy wczesną jesienią na Mazurach.

Wróć…

Zaraz pomogę ci wyzwolić się z tej plątaniny kabli, pojedziemy do domu. Wyprasuję ci koszulę, tę flanelową w biało-brązową kratkę. Kupię mleko. Będę znów twoją małą córeczką, może tylko trochę starszą. Zaczniesz swoje życie od nowa.

Może kiedyś, przy Błękitnym Księżycu, na nowo ułożymy skrzydlate baśnie naszego życia…

Zamknięci w dziuplach swoich myśli,
opowiadamy ból,
kiedy nie słychać śpiewu kwiatów,
gdy tak obca w nas bliskość.
Potem długo jeszcze uczymy się
nie pamiętać[1].

– Organizm pani ojca jest bardzo wycieńczony. Może to gruźlica, a może AIDS… Robimy badania. Pacjent jest strasznie wyniszczony. Ale walczy. Proszę uzbroić się w cierpliwość.

„Uzbroić się w cierpliwość”. Mam zatem stać się tasiemcem własnej cierpliwości, sycić nią swój zmęczony i rozkołatany nerwami organizm? Co robić teraz? Ta sytuacja spustoszyła moje myśli. Nie miałam żadnego planu.

Czy jechać do hotelu, gdzie zostawiłam swoje rzeczy, czy może zostać tu z nim? Bezradna, patrzę na pielęgniarkę.

– Niech pani jedzie do hotelu i wypocznie. W razie czego zadzwonimy.

Nie wiem, czy dobrze robię. Może jednak powinnam z nim zostać? Ale lecę z nóg, mam za sobą tygodniową trasę, potem podróż z Kujaw do Wyszkowa. Nic jeszcze dziś nie jadłam. Marzy mi się gorąca herbata i talerz rosołu…

– Tato, poczekaj na mnie, wrócę – mówię do niego, muskając palcami jego sztywne, czarne włosy.

Ani śladu siwizny, a ma już siedemdziesiąt lat. Jego koledzy od dawna są siwi albo łysi. Pamiętam, już wtedy byli tacy. A on… Jakby zawarł pakt z diabłem. Był nieprzemijający. Do teraz.

Patrzę na niego, jak leży na wąskim szpitalnym łóżku, przykryty cienką kołdrą. Nie ma na sobie piżamy, widać jego szczupłe obojczyki, obleczone spaloną w słońcu skórą. Patrzą na mnie ciemne oczy. Moje są podobne. Cielesny autograf pokrewieństwa.

Jego powroty do domu. Wypędzona spod skrzydeł snu stałam w przedpokoju w pomiętej koszuli. Za drzwiami słyszałam jego ciężki oddech.

– Nie wpuszczaj go! Nie ma tu wstępu w takim stanie! – Matka broniła się przed nim. Zamykała drzwi na zamek górny, dolny i dodatkowo na łańcuszek. Jakby ten pijany człowiek za drzwiami miał dość siły, by pokonać te zapory.

– Otwieeeraj! To móóóój doooom! – Zza drzwi dochodził łomoczący krzyk.

Sąsiedzi pewnie wszystko słyszeli. Znów będzie wstyd. Jak spojrzę w oczy Agnieszce?

[1] Autorem tego wiersza oraz wszystkich innych, które rozpoczynają rozdziały, jest Dariusz Kosmalski, poeta z Inowrocławia.

porannymi ustami
opowiadam dłoniom twoje uda
jestem blisko – w półtonie
jeszcze odwiedzam prowincje
choć wiesz że czekam na olimp

Miałam osiemnaście lat. Kochałam się z pierwszym mężczyzną w dziwnym szaleństwie naszych ciał, chcących tarciem brzuchów przypieczętować wyżebrane słowa o miłości. To nie był akt seksualny. Raczej akt desperacji. Chciałam, żeby ktoś mnie kochał, obojętne jak. A on obracał moim ciałem w dowolne strony, używał jak narzędzia do zaspokojenia. Nieważne było wtedy, że kochał mnie tylko fizycznie, bo pociągały go moje okrągłe piersi i szerokie nastoletnio-dziewicze biodra. Przychodził w południe i zostawał do późnego wieczora. Gdy cały dom zasnął, mój pierwszy kochanek łapczywie ściągał ze mnie ubranie.

– Pragnę cię… Bardzo! – szeleścił głosem, by nikt nas nie usłyszał. Mówił to, co zwykle mężczyźni złaknieni spełnienia mówią w takiej sytuacji. Żadnej finezji.

Czytałam w mądrych książkach, że pierwszego mężczyznę pamięta się najbardziej. Że ten, który przedarł się przez ukrytą w ciele barierę intymności, zajmuje potem w pamięci kobiety poczesne miejsce.

Jacek miał dwadzieścia pięć lat i dość sprawnie przekroczył bolesną granicę mojego wstydu i młodości.

– Będę uważał, nie bój się.

Był doświadczony w kontaktach z kobietami, ale nigdy nie zdeflorował dziewicy. Traktował mnie więc jak nową fantazję erotyczną. Podłożył mi poduszkę pod biodra i wszedł we mnie zdecydowanym ruchem. Cielesny rubikon pękł, sycony kroplami krwi. A po drugiej jego stronie – rozwiązłość już nie do udowodnienia.

A ja chciałam tylko… By miał ciemne oczy. Jak mój tata.

Niewiele jeszcze wiedziałam o miłości, ale już wtedy przeczuwałam, że nie będę umiała zbudować szczęśliwego domu. Żeby być rzemieślnikiem życia, trzeba najpierw poterminować u mistrza. Mnie zabrakło nauczyciela.

Siedząc na krawężniku życia, bałam się, że nagle ktoś powie do mnie: posuń się. A przecież… Tyle tu miejsca. Dlaczego zatem mam się posunąć?

Krawężnik życia.

Kiedyś potknęłam się o zbyt wysoki krawężnik na chodniku. Tata złapał mnie za ramię i tylko dzięki temu nie rozbiłam kolan.

– Uważaj, jak chodzisz.

– Musisz mnie pilnować, jestem twoją kochaną córeczką! – Zaśmiałam się rezolutnie, patrząc w jego ciemne, niemal czarne tęczówki.

– Zawsze będę cię pilnował, moja mała córeczko! – zapewnił.

Dlaczego, gdy już dorosłam, zapomniał o tym? Nie chciał mnie starszej? Dlaczego przegrałam z alkoholem?

– Tato, a pójdziemy razem na spacer?

Byłam czteroletnią dziewczynką z ciemnymi oczami. Rudziejąca od słońca grzywka nad czołem. Ładne usta, które kiedyś będą całowali zadyszani mężczyźni. Na razie usta te służą do zjadania grudy tłustej śmietany z trzonka łyżki albo otwierania ze zdziwienia na widok kopulujących psów.

– Chodź szybko, nie patrz w tamtą stronę.

Spacer z tatą zawsze się udawał. Tata był taki duży. To nic, że potem, w szpitalu, będzie wzrostu dziecka. Skurczony w precel boleści. Ważne, że wtedy był wysoki, bo dzięki temu mogłam dumnie kroczyć u jego boku. Podskakiwałam przekonana, że jest najwyższy z tatusiów.

Kopulujące psy zostały daleko, za krzakami przy śmietniku, a ja wciąż zastanawiałam się, dlaczego nie pozwolił mi patrzeć, jak się śmiesznie bawiły?

…Patrzyłam teraz na niego. Szpitalne kable, pomagające mu żyć, były jak ptasie gniazdo. W jednobarwnych polietylenowych objęciach mógł czuć się bezpiecznie. Technologiczną czułością sprawdzały wszystkie życiowe funkcje, dostarczały tlenu. Były cichą spowiedzią z bicia serca.

– Tato, poczekaj na mnie, wrócę…

Chyba usłyszał mój szept. Poruszył palcami, zastygłymi na czystej pościeli.

Wróciłam do hotelu. Patrzyłam przez okno na cichą o tej porze ulicę. Znów byłam w rodzinnym mieście. Nie miałam nawet klucza do mojego dawnego mieszkania w szarym bloku na Prostej.

gdzieś między tobą a mną
pali się we mnie
lecz boję się krzyczeć
– może ktoś przybiec ugasić

niedawne – wybieliły ściany
a ja zbyt lekko ubrana
w korzenie

Trzynastu kochanków. Trzynaście męskich ciał, widzianych w różnych pozycjach. Każde pachniało inaczej, miało inną szorstkość, owłosienie i kształt. Zarys mięśni, naprężenie łydek, męskie wypukłości i wklęśnięcia. Męskim ciałom zawsze chodziło o to samo. Zaspokojenie. Są takie żądne rozkoszy. Prawie jak dzieci kłócące się o cukrową watę. Żadne z nich nie było jednak skurczone w precel boleści. Dlaczego więc mądrzy ludzie tłumaczą mi, że w tych wszystkich mężczyznach podświadomie szukałam taty?

Chciałam tylko, by mieli ciemne oczy… To wszystko…

– To iluzoryczne. Tobie tylko wydaje się, że jesteś we mnie zakochana. Jesteś jeszcze bardzo młoda, niczego nie rozumiesz – sapał mi do ucha, torując sobie chciwie drogę do męskiego spełnienia. Mój drugi kochanek. Mógł być moim ojcem. Miał żonę lekarkę i syna Maćka, którego znałam z grupy teatralnej; pracowaliśmy razem nad sztuką Michała Bałuckiego, nigdy niepogodzonego z młodopolskim dramatem. Po udanej premierze zdecydowaliśmy się wystawić Świętoszka Moliera. Maciek grał Orgona, ja byłam jego żoną, Elmirą. Próby w szkole męczyły nas i postanowiliśmy ćwiczyć po zajęciach. Maciek zaproponował swój dom. To było mi na rękę, bo nie chciałam go zapraszać do siebie.

Któregoś dnia drzwi otworzył mi jego ojciec.

– Maciek, do ciebie! Nie wiedziałem, że masz takie koleżanki. – Omiótł chciwie wzrokiem moje zbyt duże jak na osiemnastolatkę piersi. Byłam przyzwyczajona, że zwracałam nimi uwagę mężczyzn, a jednocześnie wciąż bałam się wykorzystywać tę cielesną władzę.

Poszłam do pokoju Maćka.

– Widząc to, na co patrzę, słów mi brak w istocie. Dziwić się tylko muszę twej rzadkiej ślepocie. Doprawdy, zaślepionym trzeba być niemało, by jeszcze nam nie wierzyć po tym, co się stało! – recytowałam z pasją słowa, które znałam już na pamięć, wyobrażając sobie tamten bunt Elmiry przeciwko kościelnej hipokryzji.

A potem mój teatralny Orgon odpowiadał uparcie:

– Ja zaś wiem, co mam sądzić, i nikt mnie nie zmieni.

Po dwóch godzinach skończyliśmy. Maciek wyszedł ze mną do przedpokoju.

– Odwiozę cię do domu. Muszę zajechać do apteki, a pada deszcz – usłyszałam nad sobą głos ojca mojego kolegi. Szarmancko podał mi kurtkę. Gdy wyszliśmy przed klatkę, rozpiął nade mną parasol, a potem otworzył drzwi auta.

Niebieski mały fiat dzielnie pokonywał kałuże i koleiny.

– Gdzie mieszkasz?

– Na Prostej.

– Zmokłabyś całkiem. To ponad kilometr.

Spojrzał na mnie tak dziwnie. Przestraszyłam się dziwnego ciemnego spojrzenia mężczyzny, który był w wieku mego taty.

Skręcił na Pułtuską.

– Ale… To nie tędy.

– Ciii, pojedziemy okrężną drogą.

– Ale dlaczego? – spytałam spłoszona.

– Zapraszam cię na kolację do lokalu za miastem.

Pojechałam, bo mój tata i tak nie czekał na mnie z kolacją. Przyszedł do niego kolega. Razem przynieśli z piwnicy niebieski garnek z zacierem, nastawionym tydzień wcześniej. Gdy ćwiczyłam Moliera, oni dzięki wykonanej w garażu aparaturze przypominającej sprzęt laboratoryjny zamieniali śmierdzący zacier w równie śmierdzący bimber. Zwyczajny rytuał, do którego przywykłam. Domowy cud przemiany, prawie jak w Kanie Galilejskiej.

W domu pewnie nie było nawet chleba.

Mały zajazd przy drodze na Pułtusk. Dwa samochody na parkingu. Ojciec Maćka zatrzymał auto tuż za nimi. Wysiedliśmy. W lokalu czuć było zapach smażenia i dymu z papierosów. Z głodu zakręciło mi się w głowie. Pierwszy raz w życiu jadłam wtedy szaszłyk. Śmiałam się z tego mięsa na patyku. Był jak słony lizak.

– Ładnie jesz. Z apetytem – powiedział ojciec Maćka.

– Nie jadłam dziś obiadu, nie zdążyłam.

– Mogłaś powiedzieć, że jesteś głodna.

Zazwyczaj nie byłam głodna. Tylko wtedy. Mój tata lubił jeść. Smażył pokrojoną w talarki cebulę, stawiał patelnię na zatłuszczony „Sztandar Młodych” i zapraszał do stołu. Jedliśmy razem, widelcami kłócąc się o kęsy. Na koniec maczaliśmy kawałki chleba w rozgrzanym tłuszczu.

– Najedz się porządnie – mówił.

Gdy była jeszcze z nami matka, cebulę jadłam rzadziej, za to w soboty w niebieskim garnku dojrzewały kluski na parze. Potem klusek już nie było. W tamtym garnku dojrzewał tylko zacier.

Ojciec Maćka zamówił herbatę. Posłodziłam ją dwukrotnie, bo wciąż była gorzka.

– Pij, rozgrzejesz się.

On już był rozgrzany. Przed nim siedziała naiwna, choć inteligentna dziewczyna. Jej duży biust wylewał się ze zbyt obcisłego sweterka. Rozpalał zmysły.

– Jesteś taka piękna… – Wziął mnie za rękę. Nie cofnęłam jej.

Czy byłam wtedy piękna? Raczej młodzieńcza, a to usprawiedliwia. Gdy jest się przystojnym czterdziestoletnim mężczyzną i ma się wciąż tę samą żonę, szuka się takich usprawiedliwień. Ojciec Maćka zawiózł mnie do domu i musnął ustami w policzek na pożegnanie. Oswajał powoli.

A potem pewnego wieczoru odebrał mnie z próby teatru. Maćka na niej nie było, nie miałam z kim ćwiczyć.

– Zabieram cię na kolację. Do mojego domu.

– Ale…

– Maciek i jego matka wyjechali.

Przygotował nam łóżko w pokoju gościnnym. Nie chciał zostawiać śladów w sypialni. Rozebrał mnie szybko, sapiąc. Miał szczupłe dojrzałe ciało. Siwiejące włosy na piersiach. Nie spytał nawet, czy tego chcę. A ja nie broniłam dostępu do ciepłego tunelu, w którym po chwili poruszał się sprawnie niczym znawca. Głośnym stęknięciem oznajmił wykonanie zadania. Przekręcił się na bok i bardziej stwierdził niż zapytał:

– Nie byłaś dziewicą…

Pewnie wierzył w moją nieskazitelność i swoją wyjątkowość. Chciał zapisać się złotymi zgłoskami w mojej dziewczęcej pamięci. Rozczarowałam go.

Najbardziej bałam się rozczarować mojego tatę. Jadłam więc cierpliwie tę jego cebulę, choć miałam jej dość. Marzyłam o kluskach na parze lub chociaż jajecznicy. Bez cebuli.

Kiedy zapowiadał, że będzie pędził bimber, nie zapraszałam do domu koleżanek. Nawet Agnieszki.

– Nikt nie może się dowiedzieć, rozumiesz? – szeptał konspiracyjnie, a ja cieszyłam się, że jestem z nim w zmowie.

– Sprawdź, czy już dobry – wołał do mnie z pokoju. Wiedziałam, że wystarczy wylać na stół kilka kropel kapiącego z rurki płynu, zgasić światło i podpalić. Opanowałam do perfekcji odliczanie sekund, potrzebne do stwierdzenia mocy bimbru. Nigdy nie próbowałam go językiem. Stęchły drożdżowy zapach odstręczał.

Tata natomiast wolał próbować językiem. Czasem tak się w tym zapominał, że zasypiał w fotelu, chrapiąc głośno, a ja musiałam gasić ogień pod aparaturą i odkręcać rurki, żeby mieć dostęp do wody w kuchennym zlewie.

Te ewangeliczne przemiany wody w alkohol odbywały się dość regularnie w naszym trzypokojowym mieszkaniu na jednym z wyszkowskich blokowisk. Z podobną częstotliwością tata trzeźwiał i obiecywał, że nie weźmie już alkoholu do ust.

Chyba z samotności zakochałam się w ojcu Maćka. Udało mu się rozbudzić we mnie kobietę i tym mnie do siebie przywiązał. Nigdy wcześniej nie przeżyłam choćby namiastki przyjemności z seksu. Jacek był zbyt pośpieszny, a ja skrępowana. Wstydziłam się swojego rozkwitającego ciała, a duże piersi były kompleksem. Zakrywałam je dłońmi w chwilach, gdy nasze brzuchy tarły o siebie.

Dopiero ojciec Maćka zagrał na moim ciele jak pianista, choć nasz pierwszy raz nie był obiecujący. Wprowadzał mnie nieuchronnie w tajniki obcowania z męskim ciałem, bo przecież w życiu kobiety powinien zjawić się przynajmniej jeden prawdziwy mistrz erotycznej ceremonii. Któregoś dnia poczułam nieznane skurcze w dole brzucha, zrazu lekkie jak trzepoty motyla, potem silniejsze, płynące ciepłą falą. Miałam wrażenie, że kręgosłup jest światłowodem rozkoszy. W jej rytm wsączała się w trzewia błogość. Orgia układu współczulnego trwająca parę chwil, które tak bardzo chciałam zatrzymać w kadrze naprężonego ciała. Jęknęłam mimowolnie, a ojciec Maćka przerwał na chwilę swój męski rytuał i wyszeptał:

– Widzisz, jak może być przyjemnie?

Milczałam, a z oczu popłynęły łzy.

To właśnie ten moment traktowałam jak mój prawdziwy pierwszy raz. Pozostał we mnie jak najczulsze wspomnienie.

Ojciec Maćka, mimo początkowego rozczarowania brakiem mojej niewinności, kochał się ze mną chętnie.

– Kto to był? – pytał wciąż.

Nie chciałam o tym rozmawiać. Wreszcie ponaglana wyznałam:

– To był kolega, kilka lat starszy. Rozstaliśmy się po miesiącu.

– Dlaczego to z nim zrobiłaś?

– A dlaczego nie? Miałam czekać na ciebie?

Mówiłam mu po imieniu, choć na początku bardzo mnie to krępowało. Marzyłam, żeby mnie zaadoptował. Zabrał z domu. Stał się moim nowym tatą. Ale… to nie było możliwe. Przecież byłam już pełnoletnia! Tysiące dni i nocy oraz miliony codziennych oddechów związały mnie z tym światem na tyle silnie, bym mogła wreszcie uwierzyć we własną dorosłość.

Nieznośna wyliczanka. Zaginam palce jak dukające cyframi dziecko, starając się przeliczyć czas. Jedno życie, dwoje rodziców. Trzy poronienia. Cztery wyznania miłości, reszta to przypadkowe spotkania w pościeli, aucie lub na trawie. Pięć… Najboleśniejsze. Tyle miałam lat, gdy moja matka odeszła. Nie, nie umarła. Gdyby tak się stało, być może łatwiej byłoby mi wybaczyć albo przynajmniej zrozumieć. Ona po prostu zniknęła z mojego życia, zabierając dwie brązowe walizki pełne ubrań, radio i lampkę nocną. Lubiła przed snem czytać książki.

Zbuduję most z naszych imion.
Popędzę wiersze na pastwiska chwili,
słowom rozdam horyzont,
niech roznoszą treści.
Jedność przywrócę
porwanym duszy żaglom.

Matka… Tata mówił na nią „Krychna”. Denerwowała się bardzo.

– Nie możesz powiedzieć po prostu „Krysia”?

Ale on wciąż mówił „Krychna”, zwłaszcza gdy chciał jej dokuczyć. Albo gdy się kłócili. Nie robili tego często. Przynajmniej na początku. Jeszcze wtedy spali razem.

Potem, gdy już byłam nieco starsza, tata przeprowadził się do pokoju obok, a ja zajęłam jego miejsce, osierocając dziecięce kremowe łóżeczko z wyłamanym szczebelkiem.

Którejś nocy obudziły mnie kroki matki. Wstała do łazienki. Usłyszałam skrzypienie drzwi i przytłumione odgłosy.

– Krysia, chodź do mnie na chwilę…

– Daj spokój, Zygmunt.

– Proszę, na chwilę. Nie mogę już wytrzymać.

– Zostaw mnie, nie będę z tobą spać. Brzydzę się.

– To się tylko położysz, a ja cię chociaż pogłaszczę po włoskach.

– Już późno. Rano do pracy.

Jakiś ruch, szelest. Znów głos taty.

– Tęsknię, daj mi…

– Ale ty wciąż sapiesz. Nie mogę tego znieść. I jeszcze gadasz: „Poczekaj, tylko odpocznę”! – Matka chłostała nocną ciszę zbyt ostrym szeptem.

Trzaśnięcie drzwi. Powrót matki do łóżka. Udawałam, że śpię. Nauczyłam się nawet równomiernego posapywania. To była moja forma przetrwalnikowa. Zwinięta w embrion, budowałam w sobie lepszy świat.

Ta rozmowa… Była po prostu czułą wymianą zdań między moimi rodzicami.

Tato… Myślami jestem przy tobie… Musisz wyzdrowieć… Chciałabym ci opowiedzieć o moim życiu. Wiem, że mnie zrozumiesz. A ty… Czy zdążyłeś powiedzieć mi wszystko? Mam przeczucie, że twoje milczenie jest dowodem na galopadę myśli.

Dochodzi dwudziesta trzecia. Zwykle o tej porze już śpię. Moja wieś na pewno zastyga szarym przedwieczorem, nawet koty i psy leniwieją. Jestem daleko od siebie. Kiedyś to podwarszawskie miasto było moim gniazdem. Lubiłam jego ruchliwość ulic, gwar środowych targów. Wartkość rzeki, rozciągniętej w łagodnym korycie. Żółty piasek brzegu. Mówiło się: idziemy nad Bug.

W parku nad Bugiem wypiłam swoje pierwsze wino. Zwyczajnie, z tak zwanego gwinta. Pamiętam, że było jabłkowe. Staliśmy z tą butelką bezradnie, jak z lampą Aladyna bez instrukcji.

– Kto otworzy? – rzucił kolega.

Ktoś miał nożyk. Wydłubał z trudem plastikowy korek.

Płyn miał bursztynowy kolor i cierpki smak.

„Skoro ty pijesz, to i ja mogę” – myślałam, przełykając szybko.

Zawsze o nim myślałam. Moje życie było jak permanentny list myśli, pisany do taty.

Oparłam czoło o szybę. W hotelowym pokoju wspomniałam tamto wino nad Bugiem – niemą deklarację mojego buntu. Dziś, gdy już jestem dorosła, buntuję się inaczej. Patrzę na światło latarń i deszcz, złączone w złotych smugach. Ta pozłacana wilgoć kapie na mnie, drążąc w myślach trwałe korytarze. Niepodległy upór kropli wody.

Płakałam listopadem i dzieciństwem. To wszystko moja wina.

Imieniny taty. Miałam chyba cztery lata. Siedziałam pod stołem i z tej perspektywy obserwowałam świat. Przede mną były nogi gości. Pan Zenek, który potem będzie pędził z tatą bimber, miał długie nogi w ciemnych spodniach, zakończone prążkowanymi skarpetkami. Na dużym palcu lewej stopy świeciła dziura. Skarpetki pana Zenka śmierdziały potem. Zatykałam nos, gdy siedziałam przy nim.

Pani Schola była wysoka i postawna. Nosiła stylonowe pończochy, przypięte żabkami do pasa. Jedna żabka była luźniejsza i pani Schola wciąż sięgała ręką pod spódnicę i poprawiała ją. Od pani Scholi czuć było zapach stylonu i spoconych ud. Były bardzo grube i wciąż się zacierały. Pani Schola mówiła o tym nawet przy stole.

Pan Kazik nosił stare dżinsy i skarpetki frotté. Nie wydzielał żadnego zapachu, ale stopą trącał czasem panią Scholę. Ona odwzajemniała mu się gestem ręki. Kładła mu ją na rozporku. Ich stopy i dłonie trwały pod tym stołem w wiecznym tańcu miłości.

Były jeszcze nogi taty. Chude i bez włosów. Zgrabne i długie nogi matki rzadko kiedy siedziały w miejscu. Wciąż biegały do kuchni i z powrotem. Dzięki temu miałam otwartą przestrzeń i w każdej chwili mogłam wyjść spod stołu, bez przepychania się między obcymi łydkami. Gdybym tylko chciała. Ale nie robiłam tego. Tam na dole mogłam bezkarnie podsłuchiwać, o czym mówią dorośli.

– Stary, podaj „miśka” z kredensu.

To matka.

Skoro czas na „miśka”, to znaczy, że skończyła się wódka nasza i gości.

„Misiek” był foliową figurką kryjąca we wnętrzu butelkę. Radosny wymysł komunistycznej estetyki. „Misiek” szeleścił jak papierek po cukierku. Rodzice nie pozwalali mi się nim bawić, bo mogłam coś zepsuć. Był więc poza moim zasięgiem. Stał dumnie za szybą i patrzył czarnymi guzikami oczu.

Gdy szedł na stół, znaczyło, że impreza się kończy. W jego wnętrzu stała bowiem wódka ostatniej szansy. Żelazny zapas dla niedopitych.

– Ty, Kryśka, a czemu ty nie chcesz spać z Zygmuntem, co? – Głos pana Kazika, rozochoconego ręką pani Scholi.

– Bo ma fiutka jak gęsią szyję.

To siedzenie pod stołem było „zerówką” mojego życia. Kiedy imieninowi goście wychodzili, bo zapas w „miśku” się skończył, zostawałam w pokoju sama. Wychodziłam spod stołu i zlewałam resztki ze wszystkich kieliszków do tego, z którego pił tata. Potem wypijałam zawartość duszkiem, jak dorośli, krzywiąc się przy tym i stękając. Oni tak robili, widziałam to. Na koniec zagryzałam kawałkiem zeschłej kiełbasy.

„Tatusiu, będę kiedyś taka jak ty” – mruczałam dziecinnie, tuląc się do mojego pluszowego miśka, w którego wnętrzu nie było butelki, a trociny.

Pierwsza klasa życia zaczęła się chyba wtedy, gdy zostaliśmy już z tatą sami.

Matka po prostu wyjechała. Najpierw wystawiła te pękate walizki na klatkę schodową, a ja patrzyłam na to, nic nie rozumiejąc. Potem przyszedł jakiś pan i je zabrał. Pocałowała mnie. Chyba miała łzy w oczach.

Nie płakałam. Byłam zdezorientowana. Przecież niczego złego nie robiłam! Nie niszczyłam zabawek ani ubrań. Siedziałam zwykle w kąciku między kredensem a szafą i bawiłam się miśkiem lub szmacianą lalką. Albo rysowałam kredkami przy kuchennym stole. Nie mówiłam brzydkich słów, bo nawet ich nie znałam. Może poza tym fiutkiem, ale to ona powiedziała, nie ja. Ja się tylko nauczyłam. Dzieci biorą przecież przykład z dorosłych.

Więc dlaczego wyjechała? Co ja teraz powiem Agnieszce?

– Pojechała do pracy do Włoch. Mieszka tam znajoma pani Scholi. Nie płacz, mama będzie wysyłała nam paczki.

Nigdy więcej nie powiedziałam na nią „mama”. Potem już tylko „matka” albo „ona”. Nie chciałam jej łaskawych paczek. To był bunt, bo byłam jeszcze za mała na nienawiść.

Krótkie piknięcie. SMS. Telefon na chwilę zajaśniał jak meteoryt. Po chwili zgasł. Wyciągnęłam rękę w jego kierunku.

„Przylatuję jutro w południe. Z Warszawy przywiezie mnie Andrea. Addio! K.”. To matka. Zostało mi zaledwie dwanaście godzin i trzydzieści minut, by uspokoić serce.

Mam czterdzieści trzy lata. Już się nie buntuję. Czy teraz jestem w sam raz na nienawiść?

Gdy jeszcze była z nami, miałam dom. Kaleki, przecięty cięciwą samotności, ale miałam. W swoim kąciku za kredensem mogłam siedzieć godzinami i nikt mnie stamtąd nie wyrzucał. Czasem zamykałam się w ciasnej łazience i wyobrażałam sobie, że mieszkam w małym domku w środku ciemnego lasu. W oddali wyją wilki. Zamknięte na skobel drzwi oddzielają mnie od nich. I wtedy pojawiało się błogie poczucie bezpieczeństwa, które sama w sobie wywoływałam. Budowałam swój własny Dom, siedząc na krawędzi wanny w tej ciemnej, zaropiałej łazience.

– Wychodź! Co ty tam robisz?! Co za dziewucha! – Matka cięciem ostrych słów przerywała moje zamyślenie.

Spuściłam wodę. Wyszłam.

– Zygmunt, ona ma chyba zatwardzenie. Bo ciągle w tej łazience. Może trzeba do lekarza? Idź z nią.

– Nic jej nie jest.

Miał rację. On znał mnie najlepiej. Nic mi nie było. To tylko chora dusza dziecka.

Któregoś dnia wróciłyśmy z przedszkola. Pomagała mi rozpiąć niebieski płaszczyk w kratkę. Szarpała lekko, bo ociągałam się.

– Mamo, a kochasz mnie? – zapytałam.

Spojrzała na mnie z uwagą.

– Co za pytanie?

Nie odpowiedziała. Poszła do kuchni gotować makaron.

– Dlaczego ja nie mam rodzeństwa?

Zastygła z durszlakiem w dłoni.

– Idź umyj ręce. Zaraz będzie obiad.

Miała całkiem niebieskie oczy otoczone ramką czarnych długich rzęs. Czarne włosy spięte w kok. Była bardzo ładna. Nie byłam do niej podobna. W ogóle nie byłam podobna do rodziców. Miałam tylko ciemne oczy jak mój tata.

– Bo ty jesteś taka wymieszana! – Śmiał się pan Kazik i puszczał oko do matki.

Lubiłam patrzeć, gdy matka się malowała. Kładła na twarz puder. Malowała oczy niebieskim cieniem. Małe pudełeczko z otwieranym wieczkiem. Na wierzchu napis: „Pollena Uroda”. Potem malowała te swoje długie rzęsy. Pluła do pudełeczka z tuszem i sprawnym ruchem oblepiała włoski ciemną mazią. Po chwili stawały się jeszcze dłuższe.

– Czego się tak malujesz? Wyglądasz jak stara pudernica! – wołał czasem tata. Pewnie był zazdrosny. Bo sam nie był taki ładny. Niższy od matki, wyglądał znacznie starzej, choć był młodszy o dwa lata.

– Patrz na siebie! Jak ty wyglądasz, stary pierniku?!

Zwyczajowa wymiana zdań.

Wtedy jeszcze alkohol nie był codziennością. Gdy rodzice mieli dobre dni, siadali razem przy kuchennym stole i nalewali wino do literatek. Tata tak nazywał niewielkie szklaneczki. Niewiele ze sobą rozmawiali, a jeśli już, to o tym, co jutro na obiad i czy w tym roku kisimy ogórki.

A potem wieczorem zaganiali mnie do kąpieli:

– Idź się myć. Dobranocka już była! Czas spać.

Wsadzałam wielki gumowy korek do wanny i puszczałam strumień wody. Na szafce stał szklany pojemnik w kształcie szyszki. W nim była zielona sól do kąpieli. Sypałam ją na otwartą dłoń i wkładałam pod strumień. Woda pieniła się tęczowo, a łazienka pachniała igliwiem, a nie grzybem i wilgocią.

– Jak będziesz w wannie, to zawołaj. Umyję cię.

Nie lubiłam, gdy myła mnie matka. Szorowała mocno i niedbale szorstką gąbką i ciało natychmiast robiło się czerwone. Tata był delikatniejszy. Przy wycieraniu też. Stawiali mnie na zakrytej ręcznikiem desce klozetowej. Któregoś dnia matka zawołała:

– Popatrz, Zygmunt, czy to nie przepuklina?

Każde podejrzenie o chorobę dzieliła z ojcem, jakby sama miała nie dość wiedzy i chęci, by stawić temu czoło.

Na moim dziecięcym wzgórku łonowym pojawił się wyraźny guz. Wystarczyło go nacisnąć, a chował się do środka. Mnie wydawało się, że to normalne, a matka mówiła na to mądrze: „przepuklina”.

Nikt się jednak mną nie zajął. Matka machnęła ręką, tata zapomniał. A potem, gdy byłam większa, nie kąpał mnie już i nie wycierał. Pół życia przeżyłam z rosnącym guzem. Dopiero po rozwodzie z Filipem zdecydowałam się na operację. Była jak usuwanie ostatnich wspomnień po moim dzieciństwie. Bolało mniej, niż myślałam. Najbardziej dziwiło mnie, że mój mąż przez wszystkie lata naszego małżeństwa nie zauważył nawet, że mam przepuklinę!

Lubiłam niedziele, bo wtedy często wychodziliśmy na spacery. Przy śniadaniu zwykle prosiłam, przeciągając głoski:

– A póóójdziemyyy na spaaacer???

Matka spoglądała wtedy w okno. Jeśli było słonecznie i bezwietrznie, mogłam liczyć na wielkie wyjście. Jeśli padało lub niebo było zachmurzone, nie było szans. Nawet nie pytałam.

Pamiętam taką niedzielę.

Wiosenne słońce w pożarze promieni, w parku nad Bugiem pewnie kwitły już fiołki. W szafie wisiał nowy czerwony płaszczyk. W myślach zakładałam go już na siebie, na nogi wsuwałam nowe pantofle. Spacery były dla mnie synonimem normalności. Podniosłam się radosna na poduszce, wystawiłam nogę spod kołdry. Chciałam już wstawać, podekscytowana planowanym spacerem, gdy ostry głos matki przeciął moje szczęście jak żyletka:

– Ty skurwysynu, chociaż w niedzielę mógłbyś nie pić!

W pięknych ustach męłła przekleństwa.

Wiedziałam już, że nie mam co marzyć o parku i fiołkach. Że już do końca dnia będą dochodzić mnie głosy zrzędzenia i kłótni.

Zostałam w łóżku do południa. Nikt nie zauważył mojej nieobecności. Matka obierała już ziemniaki na obiad, gdy szłam do łazienki umyć spuchnięte od płaczu oczy.

A jednak bez niej mój dziecięcy świat poległ jak powstaniec. Tata przygasł. Tęsknił. Jego i tak szczupła twarz zwęziła się jeszcze bardziej. Wyglądała jak ostrokończysty księżyc tuż przed nowiem.

Żeby zarobić na dom, musiał dużo pracować. Jako mechanik samochodowy miał zawsze mnóstwo zleceń i propozycji. Wyszkowska złota rączka. Ludzie doceniali go na początku, a potem wykorzystywali. Był tani i dokładny. Bo z czasem robił za pół litra. Zaczął pić na dobre. A ja, dorastająca dziewczynka, spędzałam coraz więcej czasu w kącie za kredensem. Mówiłam sama do siebie, bawiąc się lalką. Przecież musiałam jakoś zabić samotność.

Tę samotność zabijałam potem jeszcze wiele razy. Zmartwychwstawała nieproszona. Gdy poszłam do szkoły i siedziałam sama w ławce, bo nikt nie chciał bawić się z zamyślonym odludkiem. Gdy dojrzewałam i wydobywałam się z marazmu dzieciństwa, a jednak mimo wszystko dopadały mnie kompleksy. Gdy Agnieszka porzucała mnie dla innej przyjaciółki, bo nie miałam lalki z długimi włosami. Gdy zostawił mnie mój pierwszy chłopak, a ja przysięgłam sobie, że teraz to ja będę wybierać i zostawiać. Gdy podejmowałam decyzję o małżeństwie, potem o rozwodzie. To wtedy w wieku czterdziestu jeden lat rozpoczynałam nowe życie. Wyjechałam na Mazury z poczuciem, że już oswoiłam swoją samotność i będzie dla mnie łaskawą przyjaciółką.

I nagle tu, w tym hotelu, poczułam znajomą gorycz, podchodzącą do gardła. Znów mnie dopadła. Może nieco łagodniejsza, znieczulona świadomością obecności w moim życiu kogoś ważnego?

Co będzie z tatą? Jakaż to dziwna choroba toczy jego ciało? Gruźlica? AIDS? Dlaczego lekarze zajęli się nim tak późno? Podobno dwa dni leżał w domu z silnymi dusznościami. Sąsiadka wezwała pogotowie. Lekarz przyjechał i powiedział:

– Ten pan musi najpierw wytrzeźwieć.

Alkoholik wytraca swoje człowieczeństwo. Dla trzeźwych jest tylko półczłowiekiem. Jego pijana półdusza nie jest zdolna do odczuć. Jego pijane półciało nie musi być traktowane z troską przynależną zwykłym ludziom. Dla niego musi wystarczyć zwykła kroplówka na wzmocnienie. Nie zasłużył na łaskę medycyny.

Po dwóch kolejnych wizytach lekarza z pogotowia mój tata trafił wreszcie do szpitala.

– Pacjent jest wyczerpany, odwodniony, z wysoką gorączką. Dlaczego trafił do nas tak późno? – zdziwiła się lekarka na dyżurze. Zleciła badania. Nareszcie ktoś zajął się nim. Czy dlatego, że wytrzeźwiał?

O czym teraz myśli? Czy w ogóle myśli? Czy półprzytomny człowiek zaplątany w kable ma jakieś myśli? Może jego życie jest tylko kroplą czasu?

Deszcz wciąż bębnił cicho w hotelowy parapet, mała lampka nocna oświetlała kąt pokoju z fotelem, na którym siedziałam z podwiniętymi pod siebie stopami. Cisza uspokajała.

Przyzwyczaiłam się już do pustych nocy. Najtrudniej było je polubić, gdy zamieszkałam w moim nowym starym domu we wsi Nowy Zyzdrój niedaleko Piecek i Mrągowa. Stuletnia drewniana chata była wpisana w rejestr zabytków; czasem miałam wrażenie, że czuć w niej oddechy przodków. Wprowadzałam się do niej nie bez obaw. Jak będzie wyglądało moje życie – do tej pory miejskie i wygodne? Czy podołam codzienności obcowania z domem, jakże innej niż ta w wygodnym bloku z kanalizacją i centralnym ogrzewaniem?

Dom. To była jedyna rzecz, jaką odziedziczyłam po matce. Należał kiedyś do jej rodziny. Matka, wyjeżdżając, przepisała go na mnie. Dzięki temu miałam gdzie się podziać, gdy po rozwodzie zostawiłam wszystko Filipowi, wtedy już prawie obcemu człowiekowi.

Podłączyłam swój zabytek do Internetu i znów znalazłam się w świecie takich jak ja, rozpraszających swoją pojedynczość klikaniem w klawiaturę.

Sięgnęłam po komórkę. „Jak minął dzień, kochanie?” – wystukałam. Po minucie przyszła odpowiedź: „Dzień minął najzwyklej jak potrafił. Jutro wyjeżdżam, muszę coś załatwić. Odezwę się późnym wieczorem. Twój…”. „Najzwyklej jak potrafił…”. Cały on. Tylko on tak pisze, niby od niechcenia, tworząc nowe znaczenia i stopniując po swojemu. Skoro coś może być „zwykłe”, to czemu nie „najzwykłe”? Nasze rozmowy pełne były takich słów; bawiliśmy się nimi jak żonglerzy, doskonale wiedząc, że to tylko zabawa.

Włączyłam radio. Kulturalny wieczór z Jedynką. Za chwilę będą Lektury przed północą.

Radio było towarzyszem moich nocy. Ale tylko wtedy, gdy jego nie było ze mną.

Nie, to nie jest dobry czas na myślenie o nim. Każda myśl wtedy rozprasza i szczypie tęsknotą. W tej listopadowej ciszy wygłuszonej ścianami hotelu muszę najpierw oswoić swój Cień. Zasłonił mnie dawno, gdy on jeszcze nie miał imienia. Cień był najpierw. Zatem ma pierwszeństwo.

Otworzysz mnie
choćby jednym
dobrym słowem,
zapalisz gałązką forsycji.

Tylko pomaluj mnie czasem
uśmiechem – może kiedyś
będę tęczą.

Zanim zdążyłam się dowiedzieć, czy matka mnie kocha, jej już w moim życiu nie było. Ta wątpliwość wciąż mnie potem prześladowała.

Mogła nie kochać taty, ale przecież byłam jeszcze ja! Jej córka. Krew z krwi. To nie miało dla niej żadnego znaczenia?

Nie znienawidziłam jej. Siedziałam za tym swoim kredensem zdziwiona. Próbowałam zrozumieć. Szeptałam jak mantrę: „Nigdy nie będę miała dzieci”. Chyba bałam się tego, że będą cierpiały jak ja.

Więc dlaczego jednak kiedyś tam zdecydowałam się na dziecko? Czy moja podświadomość celowo je potem zabijała, bym mogła zrealizować tamten plan dzieciństwa, recytowany w kącie za kredensem? Nie lubiłam wracać myślami do tamtych wydarzeń. Dziś jednak wiem, że były tylko tym, co się miało zdarzyć.

Nie chciałam dobrze się uczyć. Nie było mi to potrzebne. Dzieci starają się, bo lubią być chwalone przez rodziców. Mój tata nigdy nie sprawdził mojego zeszytu. Nie pomagał w lekcjach. Kiedy ja uczyłam się, on wiódł beztroskie, niemal kawalerskie życie.

Nauka wymaga skupienia. W moim domu trudno było o nie. Wciąż przychodzili jacyś dorośli, pili, palili papierosy, głośno śmiali się. Pani Schola bywała częściej niż inni. Czasem zostawała na noc. Rano parzyła herbatę i mówiła:

– Basiu, chodź, ciocia zrobiła ci śniadanie.

A przecież nie była moją ciocią! Miałam tu tylko jedną ciocię. Dankę. Mieszkała na Sowińskiego.

– Pani Schola bardzo cię lubi – wyjaśniał mi tata.

Szkoda tylko, że z takim samym uporem nie tłumaczył mi działań na ułamkach.

Miałam osiem lat, gdy pewnej nocy podsłuchałam dziwną rozmowę. Mdliło mnie, bo przed snem zjadłam marynowane śledzie i słodki serek waniliowy. Poszłam do łazienki. Wymiotowałam z głową w klozecie. Czułam się samotna i opuszczona. Gdyby była mama, pewnie zajęłaby się mną. Tymczasem tata i pani Schola nie zainteresowali się moim stanem. Usiadłam na zimnej posadzce z lastriko i słuchałam odgłosów nocy.

Z pokoju ojca dobiegały jakieś szelesty. A potem usłyszałam:

– Ten twój rudy kotek. Uwielbiam go.

Nastawiłam uszu. Pani Schola ma jakiegoś rudego kotka? Chciałabym go kiedyś zobaczyć, pogłaskać.

– Ech, Zygmunt, przestań.

– Powiedz, że ten kotek jest tylko mój.

Niczego nie rozumiałam.

– Tylko twój.

– Mogę go pogłaskać?

– Ile tylko chcesz.

Tata głaskał jakiegoś kotka. A ja siedziałam na zimnej podłodze i nikt nie zaparzył mi herbaty ani nie powiedział, żebym umyła zęby.

Wstałam i na palcach poszłam do przedpokoju.

– Odzywała się? – usłyszałam znów głos pani Scholi.

– Czasem coś pisze. Ja ją rozumiem. Nie umiała jej pokochać. I mnie chyba też po tym, co się stało.

– Ale zmarnowała ci życie, nie rozumiesz? Może napisz o alimenty?

– Daj spokój, Schola. Nie wiesz wszystkiego.

– To mi powiedz.

– Daj spokój.

O kim rozmawiali? O mojej matce? Kogo nie umiała pokochać? Co to są alimenty?

Słowo „alimenty” było jednym z pierwszych słów w moim życiu, które mnie zaintrygowało. Kojarzyły mi się z prezentem. Alimenty – prezenty. Oba słowa brzmiały tak podobnie. Czy to znaczy, że… dostanę jakiś prezent? Jak tylko tata gdzieś napisze?

Pół nocy nie spałam. Wyobrażałam sobie ten prezent. Lalkę z długimi włosami. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że nigdy nie będę jej mieć.

Żadne z moich rodziców nigdy nie spełniło mojego największego marzenia o lalce z długimi włosami.

Może dlatego od tylu lat mam długie włosy? Może sama dla siebie jestem tą lalką; własnym niespełnionym pragnieniem?

– Idziemy do fryzjera! – zakomenderował któregoś dnia tata.

– Nie, jeszcze nie! – krzyknęłam przestraszona.

– Trzeba obciąć ci włosy. Nie będę ich czesał.

Prawie wszystkie dziewczynki w moim wieku miały długie włosy. Ich mamy zaplatały je w warkoczyki lub wiązały w kucyki. Agnieszka miała najdłuższe w klasie warkocze. Prasowała wstążki nad parą z czajnika i wiązała starannie – codziennie innego koloru.

A ja? Obcięta „na chłopaka”, po powrocie ze szkoły nakładałam na głowę różową tiulową chustkę, która została po matce. Do chustki doczepiałam wstążki. I miałam już swoje różowe warkocze. Chodziłam dumnie po domu, czasem stawałam przez lustrem i wyginałam głowę. Moje tiulowe warkocze odskakiwały na boki. Byłam taka piękna.

Moje marzenia o długich włosach były ulotne jak tamten tiul. Fryzjerka pozbawiała mnie nadziei. Cięła równo i bezlitośnie, jak kazał jej tata. Siedziałam na fotelu cichutko, a z oczu płynęły ciężkie łzy.

– Może nie będziemy ścinać? Mała chyba chce mieć długie włosy… – zapytała któregoś dnia.

– Niech pani obcina. Ja tam nie będę jej robił żadnych warkoczyków. Urośnie, to sobie sama zapuści. – Tata nie miał czasu na sentymenty.

Dlaczego nie pomyślał, że jak urosnę, to nie będę już zaplatać warkoczyków? Fryzury dorosłych kobiet są przecież zupełnie inne. Tak łatwo pozbawiał mnie czegoś, co niepowracalne.

Srebrne nożyczki znów cięły moją nadzieję. Metaliczny szelest ostrzy, zabijających moją rodzącą się dziewczęcość. Słyszę go do dziś…

Piknął SMS. To znów on.

„Jestem z moją Rudowłosą w każdym momencie moich rudych myśli”.

Skąd wiedział, że właśnie przerabiam życiowy rozdział o moich włosach?

Sącząc nieznane
dzielę z tobą usta.
Zaciszem jesteś,
galopem w pogoni.

Zanim dotknę żywiołu,
włosami traw się bawię,
żeby było bezpieczniej.

Dzielnie znosiłam chłopięce fryzury i prośby: „Podaj mi, chłopczyku” aż do dnia mojej dorosłości. Dorosłość. Termin umowny. Niech będzie, że przypadł w dniu moich osiemnastych urodzin. Czwartego lipca. Dzień Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Do dziś mam wrażenie, że walczyłam o własną niepodległość. Tamtego dnia miało miejsce pewne zdarzenie… Ale o tym potem.

Na razie oswajam cienie z dzieciństwa. Są najtrudniejsze.

Nie, to nie jest tak, że wszystko było złe. Gdy tata był trzeźwy, udawało mi się wierzyć w jego miłość. Bo to, że ja kochałam, nie podlegało dyskusji. Moja miłość rozwijała się wraz ze wstydem za niego, trudno mi nawet ocenić, co było silniejsze. Wstydziłam się, kiedy wracał pijany do domu i musiał przejść chwiejnym krokiem przez śluzę podwórka. Dzieci na ławkach i murkach milkły wtedy i odprowadzały go wzrokiem do klatki. Dopiero gdy zniknął za drzwiami, rozpoczynały swoje szepty, które w moich wyobrażeniach wyrastały do średniowiecznych klątw. Podwórkowy synod odbierał mi prawo do współistnienia. To przez tatę pijaka nie miałam z kim grać w gumę albo klasy. W moim życiu była tylko Agnieszka…

Dobre chwile mego dzieciństwa nanizałam na pamięć jak korale. Szczycę się nimi, traktuję jak dziedzictwo.

Kiedy zasypiałam przed telewizorem, tata brał mnie na ręce i zanosił do pokoju. Ten jego gest był najmilszą czułością.

Czasem stawałam na jego stopach. Chodził wtedy ze mną po mieszkaniu i wołał:

– A dokąd to pójdziemy z małą Basią?

Drżałam z radości i krzyczałam:

– Na podwórko, pójdźmy na podwórko!

Chciałam pokazać dzieciom, jak tata bawi się ze mną.

Czasem, choć rzadko, wychodził ze mną. Gdy potykałam się o krawężniki, podtrzymywał silną dłonią. Wierzyłam, że tak będzie zawsze. Tata i ja. Wspaniały dualizm, jak jin-jang w nieskończoności okręgu trwający wiecznie.

Pierwsza komunia. Mimo że tata był ewangelikiem, miałam iść do pierwszej komunii, a nie za parę lat do konfirmacji. Moja matka podobno tego chciała. Katoliczka.

Zdałam dziwne egzaminy u stetryczałego księdza. Wtedy nie znałam jeszcze słowa „stetryczały”. Był raczej „nudny”. Rzucał naszymi zeszytami po salce katechetycznej. Miał na imię Czesio. Ksiądz Czesław. Pokazywał nam, jak dziewczyny podciągają sobie rajstopy. Idąc, robią dłuższy krok w przód. Elastyczne rajstopy wtedy same podciągają się do góry.

Chłopaki śmiali się w ławkach do łez. A my, dziewczynki, siedziałyśmy lekko osłupiałe, bo ksiądz Czesław zdradził największą tajemnicę naszego życia! Podciąganie rajstop wydłużonym krokiem! Jak śmiał?! Wtedy nie miałyśmy jeszcze okresów i rosnących piersi. Te rajstopy były naszą tajemnicą. Symbolem kobiecości, zdradzonej na lekcji religii w dusznej salce katechetycznej. Gipsowa milcząca Maryja patrzyła z kąta ze świętym spokojem.

U kogoś takiego miałam zdawać swój egzamin z wiary w transcendencję. Zdałam celująco. Jaki nadawca, taki odbiorca. Wystarczyło wyklepać ojczenasza i zdrowaśmarię. Wierzęwbogaojca dostawały nieuki. Jako test na trudność. Nie wszyscy go zdali. Te kościelne przykazania nie były moim wyborem. Gdy Agnieszka szła do kościoła na ósmą trzydzieści, ja schodziłam do piwnicy karmić koty.

„Ciekawe, jak wygląda ten rudy kotek pani Scholi?” – myślałam wtedy, karmiąc blokowe burasy wykradzioną z lodówki kiełbasą.

– Pożycz mi pieniędzy – usłyszałam kiedyś o szóstej rano. To tata. Nie dostał jeszcze wypłaty. Zabrakło mu na papierosy i może piwo.

Bywało, że kiedy miał więcej pieniędzy, chętnie mi je dawał. Był wtedy przeważnie pijany. Zatem – hojny. Któregoś dnia zaniosłam do szkoły dwa tysiące złotych. Starych złotych. Dostałam je właśnie od taty. Powiedział:

– Wpłać sobie na SKO.

SKO czyli Szkolna Kasa Oszczędności. Pieniądze zbierała od nas wychowawczyni, a na dowód wpłaty podpisywała się w specjalnych książeczkach. Te dwa tysiące, które położyłam przed nią na godzinie wychowawczej, zaniepokoiło ją.

– Basiu, weź na piśmie od taty, że daje ci te dwa tysiące.

Na drugi dzień miałam to na piśmie. A w ręku kolejne półtora tysiąca, bo właśnie tata skończył remont kapitalny silnika. Czego nie przepił, wziął w gotówce. Część oddał mnie.

Przez rok zgromadziłam na swojej książeczce SKO najwięcej pieniędzy – prawie pięć tysięcy! Laureat drugiego miejsca miał o połowę mniej.

Swój sukces zawdzięczałam niewydolności wątroby mojego taty. Nie zdołał przepić wszystkiego… Ale i tak chodziłam dumna jak paw!

Dostałam nagrodę za oszczędzanie. Książkę Siódme wtajemniczenie Edmunda Niziurskiego. Wewnątrz żadnego obrazka. Bezlitośnie czarne szeregi liter. Nudy na pudy. Pomyślałam, że to żart. Taka nagroda dla dziecka?

Książkę przeczytałam dopiero pod koniec podstawówki. Czyli za cztery lata. Wciąż jednak miałam żal o tę biało-czarną książkę. Moje życie było wtedy takie… monochromatyczne jak klawiatura pianina. Jego złe i dobre chwile połączone były ze sobą błoną pławną mojej samotności.

Któregoś dnia tata długo nie wracał z pracy. Zwykle był po trzeciej, czasem trochę później. Zaniepokojona, czekałam na niego.

Był poniedziałek. Obejrzałam Zwierzyniec. Potem obrady jakiegoś plenum. Nieciekawe. Poszłam do łóżka z książką Miry Jaworczakowej Oto jest Kasia. Dostałam ją na komunię od taty. I jeszcze złote kolczyki z zielonym oczkiem.

Nie zjadłam kolacji. Nikt mi jej nie przygotował. Nie umiałam jeszcze kroić chleba.

Około północy obudziła mnie głośna walka z klamką. Pobiegłam w piżamie do drzwi. Zerknęłam przez wizjer. Tata mnie uczył, że tak powinnam robić.

Na wycieraczce stał on. Mój tata. Pijany tak, że musiał trzymać się framugi.

– Nareszcie otworzyła… – wysapał ciężko. A przecież przybiegłam niemal od razu, gdy tylko usłyszałam odgłosy na klatce!

Tata miał zakrwawioną twarz. Rozciętą skórę na nosie, w miejscu, gdzie nosił okulary. Musiał się gdzieś przewrócić.

– Połóż się już spać, tatusiu, pościeliłam ci wersalkę. – Próbowałam objąć go w pasie.

– Spierdalaj! Sam pójdę.

Zasnął na fotelu, w ubraniu. Gdy chrapał, zmywałam ręcznikiem krew z jego twarzy. Z trudem dobudziłam go, by wreszcie położył się do łóżka. Miałam osiem lat i choć nie umiałam kroić chleba, potrafiłam położyć pijanego tatę na wersalce. I umyć jego zastygające na brązowo rany…

Nie, nie miałam wtedy skojarzeń z Chrystusem.

Bo na kacu nie umierał przecież dla mnie. Umierał dla siebie.

Pierwsza miesiączka. Dowiedziałam się o niej od Agnieszki. Dobrze, że dostała ją przede mną, uświadomiona przez mamę. Cierpiałam z powodu nieznanego mi wcześniej bólu, przemieszczającego się falą po kręgosłupie. Bolały mnie pośladki. Bałam się, że coś jest nie tak, Agnieszkę bolało tylko trochę.

W apteczce znalazłam starą pabialginę. Łyknęłam dwie tabletki. Ból łagodnie odpuścił.

Poszłam do Agnieszki. Ona wyłuszczyła sprawę swojej mamie, która zabrała mnie do kuchni na rozmowę. Wytłumaczyła. Dała dwie paczki waty. W tamtych czasach to był gest. Po watę stało się w kilometrowych kolejkach.

Żeby waty wystarczyło mi na dłużej, dokładałam do niej złożony na parę warstw papier toaletowy. Wciąż nie wiedziałam, jak powiedzieć tacie, że stałam się kobietą. Niczego nie przeczuwał. Naprawiał wieczorami silniki i alternatory. Wracał późno, często pijany.

Najgorsze były noce. Brzuch bolał bardziej niż za dnia, a z oczu płynęły gorzkie łzy. Dusiłam łkanie poduszką. To była milcząca rozpacz nad niezaakceptowaną kobiecością. Nie miałam możliwości, by się z nią oswoić. Życie bez matki wytrzebiło ze mnie tę kobiecość, podobnie jak fryzjerskie nożyczki cięły włosy.

Którejś bezsennej nocy wpadłam w szał. Zwinęłam dłonie w pięści i uderzałam z całej siły w napęczniały bólem brzuch. Krzyczałam do niego, do swoich dojrzewających trzewi:

– Nienawidzę tego! Nienawidzę! Nie chcę być kobietą!

I wtedy pierwszy raz modliłam się słowami rzucanymi w amoku:

– Boże, jeśli jesteś, błagam cię, niech stanę się mężczyzną. Zabierz ode mnie to… Błagam… Ojcze nasz, któryś jest w niebie, zabierz, spraw, żebym, tego nie miała co miesiąc. Spraw, bym była mężczyzną, błagam…

Głuche uderzenia w brzuch brzmiały jak akompaniament. Na drugi dzień moje ciało było całe w siniakach.

Boga albo nie było, albo był głuchy na moje prośby. Nie stałam się mężczyzną. Z czasem pokochałam swoją kobiecość jak coś najdroższego na świecie.

Tajemnica mojej dojrzałości została pewnego dnia brutalnie obnażona. Przyszedł do nas pan Zenek. Tata poczęstował go zupą. Wyszłam z łazienki, by powiedzieć mu „dzień dobry”. Nie zauważyłam, że do nogawki spodni przyczepił się kłaczek waty.

Pan Zenek ściągnął go palcami, podniósł do góry i pokazał tacie.

– Ty, Zygmunt, ona już chyba może „zaskoczyć”.

Nie wiedziałam, o czym mówi. Co znaczy to „zaskoczyć”? Musiał to być jakiś szyfr, bo tata wszystkiego się domyślił.

– Dlaczego nic mi nie powiedziałaś?

Chciał dobrze. Dotarło do niego, że dorastam i mam swoje cielesne zmagania. Wybiegłam z płaczem do pokoju. Odarta z największej tajemnicy – kolejnej po rajstopach podciąganych dłuższym krokiem – czułam się jakbym biegała nago po podwórku.

Niechęć do intymnych rozmów towarzyszyła mi przez długi czas. Nie umiałam rozmawiać o seksie i bez wstydu powiedzieć o tym, że kogoś kocham i pragnę. Wstydziłam się swojego ciała. Własna nagość była znośna tylko w samotności, przed lustrem.

A teraz? Gdy już dorosłam? Czy wciąż byłam tamtą zawstydzoną dziewczynką?

Od tamtego czasu wiele się zmieniło. Wciąż jednak czułam skrępowanie – na przykład podczas wizyty u ginekologa. Zaufanie do mężczyzny też pojawiało się po dłuższym czasie.

już dojrzałość broni pomarańczy
lecz wciąż nie wiem czy jesteś zupełna
czy się zbierzemy ciepło ocalić

już tylu ludzi odeszło z przystanków
a ja biały wiersz dopieszczam dla ciebie

Powinnam się położyć, już po północy. Lewa stopa całkiem zdrętwiała. Opuściłam ją na podłogę. Bolesny prąd przeszedł aż do uda.

Sięgnęłam po kosmetyczkę. Ręcznik wisiał w łazience. Rozebrałam się szybko, bo było dość chłodno. Gorący strumień wody pobudził krążenie i sprawił, że moje ciało poczuło błogość.

Wycierałam je wolno, studiując każdy szczegół. Smakowałam ten moment adoracji własnego ciała jak najświętszego sakramentu. Miało czterdzieści trzy lata. Pod cienką skórą drzemała w nim czułość. Jej molekuły dotknięte męskim palcem biegły kanałami nerwów do mózgu. Tak bardzo pragnęłam być kochana…

Owinięta w ręcznik, wróciłam do pokoju. Zatęskniłam nagle za moim mężczyzną. Odzywał się rzadziej, bo musiał wyjechać na kilka dni. Mówił, że to sprawa rodzinna. Nie pytałam o nic więcej. Między nami wciąż były niedopowiedzenia.

– Mamy swoje oddzielne życia. Łączą się tylko czasem… – powtarzałam. Bałam się utraty niezależności. A może… Po prostu nie umiałam stworzyć dobrego związku pod jednym dachem?

Poczułam, że jest we mnie wiersz; chce wyjść z mojej głowy, kiedy rozdarta między wspomnieniami a rzeczywistością szukałam usprawiedliwienia dla samotności. Na chwilę odsunęłam lęk o tatę. Widok jego ciała skręconego w precel cierpienia nie był już tak natrętny. Natchnione palce poddały się myślom. Czarne pióro ślizgnęło rysą po kartce jak łyżwiarz po białej tafli lodu. Kreskami liter zatrzymywałam w kadrze niedawną adorację mego cielesnego sakramentu:

widziałam wiatr na szybie

całował się z liściem

to wtedy całkiem naga stanęłam przez lustrem

poparzyłam na siebie twoim oczami

niewstydliwie wędrując po zakrętach ciała

meandrami palcem do ramion i szyi

zjeżdżając w ciepło wklęśnięć

jak w mapę dotyku

wiatr na szybie przystanął

wzruszony na chwilę

i stałam taka twoja i lekko zdziwiona

że ciało niczym trawa stroszy się od myśli

ty najbliższy pod słońcem a taki daleki

patrzysz na mnie wciąż okiem nieswoim uważnie

żeby gwiazd nie przeoczyć

galaktyk miłości

wiatr uśpił moją czujność

myślałam że zamilkł

czesałam swoje włosy palcami twoimi

pod ich bezdotykiem czując senne drżenie

szeptałeś słów milczeniem ja milczałam szeptem

dłonią moją wyczułeś kołysanie serca

gdy skryła w swojej muszli

piersi moich mewy

wiatr przyniósł zapach deszczu

łez słonych znad rzeki

i taka zaczekana i taka daremna

próżno ciebie się chwytam kiedy lata świetlne

zleżałe niczym próchno zapomniały zgasnąć

wciąż daleki choć przecież najbliższy pod słońcem

myślą tylko całujesz

myślą odwzajemniam

wiatr ucichł w mojej głowie

wysłałeś mi słońce

Nigdy nie myślałam, że zakocham się w mężczyźnie młodszym ode mnie o dziewięć lat i że nie będę się przed nim wstydzić swojego czterdziestoletniego ciała. A on dłonią trzydziestoparolatka będzie je stroszył dotykiem… Zatęskniłam za nim.

Weszłam pod chłodną pościel. Jeszcze raz sięgnęłam po telefon. „Dobranoc, Kochany”. Tylko tyle. On na pewno poczuje, ile w tych słowach ciepła. Wiedziałam, że za chwilę znów powrócą wspomnienia, zakute w moją przeszłość jak w kamień. Wisiała mi u szyi, przyciężka i trudna. Nie umiałam jej zrzucić z siebie.

– Błagam cię, przestań już pić…

Mój cichy jęk płaszczył się przed pijanym tatą.

– Oj, nie gadaj tak…

– Proszę cię.

– Daj spokój!

Klęknęłam przed nim. Wtuliłam twarz w jego kolana. Płakałam. To był dwudziesty marca. Pisałam wtedy pamiętnik. Zabrakło mi wprawdzie systematyczności; utrwaliłam w ten sposób jedynie parę miesięcy z mego życia. Ten dzień opisałam dokładnie.

– Tato…

– Daj spokój, mówię!

– Nie pij więcej. Chcę mieć normalną rodzinę. Dom.

– Nigdy nie będziesz tego miała. Matka odeszła. Od ciebie, od nas.

– Ale przecież ty jesteś…

– Ja to ja, a ona to ona. Gdyby była…

– Wiesz, jak zazdroszczę Agnieszce?

– Jej matka dba o nią.

– A ty jesteś moim tatą. Błagam cię… Nie pij… Tato…

Mimo całej złości na niego, nigdy nie nazwałam go „ojcem”.

– Obiecuję. Nie będę już więcej pił.

Następnego dnia czekałam na niego radosna i pełna nadziei. Zaścieliłam jego wersalkę. Obrałam ziemianki. Odkurzyłam.

Obiecał! Nie będzie pił! Moja dusza skakała jak w kozaczym tańcu.

Piętnasta dwadzieścia. Nie słychać kroków na klatce schodowej.

Szesnasta.

Powinniśmy już jeść obiad.

Siedemnasta.

Osiemnasta.

Dziewiętnasta.

Dwudziesta.

Nie dotrzymał słowa… Wrócił pijany i bez marynarki.

– Chyba zgubiłem wszystkie pieniądze… – wymamrotał, gdy kładłam go na wersalkę.

Sięgnęłam do spodni. Portfel był w kieszeni. Wyciągnęłam go.

– Jest! Nie zgubiłeś go!

– To dobrze…

Zasnął.

A ja… Zacięłam się w sobie. Może go nawet trochę znienawidziłam, ale na krótko. To właśnie wtedy zaczęłam kłamać. Kłamstwo sprawiało mi przyjemność. Było czymś niewłaściwym i niedopuszczalnym, a ja miałam ochotę na robienie czegoś niezgodnego ze społecznymi normami. Kłamałam, nawet jeśli nie musiałam. Odgrywałam się za niedotrzymanie obietnicy.

– Co dziś na obiad? – pytał czasem tata od progu, chwiejnym krokiem wchodząc do kuchni.

– Nie zdążyłam zrobić, dopiero wróciłam ze szkoły.

Byłam w domu od paru godzin. Nie chciało mi się gotować. Nie byłam jego służącą.

– Dlaczego koszula niewyprasowana?

– Nie było prądu.

Albo:

– Nie widziałaś mojego portfela?

– Nie.

Szukał go pół dnia. Zapomniał, że gdy wieczorem kładł się spać, potknął się i przewrócił na pościel, a portfel spadł za łóżko.

– Gdy będę miała osiemnaście lat, to się puszczę – powiedziałam kiedyś Agnieszce. Spojrzała na mnie naiwnie, jak na przybysza z kosmosu.

– Głupia jesteś.

O seksie dowiedziałam się z książek z biblioteki. Dowiedziałam się, że nie wystarczy, by mężczyzna spał w łóżku obok kobiety. Żeby uprawiać seks (jak mnie to sformułowanie podniecało!), on musi włożyć w jej pochwę swój członek. Domyślałam się, że jest to miejsce między nogami kobiety.

Agnieszka nie była aż tak uświadomiona. Miała swoje lalki z długimi włosami. Czerwony wózek z ceraty. Mamę, która wołała ją na łazanki z makiem.

Ja po matce nie miałam niczego. Grobu. Bo żyła. Wspomnień. Bo byłam na nie za mała. Tylko różową chustkę z tiulu. Niespełnione marzenie o kobiecości…

Więc pomyślałam… że jak się puszczę, to przynajmniej będę coś z tego miała – świadomość, że zrobiłam coś zakazanego, na złość światu i tacie.

Miałam trzynaście lat. Na jakiejś wakacyjnej dyskotece poprosił mnie do tańca przystojny starszy o kilka lat chłopak. Może był nawet pełnoletni. Tańczyliśmy do spokojnej muzyki, on błądził dłonią po moich plecach.

– Może wyjdziemy? – zaproponował, gdy piosenka się skończyła.

Zgodziłam się. Oparł mnie o płot i zaczął całować. Najpierw delikatnie, a potem coraz mocniej wsuwał język do moich ust. Trochę mnie to śmieszyło, ale pozwalałam na to. Potem naparł na mnie swoim ciałem. Poczułam, jakby z jego podbrzusza wystawała jakaś kość. Sapał i ściskał moje rozkwitające dopiero piersi. Przestraszyłam się.

– Wracamy na salę. – Wyślizgnęłam się z jego objęć. Miałam dość. Już nie chciałam się przekonywać.

Godzinę później wracałam do domu ścieżką przy jaśminach. Nagle w krzakach zauważyłam świecące jak księżyc pośladki, poruszające się miarowo pomiędzy nogami jakiejś dziewczyny. Chłopak na chwilę podniósł głowę. To był mój kolega z dyskoteki. Pomyślałam wtedy: „Więc TO tak wygląda?”

– Ty, Zygmunt, musisz jej teraz pilnować, żeby się nie puściła – usłyszałam kiedyś rozmowę taty z panem Kazikiem. Wypijali drugie wino i rozmawiali ze sobą coraz głośniej.

– No tak, masz rację. Ty wiesz, jak trudno mieć córkę?

– Może byś jakąś babę sobie sprowadził?

– Gdzie tam dobrą babę znaleźć… Czepiać się będzie.

– Może Schola? Przecież przychodzi?

– Eee, Schola na matkę to się nie nadaje.

Tata wiedział, że nie lubiłam pani Scholi. Wtedy byłam jeszcze o niego zazdrosna.

Kiedyś wrócił od niej bardzo późno. Spałam już. Znów gmeranie przy zamku w drzwiach. Po tym gmeraniu poznawałam, w jakim stanie wraca. To, że pijany, to było oczywiste. Ale są przecież różne poziomy pijaństwa. Im dłuższe i bardziej irytujące było trafianie do dziurki od klucza, tym bardziej był pijany…

Stanęłam w drzwiach.

– Jeszcze nie śpisz? – zapytał wyraźnie zdenerwowany.

– Czekałam na ciebie.

– Obejdzie się! – warknął.

Wróciłam do łóżka. Nagle usłyszałam szum wody. Przestraszona, że może z kranu leje się woda, pobiegłam do pokoju taty. Stał na ławie i z opuszczonymi spodniami od piżamy sikał na blat. W palcach trzymał coś różowego, podobnego do grubej gąsienicy. Patrzyłam zszokowana.

– Co robisz, tato?!

– Ciesz się, że nie każę ci tego zlizywać… – wysapał. Naciągnął spodnie i jak gdyby nic się nie stało, położył się.

Pierwszy raz w życiu widziałam wtedy obnażonego mężczyznę. Wciąż w głowie miałam jeszcze słowa o tamtej „gęsiej szyi”. Mogłam teraz sprawdzić ich prawdziwość. Rozczarowałam się. Gęsia szyja miała pióra. TO nie miało ani piór, ani włosów…

Z taką wiedzą poszłam na drugi dzień do szkoły.

– Już wiem, jak wygląda TO, co mają chłopy – szepnęłam Agnieszce podczas lekcji fizyki.

– Jak? – Spojrzała zaciekawiona.

– Jest różowe i gołe. Śmieszne takie.

Narysowałam na kartce. Zaśmiałyśmy się obie.

Tego dnia dostałam pierwszą w życiu uwagę: „Basia i Agnieszka nie wiadomo z czego śmieją się na lekcji”.

Dobrze, że pani od fizyki nie wiedziała, jaki był powód naszego śmiechu…

Któregoś dnia wróciłam ze szkoły. Była u nas pani Schola.

– Dzień dobry – powiedziałam niechętnie, idąc od razu do mojego pokoju.

– Zaraz będzie obiad! – krzyknęła za mną.

Robiła kopytka z wczorajszych ziemniaków.

– Patrz, jak z niczego można zrobić coś – chwaliła swoją gospodarność.

Weszłam do kuchni, gdy na posypanym mąką stole pojawiła się butelka taniego wina i dwie szklaneczki. Tata nalał do pełna.

– Jest coś do picia? – zapytałam.

Tata podał mi swoją szklankę:

– Masz, napij się.

Wypiłam do dna.

A potem było już całkiem wesoło. Piliśmy to wino, a pani Schola lepiła z ciasta małe i większe penisy. Takie same, które widziałam u sikającego taty.

– Ugotuję ci, chcesz?

Wrzucała je do garnka. Wypływały dwa razy większe, mięciutkie i apetyczne.

– No masz, spróbuj.

Gotowane penisy ze smażoną cebulką były bardzo smaczne. Wino szumiało mi w głowie, gdy połykałam je zgłodniała.

Miałam wtedy trzynaście lat…

Kolejny SMS od niego. Jakby wyczuł dziwną żałość w sercu, która pojawia się zawsze, gdy wspominam tamto prymitywne odkrycie męskości. Sięgnęłam po telefon.

„Kochanie, jak dobrze, że się odezwałaś. Niepokoiło mnie twoje milczenie”.

„Odezwę się jutro… Dziś jest mi bardzo źle. Wybacz, Kochany” – odpisałam i wyłączyłam telefon.

Chciałam zostać sama z myślami o tacie i przeszłości. Stopniowo oswajałam ją jak zdziczałego kota.

Brzemienność chmur skrywała niepewność,
chociaż w szparze lasu
horyzont usychał.
Łany wpół zielonych pól
chowała gęstwina.

Noc przyniosła
porozrzucane nad łąkami
mgieł białe stopy.

Małe stopy. Przyczyna moich kompleksów. A jednak… Takie stopy były wygodne w czasach kryzysu. Gdy brakowało butów w dziale damskim, zawsze można było poszukać w dziecięcym.

Przeważnie jednak buty donosiłam po Agnieszce lub innych dzieciach z bloku. Na przykład po synu kolegi mojego taty. Nigdy nie widziałam tego chłopaka na oczy, a wciąż chodziłam w jego butach. Jakbym donaszała jego myśli. Męskie mokasyny, trzewiki, adidasy. Na zimę kalosze. Raz trafiły się brązowe oficerki. Dziurawe. Żeby nie przemakały, zakładałam na stopy torbę foliową. Stopa się pociła, pot zamarzał… Raz na szkolnej wycieczce odmroziłam sobie w nich stopy tak bardzo, że do dziś mam końce palców lekko czerwone.

– Nie kupię cię tych butów! Nie rozumiesz? Nie mam pieniędzy! – krzyczał do mnie, gdy zapragnęłam mieć wreszcie buty tylko moje. Własne.

– Tato, ale ja nie mam butów na zimę! – Płakałam ze złości.

Agnieszka miała piękne czerwone kozaki, o których ze złością mówiłam „boćki”. Zazdrościłam ich po prostu. Tak naprawdę były piękne – z miękkiej skóry, zginającej się przy każdym stąpnięciu. Nie miałam nigdy kozaków z czerwonej skóry.

– Tato, ale one kosztują tylko…

– Nie mam pieniędzy. Matka nie przysłała w tym miesiącu…

Pamiętam wtedy mój bunt. Krzyczałam całą sobą: Czy mam ci powiedzieć, ile w tym miesiącu przepiłeś i przepaliłeś?!

To był głuchy płacz mojej duszy. Chciałam nawet ukraść mu pieniądze, które i tak przepije, i kupić wymarzone kozaki w kolorze indygo. Wpadłam jednak na inny pomysł. W Wyszkowie była księgarnia, w niej antykwariat. Właściciel skupował stare książki. W podróżnej torbie przytachałam Przygody dobrego wojaka Szwejka, Pana Wołodyjowskiego, Ogniem i mieczem. Antykwariusz wycenił je kopiowym ołówkiem. Dostałam za nie niezłą sumkę.

– Tato, moje buty są przecenione. Kosztują tylko pięćset złotych – oznajmiłam wieczorem, przy kolacji.

Tyle akurat miał. Dołożył mi. Nie wiedział, że sprzedałam jego książki. I tak już od dawna nic nie czytał…

Następnego dnia poszłam do szkoły w kozakach w kolorze indygo… To była moja pierwsza lekcja przedsiębiorczości…

Dziś kupuję sobie buty w wymarzonych fasonach i kolorach.

Tata czasem szukał swoich książek:

– Nie widziałaś Szwejka? Stał tu gdzieś.

– Nie widziałam. Nie czytam takich rzeczy – kłamałam.

Kiedyś kupiłam sobie sportową bluzę z grubego płótna. Była bardzo droga. Sprzedałam Annę Kareninę i Czerwone i czarne. Nosiłam ją codziennie; wieczorem zapierałam szare plamy od zetknięcia ze szkolną ławką i suszyłam na kaloryferze. Na nogi zakładałam trampki, które po praniu wybielałam pastą do zębów. Swoją bielą fosforyzowały nieznośnie, aż bolały oczy. Gdyby w taki sam sposób można było wybielić duszę, z każdym dniem coraz bardziej szarą. Tata kojarzył mi się wtedy ze skwaśniałym oddechem; przeważnie na drugi dzień po piciu trząsł się jak galareta. Robiłam mu roztwór sody z octem. To była jego poranna kawa i śniadanie. W pracy nic nie jadł, czekał do piętnastej, by nareszcie móc wypić piwo. Potem już przestał czekać. Pił nawet w pracy.

A ja chciałam ładnie wyglądać. Malowałam włosy kalką biurową albo pioktaniną używaną do dezynfekcji pępka noworodka i wciąż kupowałam ubrania. Sprzedałam całego Nienackiego oraz Stendahala. Książek wciąż ubywało. Tata przestał zwracać na to uwagę.

Gdy miałam siedemnaście lat, prawie nie trzeźwiał. Chodził na lekkim rauszu w ciągu dnia, a wieczorami dobijał do bezpiecznej przystani pijanego snu. I tak codziennie. Przychodziła pani Schola. Wprawdzie piła z nim, ale gotowała obiady! Polubiłam ją wtedy. Gdy zaczęła pojawiać się rzadziej, zabrakło mi jej. Stała się normalnością. Musiałam przejąć stery w kuchni. Na szczęście w szkole była stołówka. Wieści od matki przestały już przychodzić, a pani Schola całkiem znikła z naszego życia. Zostaliśmy sami.

A potem… Tamten wypadek zmienił nasze życie. Zrobiło się jeszcze gorzej.

Nic nie wskazywało na to, że coś się wydarzy. Tata jak zwykle wypił rano swoją wodę z octem i sodą, zostawiając w zlewie szklankę z białym osadem. Tamtego dnia wyszedł do pracy. W ostatniej chwili podałam mu kanapkę zawiniętą w szary papier. Schował ją za pazuchę szarego paltocika, noszonego od lat, na przekór zmieniającym się modom i porom roku.

Był trochę bledszy niż zwykle. Męczyła go bezsenność. Słyszałam, że ostatnio wciąż wstawał w nocy do łazienki. Wymiotował albo stękał. Nie litowałam się nad nim. Rodził się we mnie przerywany szlochem bunt. Nie pozwalał mi on na współczucie, a jedynie cedzone w złości słowa:

– A dobrze ci tak, pijaku.

Nienawidziłam pijaków. Czasem wydawało mi się, że nienawidzę również taty. Brzydziłam się nim. Jak wtedy, gdy któregoś dnia sprzątałam za wersalką. Pod zagiętym dywanem odkryłam kilka pustych butelek po wódce. Obok leżała jego proteza. Nawet nie chciało mu się jej zakładać. Leżała w kurzu między butelkami. Moje znaleziska postawiłam na ławie. Napisałam na kartce: „Dziękuję Ci, Tatusiu”. I zamknęłam drzwi od pokoju. Przyjdzie, to zobaczy.

Wiem, że gdy wrócił i zobaczył ten ołtarzyk swoich win, usiadł w fotelu i płakał. Widziałam przez szparę w drzwiach chude ramiona, skulone w paroksyzmie łez. Znów pomyślałam: „Dobrze ci tak, pijaku”.

W dniu wypadku poszedł do pracy drżący i śmierdzący nieprzetrawionym alkoholem. Miałam ochotę uderzyć go w coraz chudsze plecy. Okładać go poręczą od fotela bez opamiętania, by w ten sposób wziąć odwet za moje głupie dzieciństwo, którego przecież nie miałam.

Czekałam z obiadem, a on wciąż nie przychodził. Na gazie grzała się jakaś zupina, którą ugotowałam z resztek znalezionych w lodówce. Usłyszałam pukanie do drzwi. Na progu stał obcy mężczyzna.

– Ty jesteś córką Zygmunta Zejera?

– Ta…ak…

– Twój tata jest w szpitalu. Miał wypadek w pracy.

Pobladłam.

– Co się stało?!

– Wpadł do kanału.

Mój tata miał atak padaczki alkoholowej. Od kilku dni pił znacznie mniej, bo nie miał pieniędzy, a zacier w naszej piwnicy jeszcze się nie przerobił. Podczas naprawiania starego żuka nagle zasłabł i stracił przytomność. Wpadł do kanału i tam jego ciało poddało się konwulsjom. Gdy na posiniałych ustach pojawiła się piana, spanikowani koledzy zadzwonili po pogotowie.

– Te ataki będą się powtarzały. Musisz wtedy położyć tacie zimny okład i pilnować, żeby nie zakrztusił się śliną oraz nie uszkodził głowy – instruowała mnie lekarka. – Czy tata miał w ostatnim czasie jakieś biegunki lub zaburzenia snu? – zapytała.

Może miał. Przecież wstawał w nocy. Zatem…

– Czy to ma związek z jego alkoholizmem? – zapytałam nieśmiało. Wstydziłam się za niego.

– Trzeba pomyśleć o leczeniu… – dodała lekarka. I spytała o żonę.

– Mama zostawiła nas wiele lat temu, jesteśmy sami – odpowiedziałam.

Wtedy w szpitalu dowiedziałam się, że muszę zrobić wszystko, by wyrwać tatę ze szponów nałogu. A zatem to moja wina, że ma tę padaczkę? Bo nie dopilnowałam? Gdybym wcześniej zareagowała… Ale przecież go prosiłam, błagałam… Skąd mogłam wiedzieć, że to taka groźna choroba?

Teraz już wiem, że mój tata miał zaburzenia pracy biochemicznej mózgu na skutek nadużywania alkoholu i nagłego przerwania picia. Może gdyby zacier wcześniej dojrzał?…

Dostał jakieś leki i zwolnienie. Lekarka coś przebąkiwała o rencie. Wyniszczonym organizmie. Koniecznych badaniach.

Dwa dni później tata siedział bardzo długo w łazience. Słyszałam przez drzwi dziwne odgłosy. Niewątpliwie zmagał się z biegunką. Weszłam do łazienki zaraz po nim, bo musiałam coś wziąć z szafki. Nie zdążył spuścić wody – na dnie muszli klozetowej zobaczyłam mnóstwo krwi. Cuchnący zapach uderzył w nozdrza. Zemdliło mnie. Przez kilka dni brzydziłam się usiąść na tej samej desce. Nieustannie dezynfekowałam ją, ale wspomnienie krwi i smrodu zostało.

Mój tata zaczął kojarzyć mi się również i z tym…

Już nie pragnęłam z nim wychodzić na spacery. Chciałam go związać i wywieźć za miasto. Żeby nie wrócił. Chciałam zostać sama.

Zbliżały się moje osiemnaste urodziny. Moje koleżanki i koledzy wciąż wyprawiali jakieś przyjęcia, na nieliczne zapraszali i mnie. Wiedziałam, że czekają na rewanż. Tata wciąż był na zwolnieniu, nie miał więc żadnych fuch. O dziwo – nie pił! Była to jego pierwsza w życiu abstynencja, okupiona złymi humorami i kiepskim samopoczuciem. A jednak był trzeźwy! Rozmawiał ze mną, raz nawet zadał pytanie: „Jak w szkole?”.

To było najbardziej wytęsknione pytanie! Jak w szkole?! Ach, tego dnia przygotowałam się ze wszystkich przedmiotów. Przygotowałam do klasówki. Bo zainteresował się mną!

W naszej klasie była tradycja, że na osiemnaste urodziny każdy przynosił do szkoły jakieś ciasto. Moje były w lipcu, więc zorganizowałam je tuż przed końcem roku szkolnego. Upiekłam metrowca. Tata przypilnował go w piekarniku. Pomógł mi. Życie znów było piękne! A potem dał mi pieniądze, bym mogła wyprawić moją osiemnastkę!

– Są wakacje, zrób więc przyjęcie na Mazurach, w tym domku matki w Zyzdroju, ja się źle czuję, będę wam tylko przeszkadzał – powiedział, dając mi klucze. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że matka przepisała na mnie ten ponadstuleni drewniany dom we wsi za Pieckami. Akt własności wręczył mi dopiero na osiemnaste urodziny. Pojechaliśmy do Zyzdroju autem. Kolega z klasy, Piotrek, zadeklarował się jako kierowca i pożyczył od ojca opla asconę. Cieszyliśmy się, że będziemy sami. I chociaż dom okazał się pochyloną do ziemi chatką, dla nas stał się bezpieczną przystanią. Rozpaliliśmy ognisko nad jeziorem, piekliśmy kiełbaski i piliśmy piwo, kupione w wiejskim sklepie. Oznaka dorosłości.

Byłam w domu mojej matki. Nigdy tu nie mieszkała, należał do kogoś z jej rodziny i otrzymała go w spadku. Dom był drewniany, zaniedbany i opleciony pajęczynami. W powietrzu unosił się zapach stęchlizny i kurzu. Wciąż trzeba było psikać dezodorantem, żeby zabić ten zapach.

Rano wszyscy poszliśmy do sklepu. Po bułki, mleko, masło i kiełbasę. Siedzieliśmy na murku. Podjechał do nas na rowerku mały chłopiec. Piękne blond włoski, zakręcone w loki. Podskakiwały mu tak śmiesznie na wybojach. Nagle mały wjechał w resztki błota przy wyschniętej kałuży. Runął twarzą prosto na ziemię, rozcinając łuk brwiowy o wystający z kałuży kamień. Pobiegłam na pomoc. Mały płakał. Ocierałam mu krew, pocieszając:

– No już, spokojnie, zaraz przestanie boleć.

Rozglądałam się w poszukiwaniu pomocy.

– Mały, jak masz na imię?

– Andrzejek… – Umorusaną łapką przecierał łzy, które zostawiały na twarzy szare smugi.

– Sam tu jesteś?

– Nie, z ciocią, ona tam… idzie… daleko jeszcze.

– Poczekamy. No, nie płacz.

Przytuliłam dziecko. Przywarło do mnie z ufnością i zaplotło rączki na moich plecach.

– No już, Andrzejku, ciocia zaraz przyjdzie.

Chłopiec oddychał mi w ucho i mówił:

– Ale będę żył?

– Jasne, tylko łuk brwiowy chyba do szycia. Trzeba na pogotowie. Ile masz lat?

– Dziewięć.

Łkał wystraszony.

Po chwili pojawiła się przy nas ciocia Andrzejka. Gdyby nie jej jasne włosy, myślałabym, że widzę matkę. Miała podobne oczy. Wspomnienia o niej wciąż wracały; w tak wielu kobietach ją widziałam. Tęskniłam, choć nie umiałam wybaczyć.

Ciotka chłopca podbiegła do nas przestraszona płaczem. Wyjaśniłam, co się stało, pobiegła do wsi i za chwilę wróciła ze zmotoryzowanym sąsiadem. Pomógł małemu wsiąść do auta, a kobieta powtarzała w szoku:

– Bo widzi pani, ja mam to dziecko pod opieką. Mieszkamy w ośrodku nad jeziorem, na końcu wsi. Kiedyś krewny tu mieszkał, ale ten dom po nim to rudera zwykła. Gdzie z dzieckiem w takie warunki? Nawet bym go nie wykąpała. W ośrodku o niebo lepiej i do jeziora blisko. Dopiero tydzień temu mały nauczył się jeździć na rowerze.

Jeszcze raz podziękowała za pomoc. Odjechali pomarańczowym maluchem.

Z tamtego spotkania zapamiętałam ciepłą ufność chłopca i… jego paznokieć na serdecznym palcu prawej dłoni, który wyglądał, jakby był lekko pęknięty.

Pomyślałam, że kiedyś chciałabym mieć dziecko, które tak ufnie wczepiłoby się we mnie. Jak mały Andrzejek. Mogłabym mu stworzyć dom, jakiego nie miałam.

Długa ulica,
niedokończona podróż,
powiek drganie.
Za wędrowaniem
– wędrowanie.
Horyzont bez dna
z tą wiarą co trwa wciąż i trwa.

Codzienności spowiedź,
że tyle jeszcze trzeba dowieść
nim zgasną dłonie.
Cichutko jak płomień.

Nigdy nie wiedziałam, w jakim stanie będzie tata. Nie mogłam przewidzieć tego, czy już się napił, czy jeszcze nie. O wywiadówkach wolałam mu mówić, gdy był na lekkim rauszu. Bagatelizował wtedy tę sprawę i przeważnie zapominał. Celowo mu nie przypominałam. Kiedy wychowawczyni pytała, czemu mojego ojca nie było, odpowiadałam zgodnie z prawdą:

– Powiedziałam mu, ale widocznie zapomniał.

Kiedyś dostałam na półrocze dwie oceny niedostateczne. Wychowawczyni sama pofatygowała się w związku z tym do nas. Nie mogła nie wyczuć alkoholu.

Kiedy wyszła, w tatę jakby diabeł wstąpił.

– Do kopania rowów się nadajesz, nie do szkoły! – krzyczał głośno.

Nagle chwycił nóż kuchenny. Stanął przy wersalce i zaczął na chybił trafił dźgać ją ostrzem. Sparciała gąbka wychodziła żółtymi kłębkami na zewnątrz. Słyszałam, jak w furii cedzi pod nosem przekleństwa.

Płakałam ze strachu. A przecież to były tylko dwójki z chemii i fizyki!

A potem poznałam Jarka. Na dyskotece w Somiance. Wydawało mi się, że zakochałam się w wzajemnością, więc kiedy oddawałam mu swoje ciało, dołączałam do tego w darmowym pakiecie również duszę. On tego nie zauważył.

Wziął tylko to pierwsze i używał do woli. Duszy nigdy nie zrozumiał. Gdy kochaliśmy się, patrzył na mnie ciemnymi oczami. Mówił mi, że mnie kocha. Dziś wiem, że patrzył tępo i bezmyślnie, a ja mistrzowsko kamuflowałam ból mego serca.

W tym czasie rozstałam się w ojcem Maćka. Nie żałowałam żadnej chwili z nim spędzonej, a gdy już zakończyliśmy nasz związek (wyrzuty sumienia i czujna żona), zaczęłam spotykać się z Maćkiem. Nigdy się nie dowiedział, że miałam romans z jego ojcem. Poprosił mnie o dyskrecję.

– To oczywiste – rozwiałam wspaniałomyślnie jego obawy. Odetchnął z ulgą.

Maciek kochał się ze mną trochę nieudacznie, szybko i szorstko. Spotykaliśmy się w jego domu. Bawiła mnie dziwna powtarzalność zdarzeń. Wciąż porównywałam ich obu do siebie. Sposób, w jaki zagłębiali się w moje ciało. Jak opadali zmęczeni rozkoszą. Byli do siebie tacy podobni. Jak ojciec i syn.

Ojciec Maćka używał prezerwatyw. Patrzyłam, jak to robi, a potem nauczyłam jego syna. Ojciec Maćka pokazał mi na moim ciele punkty, które dotknięte, łagodnym prądem podniecały mnie i niechybnie prowadziły do rozkoszy. Opowiedziałam o nich jego synowi.

Byłam częścią wspólną męskiego zbioru, punktem odniesienia dla obydwu. Uczennicą i nauczycielką rozkoszy w jednym. Taka „podwójnie” kochana poczułam się potem jeszcze tylko raz. Gdy byłam między Filipem a nim.

Filip. Mój pierwszy mąż. Nie mógł darować mi tego, że przed nim był jakiś mężczyzna. O pozostałych nie wiedział. Nie rozumiał, że rozpaczliwie szukałam miłości, nawet błądząc. Dla niego byłam wyuzdaną bezwstydnicą, choć tylko wstydliwie pragnęłam bliskości. Skoro nie mogłam mieć tej duchowej, rodzicielskiej, szukałam męskiej, bardziej dosłownej.

Mówił:

– Mogłaś zachować dziewictwo do ślubu.

Odpowiadałam:

– Sam spałeś z innymi kobietami.

– Ja to co innego. Ty jesteś kobietą.

Jasne.

– Skoro jestem kobietą, powinnam ubrać worek pokutny i posypać głowę popiołem. I być szczęśliwa, że ktoś po mnie łaskawie sięgnie, tak? – odpierałam jego słowa, które bolały jak smagnięcia skakanką.

Matura 1985 rok. Nie bałam się. Wiedziałam, że bez względu na to, czy ją zdam, czy nie, i tak nie pójdę na wymarzone studia dziennikarskie. W domu nie było pieniędzy. Musiałam iść do pracy. Poza tym za wszelką cenę pragnęłam usamodzielnić się.

Och, to było najpiękniejsze moje marzenie. Wyjść z domu!

Na dobry początek chciałam sprzedać dom w Zyzdroju. Agnieszka mi jednak poradziła:

– Zostaw. Nie wiadomo, co się w życiu zdarzy.

No tak, nie wiadomo.

Rudera przydała się, gdy zdałam maturę. Znów pojechałam tam z Agnieszką i przyjaciółmi. Bawiliśmy się świetnie. Popijaliśmy piwo i wino, zagryzaliśmy kiełbasą i ogórkami. Wszyscy przechwalali się, na jakie studia idą. Gdy doszło do mnie, rzekłam sucho:

– Ja nie idę na studia. Idę do pracy.

Ciocia załatwiła mi już etat w bibliotece. Miała tam jakieś wejścia, kontakty.

– Nie ma na co czekać. Musisz zarabiać, zająć się ojcem – powiedziała. Rozwiała tym samym moje marzenia o studiach.

Nie chciałam zajmować się tatą! Nie był przecież dzieckiem ani niedołężnym starcem, nie był psychicznie chory. Nie leżał w łóżku dotknięty paraliżem czy alzheimerem. Był tylko pieprzonym alkoholikiem, w kieliszku topiącym moje dzieciństwo. Dlaczego więc miałam poświęcać mu młodość?

– Na pewno nie będę się nim zajmować. Jeśli tylko będę mogła, wyprowadzę się z domu.

Ciocia odradziła mi tę decyzję.

– Zastanów się. Będziesz musiała płacić za stancję. Ile ci zostanie z wypłaty? Wytrzymaj. Ostatnio chyba mniej pije, co?

Miała rację. Tata ostatnio mniej pił, ale to nie była zasługa jego wewnętrznych rekolekcji, tylko coraz słabszej tolerancji na alkohol. Wystarczyło mu jedno piwo, by pogrążyć się w błogim letargu.

Był już na rencie. Jakoś udało mu się ją załatwić. Dorabiał naprawami samochodów. Ataki miewał rzadko i nie były już one dla mnie tak traumatycznym przeżyciem jak kiedyś. Przyzwyczaiłam się. Wolałam nawet, jak lekko popijał, bo wtedy miałam pewność, że atak nie nastąpi. Poza tym na lekkim rauszu miał lepszy humor. Gdy trzeźwiał, stawał się zły i dokuczliwy.

– Wyprasuj mi koszulę! – rozkazywał.

Albo:

– Co taki syf jest w łazience? Weź się do roboty!

Argumentowanie, że to on sam zrobił ten syf, nie miało sensu. Mogło wywołać atak agresji. Jak kiedyś, gdy nie chciałam mu pożyczyć na piwo, a był wtedy niedopity.

– No pożycz… – prosił najpierw.

– Nie!

– Proszę.

– Nie wstyd ci od własnego dziecka pożyczać na alkohol?

– A tobie nie wstyd odmawiać własnemu ojcu?!

– Pijakowi, nie ojcu!

– Co ty mówisz? Jak ty się do mnie odzywasz?! Jak chcesz, to możesz wypierdalać z tego domu, jasne? Wcale nie musisz tu siedzieć!

Zamilkłam.

On trwał dalej w uporze:

– Jak nie pożyczysz…

– To co? No co? Wypierdolisz mnie z domu?

– Tak. Możesz już jechać się kurwić do swojej mamuśki.

No tak. Powiedział to wreszcie.

Wiedziałam, że matka ma jakiegoś faceta, a z nim syna. Tata ukrywał te wieści przede mną, ale słyszałam o tym od sąsiadki. Podejrzewałam, że całe miasto już szeptało, a ja byłam ostatnia w plotkarskim łańcuszku…

Nie chciałam znać mojego przyrodniego brata. Zazdrościłam mu. Nie chciałam nawet wiedzieć, jak ma na imię.

Poznałam je dopiero teraz. Matka wysłała mi wiadomość, że przyjeżdża do chorego taty. I że z Warszawy przywiezie ją Andrea.

Miała więc swojego Andreę, a mnie porzuciła jak misia w kącie. Najpierw nienawidziłam mojego brata intruza. A potem?… Stał mi się obojętny.

Co jest gorsze? Nienawiść czy obojętność? Nienawidząc, wciąż przecież coś czuję. Obojętniejąc, pozwalam na to, by moje serce zdrętwiało.

Ludzie boją się nienawiści. A tymczasem to właśnie ona jest nadzieją na to, że uczucia zmienią się, bo wciąż pulsują w sercu jak srebrzysta rtęć. Dopiero zastygła obojętność powinna przynosić strach i beznadzieję.

Staram się nie nienawidzić. Kiedyś był we mnie bolesny, zapiekły żal, który pojawiał się jak zgaga. Z wiekiem emocje oswoiły się. Jakby łagodnie znieczulone przez podtlenek azotu prostej życiowej filozofii.

Mimo to wraz z perspektywą spotkania matki niepokój w sercu znów powrócił. Znów byłam tamtą dziewczynką w kącie za kredensem. Było mi duszno ze strachu. Znów się bałam. Nie spotkania z nią, ale tego, że znienawidzę ją na nowo, gdy tylko się spotkamy.

Brak matki to mój oścień.

Moje życie było pełne kompleksów i samotności, wynaturzone społecznym półsieroctwem. Jakby tkwił we mnie genotyp nieudania. To wszystko przez nią – matkę, której nie było przy mnie, gdy pielęgniarka przekłuwała mi uszy i gdy dostałam pierwszą miesiączkę. Gdy kochałam się z mężczyznami podobnymi do mego ojca i gdy wychodziłam za mąż, by po paru latach rozwieść się bez żalu. Gdzie była wtedy? Czy tuliła do siebie syna? Czy myślała o mnie strzępkiem myśli, choćby mizernym jak pęknięty balonik?

Naprawiałam swój genotyp przeznaczenia mniej lub bardziej udanie, czepiając się nadziei, że przecież wszystko się zmienia. Siedem lat chudych, siedem tłustych. Sinusoidalność życia ludzkiego. Trygonometria czasu zazębiała się we mnie, każąc wierzyć, że będzie lepiej.

Siedzimy, w długim jak spacer
samotnym istnieniu,
wpatrzeni w puste okno
bezchmurnej ciszy,
żeby zdążyć
przed zachodem
dwóch światów –
czerni i bieli.

Najbardziej brakowało mi zrozumienia. Zadawałam pytania: dlaczego tata pije? Dlaczego matka mnie zostawiła? Z czasem pytania przybierały dojrzalszą postać. Towarzyszyły im różne niuanse; prowadziłam rozmowy z upływającym czasem, bo przecież człowiek z wiekiem wszystko bardziej komplikuje.

Może pił przez matkę? Może to przez niego wyjechała? Może to ja byłam zła? Rytmiczność tych pytań przyprawiała o zawrót głowy.

Zasnąć, zasnąć… To jest teraz najważniejsze. Sen rozwiąże wszystko, przepędzi zły czas i przyspieszy nasze spotkanie. Wolałam, by już nastąpiło. Wyszków spał miejską ciszą, zupełnie inną niż cisza na wsi. Niby chodzi o to samo – wygłuszenie świata i światła. Miasto mimo snu czuwa. Jest jak delfin, który śpi i pływa jednocześnie. Wyłącza jedną półkulę mózgu i odpoczywa nią, podczas gdy druga rejestruje dźwięki i obrazy. Sen miasta jest zatem snem połowicznym. Sen wsi jest ciemny i kamienny. Absolutny.

Znów jestem w tym podwarszawskim miasteczku, które kiedyś było moją ojczyzną. Opuściłam je dwa lata temu z ulgą, jakbym strząsała proch ze stóp na drodze do nowego życia. Zanim jednak dojrzałam do tego… Musiałam doświadczyć pokrętności zdarzeń, przekonać się na własnej skórze o tym, że to wszystko dane mi było wyłącznie na własne siły. Nic w nadmiarze.

Dorosłość była dla mnie pozwoleniem na flirtowanie z mężczyznami. Mimo że nie byłam żadną pięknością, było we mnie coś intrygującego. Luźne relacje, na jakie sobie pozwalałam, były wygodne dla obu stron.

Kolejni mężczyźni mego życia. Uczepiona ich jak wiatru szukałam akceptacji.

Po jednej z miłosnych nocy ze starszym o niemal dwadzieścia lat mężczyzną ogarnęło mnie zdziwienie. Co właściwie robię w jego mieszkaniu i łóżku? Miałam wrażenie, że to, co wydarzyło się między nami wcześniej, było jedynie filmem, w którym przypadkowo brałam udział. Zawinięta w ręcznik, przysiadłam na drewnianym taborecie i patrzyłam przez okno. Miałam widok na pocztę i przychodnię. Jeden z wielu nudnych widoków, jakie pozostały mieszkańcom bloków z wielkiej płyty. Niepotrzebnie pchali się ze wsi do miasta i traktowali to jak awans społeczny. Dusili się teraz jak indyki w klatkach. Żyli piętrowo, słuchając przelewających się w rurach ścieków i coniedzielnego misterium ubijania kotleta. I ja, i mój nowy kochanek oddychaliśmy warstwami, układając życie w ciasnych przestrzeniach.

– Och, ranny ptaszek z ciebie… – Gospodarz wszedł do kuchni, ubrany szczelnie w aksamitny szlafrok.

Był dyrektorem jednej w wyszkowskich firm. Rozwiedziony od lat, miał dorosłego syna. Poznaliśmy się w przychodni. Ja robiłam rutynowe badania, on załatwiał jakąś prywatną sprawę u mojego lekarza. Wpuściłam go bez kolejki, bo bardzo o to prosił. Śpieszył się, jednak nie na tyle, by nie zdążyć umówić się ze mną na kawę. Czekał, aż wyjdę, i poszliśmy razem do lokalu.

Spotkaliśmy się jeszcze dwa razy. Wreszcie wylądowaliśmy w szerokim dwuosobowym łóżku, w elegancko umeblowanym M-3, które nabył po podziale majątku.

– W przyszłym roku planuję sprzedać to mieszkanie. Może kupię coś w tych nowych blokach na Polonezie? – zastanawiał się.

Polonez to była nowa dzielnica Wyszkowa, zlokalizowana w pobliżu słynnych zakładów FSO, przed którymi w siermiężnych czasach pasły się najnowsze modele kolorowych fiatów i polonezów. Ludzie patrzyli na błyszczące w słońcu auta tęsknym wzrokiem.

Spojrzałam na mego kochanka, jak z pasją mówił o swoich mieszkaniowych planach. Zauważyłam, że twarz ma pomarszczoną i spieczoną słońcem.

– Ach, muszę jeszcze zażyć tabletki! – Brzęknął srebrną bransoletką, sięgając do szafki.

– Na nadciśnienie? – palnęłam głupio, może trochę w trosce. Mógłby być przecież moim ojcem.

Spojrzał na mnie jakoś dziwnie i wreszcie wycedził:

– Nie. Takie amerykańskie, na utrwalenie opalenizny…

Roześmiałam się. Wydał mi się nagle niedojrzały i groteskowy.

Nie chciałam już jego kawy.

– Spotkamy się jeszcze kiedyś? – zagadnął przymilnie, gdy wychodziłam.

– Raczej nie.

Cień rozczarowania zmiął jego śniadą twarz. W ciemnych oczach pojawił się smutek.

Wtedy właśnie przysięgłam sobie, że dość przypadkowości. Wciąż jednak tkwiła we mnie potrzeba dzielenia życia we dwoje. To był nieznośny imperatyw przynależności do mężczyzny. Nie wiedziałam jeszcze wtedy, że wystarczyło, bym wsłuchała się w swoją duszę. Zrozumiałabym wtedy, że najważniejsza dla siebie będę ja sama, a nie ktoś. Czyjaś obecność może być tylko melodyjnym refrenem. Niepowtarzalne strofy życia trzeba przeżyć samotnie.

By to zrozumieć, musiałam poczekać parę lat. Wysłuchać gorzko-słodkich słów, odczuć zimno-ciepłe dotknięcia. Przeżyć parę czarno-białych chwil, z których żadna nie była niepotrzebna.

Tamten mężczyzna był stałym czytelnikiem. Przychodził ze stertą książek i kładł je na biurku. Pomagałam bibliotekarce rozłożyć je na półkach. Starannie wyrównywałam grzbiety i sprawdzałam, czy stoją w kolejności alfabetycznej. Wypożyczał kolejne książki i patrzył na mnie. Któregoś dnia po prostu zapytał:

– Czy umówi się pani ze mną na kawę?

Zgodziłam się.

W kawiarni zadał mi kolejne pytanie:

– Czemu pani nie studiuje?

Nie wiedziałam, co powiedzieć.

– Tak wyszło – odparłam grzecznie.

– Ale pani jest jeszcze taka młoda, powinna się pani dalej uczyć.

– Nie każdy ma w życiu tyle szczęścia – ucięłam tę przykrą rozmowę.

Spojrzał na mnie. Miałam na sobie skromny sweterek po Agnieszce. Warszawska moda studencka nie pozwalała jej na noszenie takich fasonów. Teraz na ulicach królowały kimona z szerokimi rękawami i spodnie rurki.

Przyszedł po trzech dniach. Położył jak zwykle stertę książek na biurku. Bibliotekarka spojrzała na niego spod okularów:

– Panie Maksymilianie, gdyby pan był dzieckiem, przepytałabym pana z lektury. Nie wierzę, że pan to wszystko przeczytał.

Znalazł mnie między półkami.

– Pani Basiu, niech pani poczeka.

Zza pazuchy wyciągnął bukiecik stokrotek.

– To na rozjaśnienie życia.

Dwa dni później poszłam z nim do kina. Potem na dyskotekę. Wreszcie zaprosił mnie do siebie na weekend.

– Mieszkam z rodzicami, ale oni wyjeżdżają do ciotki, do Pniewa.

Wiedziałam, że spędzę z nim pierwszą noc. I pewnie poranek. I następną noc. Że będziemy się kochać. Podobał mi się. Miał ciemne oczy w otoczce czarnych rzęs.

Akurat byłam po wypłacie. Mogłam więc sobie kupić ładną bluzkę. Nareszcie było mnie stać. Z bielizną gorzej, ale udało mi się znaleźć w komisie dwie pary bawełnianych kolorowych fig. Tacie powiedziałam, że w piątek nie wracam po pracy do domu.

– Przenocuję u koleżanki – poinformowałam go tylko.

Odkąd pracowałam, na każdym kroku pokazywałam mu swoją niezależność. Przyjmował ją poddańczo. Garbił się lekko, jakby moje słowa mu ciążyły. Robiło mi się go wtedy żal. Wydawał mi się taki bezbronny, a ja bezlitosna. Czasem miałam wrażenie, że to on jest dzieckiem, a ja matką.

Gdy szykowałam się do wyjścia, smażył akurat skwarki na patelni. Na obiad były ziemniaki z kapustą. Ktoś zadzwonił do drzwi. To pani Schola. Weszła od razu, nie czekając na zaproszenie.

– Pisała do mnie. Przyjeżdża na weekend do Polski. Chcesz się z nią spotkać? – zwróciła się do mnie.

– Z kim? – zapytałam.

– Z matką.

– Gdzie będzie? Przyjeżdża tutaj?

Tata oderwał wzrok od patelni.

– Tak, w piątek musi zabrać jakieś dokumenty i załatwić coś w Wyszkowie. Zaproponowała, że może się spotkacie. Zostaje do niedzieli.

– Więc może… Niech przyjdzie.

– A ty? Chcesz się spotkać z nią? – Pani Schola spojrzała na mnie badawczo.

– Na weekend mam już inne plany – ucięłam krótko.

I kiedy moja matka kompletowała jakieś dokumenty i rozmawiała z ojcem o mnie, ja nurzałam się w pościeli ze starszym ode mnie o dziewięć lat nauczycielem języka polskiego w wyszkowskim liceum.

Zanim wszedł we mnie, w wielkim skrócie opowiedział mi historię swojego życia i pozwolił mówić do siebie na ty. Całował w szyję, odkrywając rozkosz, która mimo swojej powtarzalności za każdym razem smakowała inaczej. Jakby od układu męskich ust zależała jej intensywność i złożoność doznań.

A potem położyłam się na jego ramieniu, po raz pierwszy pragnąc zasnąć obok mężczyzny. Nigdy wcześniej z nikim nie spałam. Musiałam czekać na to prawie dwadzieścia lat, by poczuć we włosach miarowy oddech kochanka.

Rano obudziła mnie jego pożądliwość. Wyciągał po mnie dłonie, chciwie zakradał się między moje uda. Tak bardzo wstydziłam się mego zaspania.

– Na pewno koszmarnie wyglądam, poczekaj, pójdę do łazienki. – Słyszałam to na filmach.

– Zostań. Chcę ciebie właśnie taką.

Kolejne godziny upłynęły na rzadkich rozmowach i częstym odkrywaniu tajemnic własnych ciał. Czułam, jakby realny świat przestał istnieć, nie było już kalekiego dzieciństwa i pijanego taty. Zużyte prezerwatywy w śmietniku bardzo prozaicznie mówiły o objawionej w naszym związku namiętności.

W niedzielę po południu Maksymilian wyniósł śmieci, chcąc zatrzeć ślady po tym szalonym weekendzie.

– Wiesz, niby jestem już dorosły, ale matka wciąż traktuje mnie jak dziecko. Chciałbym się wyprowadzić, ale nie bardzo mam dokąd – tłumaczył się bezradnie.

– No tak, gdyby odkryła w swoim własnym śmietniku…

– Nawet o tym nie mów.

Pomyślałam, że chciałabym, by moja matka traktowała mnie jak dziecko i robiła mi awantury o zużyte prezerwatywy. By była zazdrosna o kochanków i troszczyła się o mnie w chorobie. Żeby po prostu była.

Maksymilian odprowadził mnie do domu. Mieszkał niedaleko, wystarczyło minąć bloki na Sowińskiego i już była Prosta i blok, a w nim moje mieszkanie. W oknach było ciemno.

Matka… Pewnie już pojechała. Kipiała we mnie uporczywa, krzykliwa złość. Marzyłam o tym, by kiedyś wykrzyczeć jej: „Wtedy, gdy byłaś, ja kochałam się z facetem. Cały weekend nie wychodziliśmy z łóżka. Wolałam spotkać się z nim niż z tobą”.

Złość mnie dusiła. Gdy wchodziłam po schodach, wydawało mi się, że czuję zapach perfum mojej matki. Pamiętałam ich nazwę. „Być może”. Jednak to wcale nie był zapach jej perfum. To krzyczała moja osierocona podświadomość.

W domu czuć było jedynie bimber. Tata pewnie pędził go przez cały weekend, bo zapach zgęstniał i wniknął w ściany i firanki. Teraz pewnie dopijają z kolegami to, co udało się wycisnąć ze stale eksploatowanej aparatury.

Zajrzałam pod szafkę. Kubeł pełen śmieci, głównie cuchnących niedopałków. Butelki po winie. Trzeba to wyrzucić, a potem wywietrzyć mieszkanie i umyć podłogę, bo się lepi od cukru. Dlaczego w moim domu wciąż śmierdzi jak w melinie?

Przy śmietniku stała sąsiadka.

– Dobry wieczór, pani Mirko!

– Dobry wieczór, Basiu. Twoja mama tu była…

– Tak, wiem. – Starałam się, by mój głos brzmiał obojętnie.

– Była u taty… Kłócili się. Mówili o tym wypadku, wiesz…

– O jakim wypadku?

– Dziecko, to ty nic nie wiesz? – Zawiesiła głos. Czułam, że coś jest nie tak.

– Pani Mirko, o jakim wypadku pani mówi?

– E, nic ważnego. Tak mi się powiedziało. Idź już, dziecko, do domu.

Odwróciła się i skręciła w kierunku sąsiedniego bloku.

Pobiegłam z wiadrem na górę. Słowa sąsiadki jak nieznośny dzięcioł dziobały moje myśli. Nieobecność taty irytowała. Gdyby był w domu, spytałabym go o ten wypadek. Nawet jeśli próbowałby mnie okłamywać, przecież czułabym to! Na pewno!

Czekałam do późnego wieczora. Zrezygnowana, zrobiłam kolację. Na kredensie w kuchni stała niewielka paczka. W niej włoskie słodycze, rajstopy i piękne czapka na zimę. Nigdy nie widziałam tak kolorowej czapki! Polskie ulice były wtedy szare i nijakie. Przez chwilę wyobraziłam sobie, jak wyróżnię się z tłumu barwnością włoskiej włóczki.

Po chwili uświadomiłam sobie, że przecież to prezent od matki.

– Bez łaski – wymamrotałam i wcisnęłam czapkę w kąt kredensu.

Tata wrócił tamtego dnia o trzeciej nad ranem. Słyszałam jego nieporadne kroki i obijanie się o meble. Legł na rozgrzebanej pościeli w ubraniu i butach. Zachrapał głośno.

Rano wstałam do pracy. Spojrzałam na śpiącego.

– Ty wstrętny pijaku – wycedziłam ze złością cierpkie słowa.

Trzasnęłam drzwiami. Futryna zadźwięczała głucho. Mama Agnieszki na pewno to słyszała.

Ten wypadek… Tyle lat ukrywali przede mną prawdę. Gdyby powiedzieli mi wcześniej, być może zrozumiałabym, dlaczego moje życie zaplotło się tak przedziwnie. Chciałam po prostu TO zrozumieć. Z czasem z nienawiści zrodziła się obojętność. Bluszczem odrętwienia oplotła moje serce. Nie umiałam już zbudować wieży z klocków zdarzeń.

– Tato, czy ty albo matka mieliście jakiś wypadek? – Zadałam to pytanie któregoś wieczoru, gdy tata był w miarę trzeźwy. Całkiem trzeźwy bywał niezmiennie rzadko. Spojrzał na mnie jakby zdziwiony.

– Wypadek? O czym mówisz?

– Powiedz prawdę. Coś przede mną ukrywaliście?

– Daj już spokój.

Warknął tak jakoś nieprzyjemnie. Poszedł do piwnicy. Wiedziałam, że to koniec rozmowy. W piwnicy miał pochowane butelki z bimbrem. Wróci znów pijany. Niczego się nie dowiem.

Sprawa wypadku nie dawała mi spokoju. Przeczuwałam, że w tej opowieści znajdę wytłumaczenie dla alkoholizmu taty i zniknięcia matki. Przejrzałam dziesiątki dokumentów w szafach i szafkach. Teczkach i kopertach. Liczyłam na to, że natrafię na choćby marny ślad jakiejś tajemnicy. Nic z tego. Pożółkłe papierzyska milczały jak zaklęte.

Pozostała mi tylko ta sąsiadka. Postanowiłam podejść do tego metodycznie. Kupiłam wino i poszłam do niej.

– Pani Mirko, chciałam pani podziękować za możliwość korzystania z pani telefonu – wymyśliłam na poczekaniu. Pani Mirka miała jedyny na klatce aparat telefoniczny i wszyscy sąsiedzi korzystali z niego, płacąc oczywiście za rozmowy.

– Niepotrzebne to, Basiu, no coś ty! – powiedziała na widok wina w żyłkowej siatce.

– Pani Mirko, ale pani taka dobra jest…

– Co to za kłopot dla mnie? Żaden!

– Ale wie pani…

– No już dobrze, wejdź. Napijemy się razem. Przecież jesteś już dorosła!

Podała literatki – identyczne szklaneczki, z jakich piło się u mnie w domu. W tamtych czasach chyba cała Polska piła z takich literatek.

Ta bezdzietna wdowa mieszkająca w małej kawalerce była chora na samotność i… nogi. Wciąż nosiła popielatą perukę, spod której wychodziły pasma cienkich i rzadkich włosów, całkiem siwych. Czy przez to chciała się podobać mężczyznom? Perukę nosiła, odkąd pamiętam. Na świat patrzyła zdziwionymi oczami.

– Pani Mirko… Pani to jest taka dobra kobieta – zaczęłam.

– Basiu, ty też jesteś dobre dziecko. Tylko może trochę nieszczęśliwe…

To był dobry wstęp. Pani Mirka piła chętnie, ja moczyłam tylko usta. Miałam dziwną awersję do alkoholu; przerażało mnie owo „poluzowanie świadomości”, następujące po jego wypiciu. Godzinę rozmawiałyśmy o niczym.

Wreszcie odważyłam się zadać to pytanie:

– Pani Mirko, a jaki to był wypadek?

Wino wykonało swoje zadanie. Po chwili dowiedziałam się wszystkiego. Bez grzebania w dokumentach i prób rozmowy z pijanym tatą.

Wstrząśnięta i zapłakana wróciłam do domu.

Ona…

Miała na imię Agata.

Ptaki nie stroją.
Świt stawia pierwsze
chmury.
Z lasu się znowu chłód ciszy
wylewa i wszystko
co po niej.

Snu łódź nabrała wody.
Pokrojony w plastry żalu,
kolejny raz tęsknię
bezsęcznie.

– Błagam, tylko nie mów tacie, że ci powiedziałam. Po co ja to zrobiłam…

Słowa sąsiadki, wypowiadane już na schodach, utkwiły w pamięci jak oścień. Chciałam się dowiedzieć i to zrobiłam. Skąd mogłam wiedzieć, że to będzie takie trudne?

Poszłam prosto do Maksymiliana. Był w domu. Płakałam na schodach. Założył kurtkę i wyszedł ze mną.

– Uspokój się, no już…

– Maks, nie mogę o tym przestać myśleć.

– Co się stało?

Opowiedziałam mu wszystko. Przygarnął mnie ramieniem i odprowadził do domu. Całowaliśmy się pod klatką chciwie – byłam wtedy tak spragniona czułości.

– Chodź do mnie.

– Ale twój ojciec…

– On na pewno już śpi pijany. Jest nieszkodliwy.

Przemknęliśmy cicho do mojego pokoju. Nie myliłam się. Tata chrapał w fotelu.

Kochaliśmy się łapczywie jak straceńcy, którym został tylko jeden dzień życia. Tamtego wieczoru Maksymilian posiadł nie tylko moje ciało, ale również cały mój wstyd kobiecy i intymność, której strzegłam, mimo wcześniejszych doświadczeń z mężczyznami. Otworzyłam się przed nim swoimi udami, a on językiem doprowadzał mnie do granic rozkoszy.

Kiedy szczytował we mnie, płakałam. Moje włosy wciśnięte w poduszkę były mokre od łez.

Fizyczną miłością zabijałam swąd mojej pustki.

Wspomnienia towarzyszące mi tamtej nocy w hotelu wciąż piekły, mimo że upłynęło tyle lat. Zmęczona nimi zasnęłam wreszcie, śniąc na jawie niekochane momenty dzieciństwa. Ranek w Wyszkowie obudził mnie szary i mglisty. Czegóż można spodziewać się po tej porze roku? Listopad nie jest łaskawy w słońce i ciepło.

Poranny prysznic wyswobodził mnie z nocnych mar, w których wciąż tkwiłam. Wróciła trzeźwość myśli i silne przekonanie, że muszę natychmiast dotrzeć do szpitala.

Skoro nie dostałam jeszcze żadnej wiadomości, to znak, że tata żyje. Może nawet ma się lepiej?

Matka ma przyjechać koło południa. Znów napisała do mnie SMS. O drugiej nad ranem. Dobrze, że miałam wyłączony telefon, w przeciwnym razie jego sygnał na pewno obudziłby mnie. Nie szanuje mnie nawet teraz.

Nie chciałam jej widzieć. Znać. Robiłam to tylko dla taty.

Bez śniadania wyszłam z hotelu. Wsiadłam do auta.

Szpital. Szary, obleczony zapachem smutku i przemijania. Niezmienne skojarzenie, jak kalka w mojej pamięci.

– Jestem córką pana…

– Tak, poznaję panią. Stan pani ojca bez zmian.

Ojca… Nigdy nie powiedziałam na niego ojciec. Nawet jeśli na to zasługiwał. Zawsze był tatą.

Zatem jego stan bez zmian. Stwierdzenie suche i nieprzyjazne. Konkretne, mówiące o tym, że wciąż jeszcze żyje.

– Tato…

Poruszył dłonią leżącą na szorstkim prześcieradle.

Marzyłam o tym, by raz w życiu był całkiem trzeźwy. Bez żadnego rauszu, widocznego niemal od razu. Bez łyka piwa na poranny rozruch. TRZEŹWY. Teraz był trzeźwy.

Pił, bo wciąż uciekał. Dlaczego wcześniej mi nie powiedział, przed czym tak ucieka? Dlaczego nie wyjaśnił mi tego wszystkiego, kiedy byłam jeszcze małą dziewczynką? Małe dzieci łatwiej znoszą takie rewelacje. Bo skoro wierzą w Świętego Mikołaja, to mogą również uwierzyć w to, co dorośli chcą za wszelką cenę przed nimi ukryć. Małym dzieciom jest łatwiej.

Wtedy, gdy dowiedziałam się o tym wypadku, nie byłam małym dzieckiem. Może dlatego po tej bezwstydnej nocy z Maksymilianem podjęłam decyzję o wyprowadzce z domu? Postanowiliśmy wynająć mieszkanie w Wyszkowie. On miał się tym zająć. Życie z mężczyzną miało stać się panaceum na pustkę w życiu i ciągły lęk. To ciągłe pytanie: „W jakim stanie wróci tata?” miało już przestać mnie dotyczyć.

Maks stanął na wysokości zadania. Znalazł kawalerkę w szarym bloku na Sowińskiego. Śmiałam się, że u nas jest wszystko na Sowińskiego. To długa ulica, z osiedlem i pojedynczymi domami. Naprawdę można mieć wrażenie, że wszystko dzieje się tu, w tym nieformalnym centrum miasta.

Tata krzyczał na mnie, gdy się wyprowadzałam. Początkowo nie chciałam mu powiedzieć, że wiem o tamtym wypadku. Kiedy jednak stanął w drzwiach, lekko chwiejący się, i krzyknął: „Teraz będziesz się kurwić jak twoja matka?!”, nie wytrzymałam:

– Identycznie. Jak ona. Niedaleko pada jabłko od jabłoni. Ale tobie nic do tego. Wiem o wypadku.

Jak mogłam być wtedy tak bezlitosna? Jak mogłam tak bezceremonialnie mu o tym powiedzieć? Smagnąć go słowem jak batem? Poczucie winy noszę w sobie do dziś. Bo wtedy jego twarz skurczyła się jak suszona śliwka, a ja miałam wrażenie, że tym jednym zdaniem postarzyłam go o kilka lat.

– Maksymilian, Maksymilian… – szeptałam mu do ucha.

– Z żadną kobietą nie było mi tak cudownie…

– Z iloma kobietami byłeś, powiedz?

– Po co pytasz?…

– Chcę wiedzieć…

– Było ich wiele, ale to nieważne. Teraz liczysz się tylko ty.

Nieznośna zazdrość. Znów niczego nie mam dla siebie. Najpierw matka. Dom. Teraz chłopak… Mężczyzna właściwie, bo przecież starszy ode mnie i chyba jakiś… znoszony, rozmieniony na drobne…

– Nie pytaj…

Znów kołysze mnie całą, tym samym rytmem kołysząc moje ciężkie piersi. Zamknął je w dwóch dłoniach jak małża perłę.

Fala orgazmu przecięła moje ciało.

Maksymilian…

Wspólne z nim mieszkanie dawało mi poczucie niezależności. W końcu odcięłam przykrą pępowinę.

Ten wypadek… Próbowałam zrozumieć pijącego tatę, ale mimo wszystko dowiedziałam się za późno.

Gdy pakowałam swoje walizki, wyruszając w podróż do nowego życia z Maksymilianem, wygrzebałam z głębokiej szuflady w trzydrzwiowej szafie stary album ze zdjęciami, zawinięty w dziecięcy kolorowy szalik. Nie należał do mnie. Nigdy takiego nie miałam.

Na okładce albumu ktoś napisał ołówkiem: „Agatka”.

Ona miała na imię Agata.

Urodziła się cztery lata przede mną. Była Wodnikiem.

Miała ciemne włosy i czarne oczy.

Jeździła na spacery w ceratowym wózku, wsparta o wysoką poduszkę w słoniki. Nie wiem, jakiego koloru był ten wózek. Biało-czarne zdjęcie pozwalało jedynie wyobrazić sobie, że mógł być czerwony albo fioletowy.

Czasem siedziała na kolanach ciemnowłosej kobiety, która czule tuliła ją do siebie.

Albo spała w wiklinowym łóżeczku, z rozrzuconymi na boki rączkami. Jej jasna pucułowata twarz błyszczała w blasku flesza jak księżyc w pełni.

Albo trzymała się poręczy huśtawki, posadzona tam przez ciemnowłosego mężczyznę o czarnych oczach.

Pełne szarości zdjęcia wywołane migawkami ujęć uczyły mnie Agaty. Centymetr po centymetrze, minuta po minucie. Krople zdarzeń, które już nigdy się nie powtórzą.

Widziałam tę samą piaskownicę, na której potem się bawiłam. Huśtawki koniki, drewnianego konia do wspinania się. Trawnik za blokiem, obsadzony jaśminami.

Na pierwszym planie Agata. Najpierw malutka i zwinięta jak krewetka, coraz starsza, zajmująca więcej miejsca w głębokim ceratowym wózku, a potem w prostej spacerówce.

Jej pierwsze kroki po chodniku. Przy małych nóżkach szczupłe nogi kobiety. Albo mężczyzny w szarych spodniach.

Nigdy wcześniej nie widziałam tego albumu. Znaczyłam go łzami, płakałam nad nim jak nad trumną.

Tamtego dnia Agata miała drugie urodziny. Był czternasty lutego.

Jej tata zabrał ją do sklepu. Obiecał kupić krówki ciągutki. Agata bardzo lubiła ich słodki smak. Ciągnęły się, przylepione do zębów.

Mama Agaty poprosiła:

– Kup jeszcze mąkę. Chcę zrobić pierogi na jutro.

Podała tacie Agaty siatkę.

Założyli dziewczynce płaszczyk w żółto-niebieską kratkę i czerwoną czapeczkę. Pod szyją zawiązali kolorowy szalik. Ten od albumu.

Tymczasem zaczął sypać gęsty śnieg. Tata Agaty chciał ją zawieźć do sklepu sankami, ale zapomniał wystawić je z piwnicy. Pomyślał, że pojadą samochodem. Mieli wtedy syrenę.

Posadził Agatę na przednim siedzeniu, sam usiadł obok. Odpalił silnik. Ruszyli.

Sklep był kilka bloków dalej. Śnieg padał coraz gęstszy. Tata Agaty przecierał szyby wycieraczkami. Włączał się wolno do ruchu. Nie zauważył nadjeżdżającej z boku nysy, która miała pierwszeństwo.

Głuchy trzask pękającej karoserii. Wybita boczna szyba rozprysła się na tysiące kryształków. Dzieci zbierały je potem z ulicy i bawiły się nimi jak drobnymi brylantami.

Agata wyglądała, jakby spała. Nie płakała, nigdzie nie widać było krwi. Tata Agaty myślał, że nic się nie stało. Wybiegł z samochodu i wyciągnął córeczkę spomiędzy pogiętych blach. Podniósł do góry, szepcząc:

– Już dobrze, maleńka, już dobrze. Tatuś jest przy tobie.

Ale dziewczynka nie żyła.

Mężczyzna nie chciał w to uwierzyć; biegał z nią wokół rozbitej syreny jak z lalką. Tarmosił ją na boki, najpierw lekko, potem coraz mocniej.

– Obudź się, słyszysz?! Obudź! Zaraz pójdziemy do mamy!

Nie zwracał uwagi na zbiegowisko, na nadbiegającą w rozpiętym palcie żonę. Na jej krzyk pomieszany z płaczem, a potem jęk niemal zwierzęcy.

– Ona żyje, ona tylko zasnęła! – krzyczał do niej, przekonując sam siebie.

– Nienawidzę cię – wysyczała do niego żona. – Zabiłeś nasze dziecko…

Tata Agaty doznał tak silnego wstrząsu, że trafił do szpitala. Dopiero po kilku dniach wyszedł z psychicznej zapaści. Nie był nawet na pogrzebie córki.

Po miesiącu poszedł na jej grób. Data narodzin na nagrobnej tabliczce była prawie taka sama jak data śmierci. Między nimi były tylko dwa lata życiowej przestrzeni, przeciętej głupio i niepotrzebnie. Gdyby wtedy wystawił z piwnicy te sanki…

To właśnie dlatego tata Agaty zaczął pić.

Dwa lata później został ojcem drugiej dziewczynki. Basi.

Kochał ją, ale widać mniej, bo miłością nie zwyciężył już nałogu.

„Niepotrzebnie się urodziłam. Nikt nigdy nie kochał mnie prawdziwie” – pomyślałam, zawijając album w kolorowy dziecięcy szalik.

Mogłam mieć starszą o cztery lata siostrę. Teraz, gdy o niej myślę, wyobrażam sobie, jak by wyglądała. Jakie byłoby moje życie, gdyby była w nim Agata? Może matka nie odeszłaby od nas?

A może wcale nie urodziłabym się? Bo jeśli byłam tylko „zamiast”?

Nieznośny erzac odebranej nagle miłości nie spełnił pokładanych w nim oczekiwań. Okazał się równie marną podróbką, co kawowy blok udający chałwę. Niby z wyglądu podobny, ale smak nie pozostawia złudzeń.

Maksymilian wziął mnie w ramiona, gdy roztrzęsiona płaczem opowiedziałam mu o znalezionym albumie.

– Już dobrze, jesteś bezpieczna. Będę cię kochał nad życie. Zobaczysz.

Przytulił mnie do siebie. Włożył palce w moje włosy. Uwierzyłam, że w moim życiu pojawił się ktoś, kto zaopiekuje się mną jak opuszczonym zwierzątkiem.

Dopiero po dwóch miesiącach mieszkania z Maksymilianem zdecydowałam się na rozmowę z tatą. Podobno pił znacznie mniej; powiedziała mi o tym pani Mirka. Zamieszkała z nim znów pani Schola i to widać jej obecność sprawiła, że pozbierał się do kupy.

Pewnego wieczoru stanęłam przed drzwiami naszego mieszkania. Nacisnęłam dzwonek. Radosny ding-dong wywołał szuranie za drzwiami.

Otworzył tata. W swetrze i granatowych spodniach wyglądał znacznie lepiej niż jeszcze niedawno. Pod ubraniem widać było lekko zarysowany brzuch, twarz miał okrągłą i zarumienioną.

– Cześć – rzekłam sucho, choć serce mi się rwało do powitania jak dawniej, gdy wracał czasem trzeźwy i przynosił mi w kieszeni cukierki.

– O, przyszłaś nareszcie odwiedzić starego ojca? Chciałaś sprawdzić, czy jeszcze żyję? – W jego głosie usłyszałam wyrzut.

– Chciałam zobaczyć, czy jesteś trzeźwy – ucięłam krótko, z trudem tłumiąc emocje. Było mi go zwyczajnie żal, ale nie umiałam mówić o tym. – Chciałam porozmawiać z tobą o tym wypadku.

Skulił się w sobie, zgarbił. Widziałam, że się boi. Sięgnął do kuchennej szafki po butelkę wina.

– Nie pij, proszę… – Zatrzymałam jego rękę.

– Muszę. Nie umiem myśleć o tym na trzeźwo. Zostaw. Niepotrzebnie mi powiedziałaś, że wiesz. A w ogóle to niepotrzebnie tu przyszłaś.

Odtrącił mnie. Znów byłam czemuś winna. Bo przecież teraz pił przeze mnie. Patrzyłam, jak łapczywie wlewa w siebie jasny płyn. Jak porusza się jego grdyka na chudej szyi.

Fala bezradnej wściekłości zalała mnie.

– Nienawidzę cię, rozumiesz? Nienawidzę swojego dzieciństwa! To ty mi je odebrałeś, zmarnowałeś! Czy wiesz, co czuje dziecko alkoholika? Jak jest poniżane, wyśmiewane?! Czy myślałeś kiedyś, jak bolą szyderstwa innych dzieci? Całe życie śmiały się ze mnie, gdy wracałeś pijany do domu! Czy możesz sobie wyobrazić moją samotność?! Jak mogłeś kazać mi pilnować bimbru? Jak mogłeś nasikać na ławę? Jak mogłeś mnie nie kochać? Czy to samo zrobiłbyś Agacie, gdyby żyła?

Pojechałam wtedy po bandzie. Wiedziałam o tym. Odstawił szklankę na bok i przyłożył butelkę do ust. Wypił duszkiem pół butelki wina. Patrzyłam, jak na moich oczach przeobraża się w pijanego mężczyznę. Wyglądał jak wąż, zrzucający skórę. Tym razem nie było to jednak symbol odnowienia. Wracał do mnie dawny tata, z błędnym wzrokiem i bełkotliwym głosem.

– Nie wtrącaj się w nie swoje sprawy, dobrze?

– Ale ja… – chciałam coś jeszcze wytłumaczyć, zanim alkohol nie zadziałał i nie odebrał tacie resztek racjonalnego myślenia.

Czasami próbowałam się wstrzelić w te ostatnie sekundy trzeźwości. Znałam reakcje jego organizmu; wiedziałam, kiedy jest jeszcze na tyle trzeźwy, by zrozumieć, co do niego mówię. Uczyłam się tego, jak dzieci uczą się poznawania kształtów i kolorów.

Spojrzał na mnie dzikim wzrokiem.

– Nie wpierdalaj się w moje życie. Teraz rozumiesz?

Nie miałam szans na dalszą rozmowę. Tym razem się spóźniłam. Gdy stawał się wulgarny, to znak, że przeszedł pewną granicę.

Wychodząc, zabrałam jeszcze kilka moich rzeczy. Nie wróciłam do tego mieszkania przez następne półtora roku. Z ojcem spotykałam się na ulicy lub w moim mieszkaniu.

Maksymilian okazał się dobrym opiekunem. Miałam wrażenie, że nie kochał mnie, ale opiekował się mną. Dawaliśmy sobie radę z finansami i utrzymaniem mieszkania.

Któregoś dnia poprosił mnie o rękę. Moje gardło zacisnęło się ze wzruszenia. Powiedziałam „tak”, zakładając pierścionek z rubinowym oczkiem.

Tydzień później poznałam Filipa.

Każde dostało pół chleba
i nic, lecz coś niepokoi.

Jedno kroi bo głodne,
drugie głodne by kroić.

– Chciałbym oficjalnie oświadczyć się. Może zaprosimy twego ojca i moich rodziców do nas?

Zgodziłam się. Usmażyłam całą górę kotletów schabowych, udusiłam je w piekarniku. Upiekłam metrowiec. Maks zrobił surówkę z kiszonej kapusty.

– Mam nadzieję, że nie odbierzesz mi syna – usłyszałam syknięcie z ust mojej przyszłej teściowej. Cierpkie słowa rzucone między słodkim uśmiechem a gratulacjami. Widziałam jej ciekawskie spojrzenia rzucane na mojego tatę, który rozochocony nieopatrznie podanym przez nas winem mówił do mnie:

– No, dolej jeszcze, żeby się wasze małżeństwo nie rozeschło!

Maksymilian dolewał, choć trącałam go pod stołem. Wzrok taty mętniał z każdym łykiem, po chwili jego ciemne oczy zrobiły się całkiem bezbarwne, jakby zaciągnęły się szarą mgłą.

– No to, oby nam się dzieci tramwajów nie czepiały! – grzmiał nad nami gromko, dolewając sobie wina. A kiedy się skończyło, zawołał: – Przenieś no, zięciu, jeszcze buteleczkę. Za szczęście wypić trzeba.

Miałam wrażenie, że staję się coraz mniejsza. Spojrzenia przyszłych teściów wbijały się we mnie jak sztylety. Dlaczego zawsze najbardziej cierpi dziecko alkoholika? Dlaczego cała wina skupia się w nim jak w soczewce?

Maksymilian przyniósł kolejną butelkę. Piliśmy półłyczkami, jedynie on i mój tata pozwalali sobie na więcej.

– Nie masz czegoś mocniejszego? Wino dobre dla bab, synu.

Niedawno Maksymilian był zięciem, teraz już synem.

Butelka wódki rozjaśniła oblicze mego taty.

– No to daj nam, Panie Boże, zdrowie, a Matka Boska garb na pieniądze! – usłyszeliśmy nad stołem kolejną poezję toastu.

Rodzice Maksymiliana zostawili na talerzach niedojedzone kotlety i wyszli. Mój tata rozhasał się za stołem do tego stopnia, że zjadł po „tamtych państwu” resztki z talerzy. Maksymilian zasnął w fotelu. Tatę przeniosłam na wersalkę, bo po prostu spadł na ziemię z miękkiego pufa.

Moje zaręczyny kojarzą mi się z zapachem wyschniętych kotletów schabowych i kwaśnego odoru wina. Po sztyletach spojrzeń moich przyszłych teściów chyba do dziś mam blizny na plecach. Dotarło do mnie po raz kolejny, że zawsze będę córką „tego tam” i że to na mnie, nie na tacie, skupiać się będą ludzkie spojrzenia i szepty.

Tata kroczący przez życie beztrosko swoim chwiejnym krokiem szybciej uniknie ciosu. A „ta tam” pewnie kiedyś będzie taka sama, bo niedaleko pada jabłko…

Pierścionek na palcu dziwne ciążył mi, nie pasował do dotychczasowej swobody palców. Nie mogłam przyzwyczaić się do niego, był duży i ciężki, prawie jak męski sygnet.

Wracałam do domu wieczorem. Tamtego dnia pracowałam do osiemnastej. W listopadzie ta godzina to już gęsta noc, poprzecinana ludzkimi krokami i smugami świateł z latarń. Na tablicy ogłoszeń domu kultury jakiś chłopak wieszał plakat. Przystanęłam zaciekawiona.

„Listopadowe granie. Specjalnie dla Was swoją muzykę i poezję zagra Filip Wroński”.

– Zapraszam na koncert – rzucił młody mężczyzna z uśmiechem, dopinając szeleszczące rogi pinezkami.

Spojrzałam na niego. Miał silne ciemne spojrzenie, może nieco zbyt sentymentalne, jakby oddychał nie powietrzem, a sztuką.

– To twój koncert? – zapytałam.

– Tak. Mam nadzieję, że będzie frekwencja.

– Może przyjdę ze znajomymi – rzuciłam lekko, aby pomyślał, że jestem z tych, co to mają grono znajomych i przyjaciół. W głębi duszy wiedziałam przecież, że nie mam znajomych. Agnieszka była na studiach, a moje życie splotło się z Maksymilianowym tak silnie, że nie miałam czasu i ochoty spotykać się z kimkolwiek. Zresztą, samotność była zawsze moją najlepszą przyjaciółką.

Na koncert poszłam sama. Odbywał się w niewielkiej sali, w której królowały sztalugi z obrazami i rozrzucone liście. Publiczność nie była liczna – czternaście osób szeleszczących krokami jak w parku.

Filip Wroński wszedł na zaimprowizowaną scenę – fragment podłogi oddzielony od reszty nasypem z liści. Ukłonił się nieśmiało. Śpiewnie opowiedział nam o zawiedzionych miłościach, przeczuciach beznadziei świata i religijnych uniesieniach. Miał przyjemny głos i charyzmatyczne spojrzenie. Nic dziwnego, że dziewczyny w pierwszym rzędzie patrzyły na niego jak urzeczone.

Na zakończenie biłam brawo wraz z innymi. Filip podszedł po koncercie do mnie.

– Czy to nie ciebie spotkałem wtedy, gdy wieszałem plakat?

Pamiętał mnie zatem!

– Może przejdziemy się gdzieś? Poczekaj, zapakuję tylko gitarę do pokrowca.

Poszłam z nim na listopadowy spacer, mimo mglistości wieczoru i wilgoci wciskającej się bezlitośnie w skórę.

Opowiedziałam mu o pracy w bibliotece i zamiłowaniu do czytania książek. Nie powiedziałam mu o ojcu alkoholiku i narzeczonym, który dał mi sygnet zamiast pierścionka.

Zresztą Filip wcale o to nie pytał. Chętnie opowiadał o swojej miłości do poezji śpiewanej i pracy geodety w miejskim urzędzie.

– To zupełnie dwa inne światy, ta poezja i geodezja. Mają wspólną tylko „-ezję”, która, mimo tej identyczności, w obu wyrazach brzmi nieco inaczej… – roześmiałam się.

– Poezja jest w mojej duszy, a żyć z czegoś trzeba – uciął krótko, najwyraźniej zadowolony z odpowiedzi.

Odprowadził mnie pod blok, pożegnaliśmy się uściskiem ręki.

– Spotkamy się jeszcze? – zapytał nieśmiało.

– Nie wiem, może.

– Znajdę cię w tej twojej bibliotece – dodał z uśmiechem i odszedł.

Patrzyłam na jego szczupłą wysoką postać, lekko pochyloną pod niesioną na ramieniu gitarą. I nagle poczułam, że chyba zakochałam się w tym nieco melancholijnym, jakby zawieszonym między marzeniami a prozą życia mężczyźnie.

Filip dotrzymał słowa. Któregoś dnia po prostu zjawił się między regałami. Odkładałam na miejsce Tajemnice Paryża Eugeniusza Sue, kiedy usłyszałam za plecami męski głos.

Gorąca fala przyjemnie zalała mi ciało. Patrzyły na mnie tamte melancholijne oczy, których przez te wszystkie dni nas dzielące nie mogłam sobie wyobrazić, bo zbyt krótko je znałam. Teraz były nade mną, a ja próbowałam wchłonąć je w moją pamięć, sfotografować obrys oczu i blask źrenic, zapamiętać ważne detale, by wracając pamięcią do nich, wyobrażać sobie całość. To moje zapamiętywanie były niczym łączenie kreskami cyferek w dziecięcej łamigłówce. Z połączeń tworzył się obraz.

Był początek lat dziewięćdziesiątych. Na prowincji nie było jeszcze tych miłych restauracji, w których można po prostu zakochać się w sobie, patrząc na oświetlone blaskiem świec twarze. Filip zaprosił mnie na kolację do popularnego, pamiętającego dawną świetność lokalu. Menu nie było zbyt wyszukane, ale gdy dziś o tym pomyślę, uśmiecham się do tych wspomnień z czułością.

Jedliśmy wtedy zupełną nowość – pizzę z szynką i pieczarkami – i do głowy nam nie przyszło, że to nowe włoskie danie to zwykły polski podpłomyk z dodatkami.

Zamówiliśmy też piwo.

Rozluźnieni i roześmiani, oboje mieliśmy chyba wspólne przeczucia co do siebie.

Nie sądziłam jednak wtedy, że z tym człowiekiem spędzę, z pewnymi przerwami, kilka lat mego życia…

Wciąż jednak byłam z Maksymilianem, zastanawiając się, jak mam mu powiedzieć, że nie chcę być jego żoną. Straciłam entuzjazm w planowaniu naszego ślubu, zamknęłam się w sobie, wciąż myśląc o tym, jakimi ścieżkami potoczy się dalej moje życie. Gdybym wtedy miała przy sobie matkę… Może opowiedziałabym jej o swoich rozterkach, a ona zrozumiałaby mnie? Komu bowiem miałam powiedzieć o tym, że nagle przestałam kochać mojego narzeczonego? Tacie, który trwał w radosnym letargu życia, ciesząc się z przyszłego zięcia? Pani Scholi, która nawet nie starała się zastąpić mi matki, mimo że mieszkała w moim dawnym domu? Agnieszce, którą po studiach pochłonęło warszawskie życie? Miałam wrażenie, że nie jestem już dla niej ważna. Byłam z innego świata.

Musiałam więc sama zmagać się z moim zwątpieniem i odkrytą nagle miłością. Pytanie: „Co robić dalej” towarzyszyło mi od pierwszej chwili po przebudzeniu. Najtrudniejsze były soboty i niedziele, kiedy nie wychodziliśmy do pracy. O ile dni powszednie w sposób naturalny wciągały nas w obowiązki, poranki wyrywały z łóżka i stawiały do pionu, nie pozwalając na zadawanie ważnych pytań, o tyle dni wolne to dłuższe pozostawanie w porannym lenistwie. Maksymilian przyciągał mnie wtedy do siebie, szepcząc mi do ucha, że chce poczuć moje ciało zaplecione na nim, a ja czułam w sobie opór, jakbym zdradzała Filipa, a przecież dotąd nawet mnie nie pocałował.

Pragnęłam jego pocałunku. I doczekałam się. Po jednym ze spotkań, kiedy odprowadzał mnie do domu, jego usta łapczywie szukały moich, które otworzyły się chętnie na ciepły język. Trwaliśmy w tym zapleceniu warg, sekundami bliskości podejmując nieuchronną decyzję o zapleceniu ciał.

Okoliczności sprzyjały nam – Maksymilian wyjechał na nauczycielską konferencję, a ja zaprosiłam Filipa do domu. Przez chwilę dziwiłam się sobie, że tak łatwo podjęłam decyzję. Może powinnam walczyć z miłością, która nagle nawiedziła moje serce? Może byłoby lepiej, gdybym była niezłomna? Nie umiałam jednak walczyć z tym uczuciem. Kto kiedykolwiek toczył w swoim sercu podobną batalię, zrozumie mnie doskonale.

Czułam, że zdradzam Maksa. Nie byłam aż tak pozbawiona uczuć. Kiedy nowy kochanek wchodził we mnie, z każdym jego ruchem czułam podchodzące do oczu łzy. Miłosny imperatyw pchał mnie jednak do niego, kazał odpowiadać ciałem na jego ciało, by po chwili stać się splątaniem seksu, pożądania i spełnienia.

– Zakochałem się w tobie już wtedy, na ulicy – szeptał mi do ucha, odgarniając zaplątane włosy.

Nie powiedziałam mu wtedy, że ja też. Wstydziłam się swoich uczuć. Powiedziałam mu tylko o narzeczonym i dacie ślubu, zbliżającej się nieuchronnie. Lekkość jego reakcji zadziwiła mnie:

– Narzeczony to jeszcze nie mąż. Po prostu odwołasz ślub. Nie możemy pozwolić, by ominęła nas taka miłość.

No tak. Po prostu. Nad czym tu się zastanawiać? Po prostu odwołam ślub.

Maksymilian wrócił późnym wieczorem. Sięgnął po mnie, a ja oddałam mu się jakby na pożegnanie, wciąż jeszcze przepełniona zapachem i wilgocią Filipa. Mój narzeczony zasługiwał na tę chwilę rozkoszy, zanim… Kiedy zmęczony położył się obok, lekko jeszcze zadyszany, powiedziałam:

– Chyba nie chcę naszego ślubu…

Powiedziałam „chyba”, by trochę znieczulić moje słowa i dodać do nich ów podtlenek azotu. Czy był to objaw emocjonalnego humanitaryzmu?

– Rozumiem, że to przeżywasz – zbagatelizował.

– Maks, ty mnie nie rozumiesz. Ja po prostu nie chcę być twoją żoną.

– Ale dlaczego, przecież jest nam ze sobą dobrze?

No właśnie. Jest nam ze sobą dobrze. Po prostu. Dlaczego więc chcę zniszczyć ten stan?

Wiele w moich uczuciach do niego zmieniło się, gdy zobaczyłam go pijanego po naszych zaręczynach. Mimo że na początku cieszyłam się, że jest taki towarzyski i spodobał się mojemu tacie, to jednak gdzieś głęboko, w podświadomości przestraszyłam się, że mógłby kiedyś pić jak on.

Może to dlatego moje serce poddało się tak łatwo nowej miłości? Skąd mogłam wiedzieć, że nowa miłość okazała się…

Ale wtedy podejmowałam dobrą, moim zdaniem, decyzję.

– Masz kogoś? Powiedz?! – Podniósł się na łokciu, widząc, że nie żartuję.

Nie mogłam mu powiedzieć prawdy. Wolałam kłamać.

– Po prostu nie chcę wiązać się z nikim na stałe.

Ta deklaracja nie przeszkodziła mi w tym, by wyjść za mąż zaledwie pół roku po tym rozstaniu.

Maksymilian wyprowadził się. Zniósł z godnością zerwane zaręczyny. Nie proponował, że możemy żyć jak do tej pory. Pewnie gdyby to zrobił, musiałabym powiedzieć prawdę. Tymczasem moja niegotowość do małżeństwa była dla niego jednoznaczna z zerwaniem. Może więc nie kochał mnie prawdziwie, a po prostu szukał żony? Bał się starokawalerstwa?

Gdy zamykałam za nim drzwi mojego wynajętego mieszkania, nie zastanawiałam się, czy stać mnie będzie na jego utrzymanie. Pensja w bibliotece nie była wysoka, na pomoc taty nie miałam co liczyć. Kolejne tygodnie upewniły mnie w tym, że najlepszym rozwiązaniem byłby powrót do rodzinnego domu. Ale było to jedynie rozwiązanie ekonomiczne, dyktowane zaległymi rachunkami. Nie chciałam wracać do pijanego świata, od którego uciekałam przecież z taką desperacją.

Uparłam się: zdobędę niezależność. Słono za to płaciłam. Bywały dni, kiedy jadłam chleb z masłem i musztardą, popijając kawą, bo była tańsza od herbaty. Przez cały tydzień jadłam na obiad kapuśniak, bo kapusta kiszona również była tania. Na niedzielne obiady chodziłam do ciotki. Pieczony kurczak z ziemniakami i duszoną marchewką był rarytasem. Jadłam łapczywie, jakby chcąc najeść się na cały tydzień, odmierzany porcjami kapuśniaku lub kanapek z musztardą.

Najważniejsze, że byłam z Filipem. Wydawało mi się, że ta nasza miłość jest najpiękniejszą i najważniejszą ze wszystkich do tej pory. Jego sentymentalny wzrok, oddanie i lekkie roztargnienie sprawiały, że chciałam się nim po prostu opiekować.

Któregoś dnia wprowadził się do mnie. Jako geodeta zarabiał nieźle, więc kanapki z kiszoną kapustą odeszły w zapomnienie. Po trzech miesiącach oświadczył mi się. Po dwóch zdecydowałam się na ślub.

Kiedy wychodziliśmy z urzędu stanu cywilnego, chodnikiem po drugiej stronie ulicy szedł Maksymilian. Gdy nas zobaczył, pokręcił z dezaprobatą głową. Wiem, że chciał mi wtedy powiedzieć, że go okłamałam. Może nawet coś więcej… Że jestem zwyczajną…

Teraz to już nieważne.

Odkąd wiem, co się z nim potem stało.

Ożenił się z koleżanką z pracy i zatruł jej życie alkoholizmem. W chwilach trzeźwości spłodził jej czworo dzieci. Żyją z dnia na dzień, czekając na zasiłek z ośrodka pomocy społecznej. I pomoc jej rodziców.

Nie czuję się winna. Po prostu lubił wypić. Jak mój tata.

Pierwsze czternaście dni po ślubie z Filipem wspominam jako czas miłości i oddania. Nigdy wcześniej nie byłam tak szczęśliwa! Wracałam po pracy do domu jak na skrzydłach – pierwszy raz w życiu czułam, że ktoś na mnie czeka.

Niemo. Głęboko.
Noc liczy procenty.
Niepokój w ustach trzeszczy.
Nie myślę o drugiej.

Tato… Nigdy nie powiedziałam na ciebie „ojciec”. Tkwiło we mnie przez całe życie przekonanie, że słowo „ojciec” to wyraz lekceważenia i braku miłości. „Matka” przechodziło mi przez gardło, ale „ojciec” nigdy.

A przecież to właśnie ty, tato, zabrałeś mi dzieciństwo. Upchałeś je na dnie kieliszka bezlitośnie, może z premedytacją. Gdy błagałam cię na kolanach, żebyś już nie pił, musiałeś coś czuć. Może zwykłą litość nad egzaltowaną córeczką? A potem musiałeś to uczucie zapić bezlitośnie kolejną dawką płynnego szczęścia.

– Pójdziesz ze mną na urodziny do Agnieszki? – spytałam któregoś dnia mojego pięknego męża.

– Nie bardzo mam na to ochotę – odpowiedział.

– Ale mamy zaproszenie. Agnieszka to moja przyjaciółka…

– Przestań, wielka warszawianka i tyle. Z łaski cię zaprasza.

Nie spodobało mi się to.

– Mimo to pójdę – zdecydowałam.

– Idź. Masz prawo. To przecież twoja przyjaciółka.

Poszłam. Nie czekałam na niego, nie przekonywałam, że skoro jesteśmy małżeństwem, powinniśmy razem, choć czułam, że powinnam. Gdzieś w głębi duszy chciałam zaszczepić w moje nowe życie coś, czego nie miałam w dzieciństwie. Wspólne spacery, wyjazdy, rozmowy. Moich rodziców poza wspólnym piciem nic więcej nie łączyło…

Agnieszka… Wtedy, na jej urodzinach, uświadomiłam sobie, jak jesteśmy sobie bliskie. Ona opowiadała mi o swojej pracy w biurze rachunkowym w Warszawie, ja – o codzienności w bibliotece, rozjaśnionej w ostatnim czasie miłością do Filipa.

– Kochasz go naprawdę? – zapytała, jakby była spragniona moich wyznań.

– Tak, z całego serca. Pierwszy raz jestem tak zakochana.

– To dobrze. Nareszcie masz przy sobie kogoś, kto jest dla ciebie dobry…

Nie musiałam się jej zwierzać z niczego. Ona i tak wiedziała wszystko. Wracałam do domu szczęśliwa. Było mi tak dobrze. Miałam pięknego i czułego męża oraz oddaną przyjaciółkę. Swojego tatę upychałam gdzieś z boku, zapominając o nim, wykreślając z życia jego obecność w moim życiorysie.

„Niech pani Schola się z nim buja” – myślałam wtedy lekceważąco.

W moim mieszkaniu panował półmrok. Światło z okien przedzierało się przez zasłonięte sztory. Pociągnęłam nosem. Dziwny zapach. Nie miałam pojęcia, co tak śmierdzi. Jakbym była w publicznym szalecie.

Weszłam do pokoju. Na naszym łóżku, od kilku tygodni małżeńskim, leżał Filip. Był całkiem nagi. Chrapał głośno. Obok niego zauważyłam jakąś kałużę. Podeszłam bliżej, bo półmrok zabierał widoczność. To były jego rzygowiny. Filip zwymiotował na łóżko. Na ślubną pościel w serduszka i nową kołdrę puchową, którą dostałam od ciotki w prezencie ślubnym.

Na stoliku przy łóżku stały puste butelki po piwie, winie i wódce. Otworzyłam okno, bo smród wbijał mi się w nos ostrymi szpilkami.

Poczułam silne torsje i po prostu zwymiotowałam, ledwo dobiegając do łazienki. Wróciłam po kwadransie, wcierając sobie parę kropel perfum pod nos. Obróciłam Filipa na wznak. Wyglądał rozpaczliwie. We włosach miał niedokładnie pogryzioną marchewkę i kawałki kiełbasy. Znów pobiegłam do łazienki.

A potem wróciłam do świeżo poślubionego małżonka. W dzikim szale chwyciłam go za ramiona i zawlokłam do łazienki. Wsadziłam pod prysznic. Puściłam chłodną wodę, po czym ściągnęłam pościel, a kołdrę wyrzuciłam na balkon. Miałam nadzieję, że jeszcze uda mi się ją ocalić; nie miałam pieniędzy na zakup nowej.

Filip leżał nieruchomo pod prysznicem. Chciałam wtedy, by umarł, bo byłoby mi łatwiej żyć z tym, co właśnie do niego poczułam.

Spłukiwałam resztki jedzenia z pościeli, wciąż walcząc z torsjami. Spływ prysznica co chwila zapychał się, wydłubywałam te resztki palcami, wrzucając do ubikacji. Filip spał w najlepsze, mamrocząc coś przez sen.

Zmieniłam pościel. Zatargałam Filipa na łóżko. Usiadłam na podłodze i dopiero wtedy załkałam. Po chwili wyłam już jak ranne zwierzę. Byłam ranna – zbyt słabo, by umrzeć, i zbyt mocno, by milczeć.

Zaczęło brakować mi powietrza. Łapałam je jak ryba, spazmy rozpaczy nie pozwalały na normalne oddychanie. Przestraszyłam się, że za chwilę zemdleję. W kuchni miałam walerianę, wstałam więc i poszłam napić się z nadzieją, że przyniesie ulgę.

Widok, jaki tam zastałam…

Na podłodze i meblach walały się tysiące brązowych kryształków. Na ścianie widać było zarysowania i pęknięcia.

Filip potłukł wszystkie nasze naczynia z brązowego duraleksu, które dostaliśmy w prezencie ślubnym od jego rodziców. Rzucał nimi po prostu o ścianę.

Na szafce zostały tylko dwa śniadaniowe talerzyki i filiżanka do kawy.

Znieczulona szokiem, zrobiłam sobie kawę w tej ostatniej filiżance.

A potem wypiłam całą butelkę waleriany.

Zasnęłam na kanapie w salonie, przykryta starym kocem, który zabrałam kiedyś z mojego dawnego mieszkania na Prostej.

Tato, wiesz, wtedy… poczułam się, jakbym była z powrotem w swoim domu rodzinnym i demon dzieciństwa wrócił do mnie, choć przecież odegnałam go… Wyprowadzając się od ciebie, postawiłam wokół siebie namiot ze zdarzeń i ludzi, chcąc odciąć się od przeszłości. A ona jak bumerang wróciła, boleśnie pozbawiając złudzeń.

Zrozumiałam.

Jestem kobietą ze skazą.

I zostanę nią na zawsze.

Przez gamy i słowa,
przez niepodległość zdań,
w wątku między prawdą
a Bogiem.

W poranek zaorany deszczem
– szukam światła.
Choćby jego blizny.

Ranek w wyszkowskim hotelu spoglądał na mnie ciekawie. Szary jak wisząca w oknie stara firanka, sfatygowana wiatrem i słońcem. Odsunęłam ją z cichym szuraniem plastikowych żabek. Ulice były jeszcze puste, tylko nieliczni zdążali do pracy. Była szósta rano.

Źle spałam, o czym świadczyły podkrążone oczy. Podkład powinien rozwiązać mój problem. Na szczęście w kosmetyczce mam oręż urody. Mężczyźni nim nie dysponują i pewnie dlatego są brzydsi o poranku. Bo owo „daj mi pięć minut”, rzucane rano do kochanka przez wychodzącą do łazienki kobietę, to nie tylko załatwianie potrzeb fizjologicznych. To również „renowacja starówki”, jak to żartobliwie nazywam. W gruncie rzeczy to czas dany samej sobie, podczas którego robi się wszystko, by za chwilę zagrać rolę pięknej i wypoczętej. Poczuć swoją wyższość nad wymiętym mężczyzną, tkwiącym jeszcze częściowo po stronie snu.

– Nawet rano pięknie wyglądasz – wymruczy potem taki bóg zaspany, okazując tym samym swoje zupełne nieprzygotowanie do powitania dnia.

Kiedyś bywałam z nim w różnych hotelach. Ja z Mazur, on z Cieszyna. Cała Polska przecięta cięciwą naszej tęsknoty. Dzieląca nas odległość była leniwym metronomem naszych spotkań. Nie były częste, więc musiały być intensywne, a seks nie był jedyną ich treścią.

Wspominając piękne chwile, źle znosiłam tamtą hotelową samotność, połączoną z brakiem pewności o stan taty.

Poranny prysznic nie do końca spełnił swoje zadanie. Wciąż byłam lekko zaspana. Sięgnęłam po komórkę. Powitalny SMS to nasza codzienna modlitwa pogańska. Kto pierwszy się budzi, ten pisze.

„Jestem ranna miłością do Ciebie, choć jeszcze z nocy całkiem, snu przerywanego smutkiem. Tak chciałabym, byś mnie przytulił”.

Nie spał już. Odpisał od razu.

„Kołyszę Cię całą, całuję tam, gdzie najbardziej pragnę”.

Wiedziałam, że mnie kocha.

Kiedy dowiedziałam się o dzielącej nas różnicy wieku, od razu spisałam tę znajomość na straty. Dziewięć lat to przecież lata świetlne! O czym będę z nim rozmawiać?! I to ja z nas dwojga byłam starsza…

Potem okazało się, że mimo różnic potrafimy ze sobą rozmawiać i śmiać się spontanicznie. Nikogo przed nim nie udawałam. Byłam sobą. Myślałam o nim, schodząc do restauracji.

Hotelowe śniadanie było więcej niż skromne. Lekko ciepła jajecznica, dość mocno przysmażona. Bułeczka. Zwykle nie jadłam dużo, ale gdy patrzyłam na siedzącego przy stoliku obok blisko pięćdziesięcioletniego pana o dość pokaźnej tuszy, poczułam, że dla niego byłaby to porcja głodowa. Pan przewracał jakieś kartki, notatki, dzwonił do kogoś nieustannie.

Zerkał na mnie ciekawie. Samotna kobieta, wciąż jeszcze atrakcyjna, o figurze trzydziestolatki. Zdawałam sobie sprawę z moich walorów i, bywało, umiejętnie je wykorzystywałam. Od pewnego czasu zdecydowanie wyróżniałam się z tłumu. Mój chód nabrał lekkości, spojrzenie – dwuznaczności. Byłam piękną kobietą w wieku czterdziestu trzech lat. A kiedyś?

Agnieszka miała te swoje warkocze, a ja ostrzyżone krótkie włosy i nudną fryzurę. Wbijałam się w męskie spodnie z kieszeniami, które wyglądały jak robocze drelichy, w bure flanelowe koszule, których kołnierzyki wystawały z brązowych męskich sweterków. Mieliśmy z tatą podobne figury, więc często nosiliśmy wspólne rzeczy.

Moja „bezmatkowość” odebrała mi wszelkie zalążki kobiecości. Miałam ją odkryć dopiero w dorosłym, wręcz dojrzałym życiu. Borykałam się z biedą i kompleksami, i marzyłam o kobiecych bluzkach z falbankami.

– Tato, dasz mi trzysta złotych? W butiku jest taka bluzka…

– Nie mam pieniędzy.

Owo „Nie mam pieniędzy” ucinało wszystko. Ach, żebym wtedy wiedziała! Bo jeśli ktoś mówi, że nie ma pieniędzy, to ich nie będzie miał. Wszechświat obdarza nas tym, o czym mówimy i czego pragniemy!

A ja wciąż mówiłam o sobie: „Jestem córką alkoholika”.

I byłam nią przez całe życie.

Prawie całe.

Bo pewnego dnia zmądrzałam i powiedziałam sobie przekornie: „Jestem szczęśliwą kobietą”. Szkoda, że zrobiłam to tak późno.

Nie dostałam pieniędzy na bluzkę. Po suchej odmowie tata wyszedł z domu i wrócił tuż przed północą. Całkowicie pijany. Rozpychał się łokciami, mruczał coś agresywnie.

– Zostaw mnie, nie ciągnij, bo boli. Wredna suko! Zostaw!

Płakałam. Nie przez tę sukę, bo nie ruszały mnie już takie słowa. Przecież mówił, że nie ma pieniędzy, a przed chwilą przepił właśnie tyle, ile potrzebowałam, a może nawet więcej! Zostawiłam go na fotelu, wysiedzianym przez niego do granic wytrzymałości komunistycznego materaca z kiepskiej gąbki.

Z kieszeni wysunął się portfel. Wyciągnęłam trzysta złotych. Na drugi dzień kupiłam sobie wymarzoną bluzkę. Tata niczego nie zauważył, myślał pewnie, że wszystko przepił, a ja nie spałam po nocach. Gryzły mnie wyrzuty sumienia. I chociaż nigdy nie przyznałam się do tej kradzieży, nie byłam zdolna do kolejnej, mimo że zobaczyłam, jakie to łatwe.

Bluzka była naprawdę piękna. Miała koronkowe wstawki i masę falbanek. Uświadomiłam sobie jednak, że nie będę w niej chodzić, bo nie nadawała się do znoszonych niemal męskich drelichowych spodni z kieszeniami. Musiałabym do niej zakładać spódnicę, w której czułam się jak w przebraniu.

Po latach prawie nienoszoną bluzkę oddałam młodszej córce sąsiadki. Moje piersi zmieniły w krótkim czasie rozmiar i perełkowe guziczki już się nie dopinały. Bluzka była więc dla mnie bezpowrotnie stracona. Najpiękniejsza, jaką miałam… Czy to wszechświat ze mnie zadrwił, bo kupiłam ją za ukradzione pieniądze?

Mężczyzna w hotelowej restauracji zbliżył się do mojego stolika.

– Chyba skądś panią znam… – zagadnął.

Odpowiedziałam mu w sprawdzony w takich sytuacjach sposób:

– Prowadzę prognozę pogody w Polsacie.

Czasem mężczyzna, zaskoczony taką ripostą, marszczył czoło i robił przegląd polsatowskich prezenterek. Bywało, że stukał się dłonią w czoło i oznajmiał:

– Ależ oczywiście!

A ja odpowiadałam:

– Żartowałam…

Myślałam, że również dziś rozmowa przebiegnie według utartego scenariusza. Ale stało się inaczej.

– Ja… Poznaję panią… Czytałem pani książki.

Poczułam się wyróżniona i zauważalna. Tak… Książki. Moje marzenie i moja codzienność.

Wierzyłam, że kiedyś nie tylko będę je wypożyczać, polecać, segregować, okładać i archiwizować, ale również pisać. Ale droga do moich marzeń była bardzo długa i kręta.

Mężczyzna w kilku słowach opowiedział mi o tym, że rozpoznał mnie z czwartej strony okładki i że „zrobiłby to na końcu świata”. A potem opowiedział, co czuł podczas lektury i jak postać mojego bohatera była mu bliska. Życzył mi miłego dnia i wrócił do swojej jajecznicy, a ja do swoich myśli, nieco zaskoczna tym niespodziewanym spotkaniem.

Piknął SMS.

„Kochanie, dojeżdżam na miejsce, odezwę się wieczorem. Wiedz, że jestem przy Tobie”. Przyjechał na to swoje rodzinne spotkanie. Był blisko. Nie mogliśmy jednak się spotkać.

Wieczorem będę już po spotkaniu z matką. Byle tylko nie przyprowadziła na nie tego swojego syna. Po śniadaniu wróciłam do pokoju, żegnana ciepłym spojrzeniem mojego czytelnika.

Przez chwilę poczułam się szczęśliwa. Może mam teraz w życiu czas żniw? Jeśli tak, to z całą pewnością zasłużyłam na nie.

Ubrałam kurtkę, włosy schowałam pod szalik. W dżinsach i butach na obcasach wyglądałam jak nastolatka. On lubił mnie taką – ubierającą się szybko, czasem niedokładnie, kręcącą się w kółko przy zakładaniu szalików, marynarek, swetrów. Mówił do mnie:

– Moja ruda sprężynko…

Albo czasem:

– Moja głupia mała Mi.

Oboje kochaliśmy tę samą bajkę. Muminki. Przydzieliłam mu rolę Włóczykija. Mała Mi podkochiwała się w nim przecież!

Czy to brak czułego i beztroskiego dzieciństwa kazały mi w ten sposób rekompensować sobie braki w dorosłości? Bo czasem wydawało mi się, że naprawdę jestem bajkową Mi. Zbuntowaną samotniczką, wciąż trafiającą na niewłaściwych mężczyzn. Dwunastu z nich miało niezmiennie czarne oczy. Jak mój tata.

Ten trzynasty…

Był inny niż wszyscy.

Znów SMS. Nie, to nie od niego, bo przecież dopiero wieczorem. Och, to matka. Nieco rozczarowana kliknęłam kopertkę.

„W szpitalu będę koło jedenastej”.

Spojrzałam na zegarek. Mam jeszcze trzy godziny, by przygotować swoje serce do spotkania z nią. Drżało jak spłoszony ptak. Sięgnęłam po torebkę, zamknęłam pokój i poszłam długim hotelowym korytarzem, wygłuszonym od ludzkich uczuć i szeptów.

Samochód postanowiłam zostawić na parkingu. Ostatecznie Wyszków nie jest wielkim miastem, a spacer, nawet w listopadowy zamglony poranek na pewno dobrze mi zrobi.

Moja empeczwórka pozwoliła mi odgrodzić się od rzeczywistości niewidzialnym murem. Ze słuchawek popłynęła muzyka, a ja dreptałam za nią myślami. Była we mnie tęsknota za nim, troska o tatę i lęk przed spotkaniem z matką. Adam Nowak z Raz Dwa Trzy śpiewał: tylko nie płyń tą rzeką, która wzbiera od brzegu… Szeptałam za nim: tylko bądź jak najbliżej, gdy nie możesz odejść… razem ze mną powoli… I mieszały mi się słowa, wspomnienia i pytania o to, dla kogo i o czym może być ta piosenka. I nie widziałam już nierównych płyt chodnikowych i obcych twarzy, szłam nieobecna i zaszeptana, oddzielona muzyką od reszty świata, który szczerzył do mnie kły codzienności.

Przed szpitalem stali jacyś ludzie, palili papierosy. Na czas przejścia przez zadymioną strefę nabrałam powietrza w płuca. Na bezdechu minęłam ich, patrząc mało przyjaźnie.

Wiedziałam, jak trafić na OIOM. Bałam się spotkania z tatą, tak jakby noc, która właśnie minęła, miała w jakiś sposób go odmienić. Leżał nieruchomo, jak wczoraj, może tylko bardziej skurczony i nieobecny. Pielęgniarka spojrzała na mnie i skinęła głową z aprobatą. Mogłam wejść.

Usiadłam na krześle obok. Spojrzałam na dłonie taty. Wydawały mi się znacznie chudsze i bledsze. Woskowe.

Tato mój… Zaraz pomogę ci wyzwolić się z tej plątaniny kabli, wrócimy do domu, wyprasuję ci koszulę, tę flanelową, w biało-brązową kratkę. Kupię mleko. Będę znów twoją małą córeczką, może tylko trochę starszą. Tylko bądź jak najbliżej…

Miałeś rację. Mimo wszystko znałeś mnie dobrze, choć wtedy myślałam, że jesteś ostatnim człowiekiem, jaki może mi doradzać i wtrącać się w moje sprawy.

Kiedy pierwszy raz zobaczyłeś Filipa, powiedziałeś:

– To chłopak nie dla ciebie. Zostaw go. Będziesz żałować. Nie wiąż się z nim.

Żachnęłam się.

– Nie masz prawa tak go oceniać. Nie wtrącaj się w moje życie. Zajmij się swoim.

Odwróciłeś się wtedy w milczeniu. Patrzyłam na twoje plecy; miały takie śmieszne zgarbienie. Zawsze się garbiłeś, jakbyś chciał się zamknąć przed światem.

Co czuła twoja dusza, gdy wracałeś nocą pijany do domu? Czy też była pijana jak nieodłączna syjamska siostra twojej słabości i znieczulona trwała w tobie aż do wytrzeźwienia? Może wyła w tobie jak głodny wilk? Dlaczego nigdy nie spytałam cię o twoją duszę? Społeczne potępienie ludzi uzależnionych obiera pijakowi prawo do posiadania tej niewidocznej pestki człowieczeństwa.

– Chcę z tobą porozmawiać o duszy – wyszeptałam nagle tam, w szpitalu, a ty drgnąłeś.

Otworzyłeś oczy.

– Moja dusza… Nie ma jej… Powinnaś o czymś wiedzieć. Gdybym miał duszę, nie pozwoliłaby na to wszystko.

Nie takiej odpowiedzi się spodziewałam.

O czym zatem chciał mi powiedzieć?

Nie ma mnie na soczystym
przylądku wzniosłości.
W gąbkę muzyki,
jak w rozmowę pelargonii
pomyślna wróżba mnie wchłania.

Wbiegam w pełnię,
w czas który jest jak
oddech.

Tajemnice… Najpierw wyjazd matki do Włoch, potem ten wypadek, o którym dowiedziałam się przypadkiem. Wokół mnie wciąż były jakieś tajemnice, a przecież najłatwiej jest po prostu powiedzieć prawdę.

– Nie będziemy mieli przed sobą żadnych tajemnic – mówił do mnie mój świeżo poślubiony małżonek.

Wtedy, po tamtym wydarzeniu, kiedy znalazłam go śpiącego w rzygowinach, a w kuchni zastałam widok jak po tsunami, zdecydowałam, że to koniec naszego małżeństwa. Naprawdę chciałam złożyć w sądzie pozew rozwodowy. Przestałam kochać tego mężczyznę i dziwiłam się, że temperatura uczuć może tak szybko opaść.

Mąż kajał się i przepraszał. A potem tłumaczył, roniąc niemęskie łzy:

– Zrobiłem to z miłości. Byłem zazdrosny, bo poszłaś tam sama.

– Byłam tylko u Agnieszki. Mogłeś iść ze mną.

– Wiem, ale mimo to…

– To na tym polega twoja miłość do mnie?

– Kto kocha, ten srogo karze… – usłyszałam. Tę złotą sentencję powtarzał mi potem również wtedy, gdy w złości wyrywał mi włosy.

Rozwód odłożyłam jednak na później. Pomyślałam, że miłość nie może tak nagle zniknąć, skoro jest wieczna. Zatem może tylko na chwilę pobladła, jak wybielone słońcem płótno. Może da się ją jeszcze uratować? Dałam nam szansę. Przygasła namiętność naszych wspólnych nocy. Wykręcałam się zapracowaniem, katarem, okresem, zatruciem. Wszystko było dobrym pretekstem do samotności. Po paru miesiącach odkryłam w szufladzie jego nocnej szafki gazetę pornograficzną. A któregoś dnia w środku nocy obudziło mnie lekkie trzęsienie ziemi. Otworzyłam oczy. Filip leżał obok mnie i onanizował się. Miarowo i po cichu, by mnie nie zbudzić. Na sam finał lekko jęknął. Zasapany przewrócił się na drugi bok i po minucie zasnął.

Podobno seks to najlepszy lek na bezsenność.

Zrobiło mi się go wtedy zwyczajnie po ludzku żal. Pozwalałam mu sięgać po siebie – z nadzieją, że rozbudzi jeszcze we mnie zduszoną namiętność. Po roku wydawało mi się, że znów go kocham. Może nie jak na początku, ale zawsze…

„Byle tylko nie pił. Wszystko inne zniosę” – powtarzałam w myślach.

Mieliśmy coraz więcej pieniędzy, bo w budownictwie ruszyło się i geodeci byli potrzebni. Widok zaradnego i zapobiegliwego męża był bardzo przyjemny. Mogłam sobie pozwolić na buty, bluzki i książki – wszystko, o co musiałam walczyć w dzieciństwie.

– Dotarliśmy się już chyba. – To była definicja, którą wygłosił na rocznicę naszego małżeństwa.

Kiwałam głową i dopowiadałam w myślach: „Jest dla mnie dobry, czegóż chcieć więcej?”.

Zwykłe bycie dobrym satysfakcjonowało mnie w pełni. Do tego stopnia, że nasza sypialnia dziwnie ożyła. Znów było mi z nim dobrze, również w łóżku. Któregoś dnia, w niedzielę, zobaczyliśmy idącego do nas mojego tatę. W siatce niósł jakiś bagaż; z boku wystawały butelki z piwem. Pewnie nie miał z kim wypić. Chciałam go zaprosić, ucieszyłam się nawet, że przyszedł. Przecież kochałam go, mimo wszystko.

– Nie wpuszczaj tego pijaka do naszego domu – zaoponował Filip.

Posłuchałam.

Udawaliśmy, że nas nie ma. Kiedy tata pukał i dzwonił, my siedzieliśmy w drugim pokoju.

Skapitulował po paru minutach. Odszedł. Jego ciężkie kroki jeszcze przez chwilę dudniły na klatce schodowej.

Podbiegłam do okna i spojrzałam na przygarbioną postać, idącą wolno chodnikiem.

Na klamce zostawił siatkę, a w niej trzy piwa i żelazko, które złożył dla mnie z trzech różnych, już niedziałających. Poznałam, bo te żelazka były kiedyś w naszym domu.

– Patrz, złomu jakiegoś naniósł – rzucił Filip lekceważąco.

Zabrałam to żelazko do kuchni. Postawiłam na stole. Usiadłam ciężko na taborecie i nagle poczułam, że tak jak to żelazko mam w sobie trzy życia, które wciąż składam w jedno; miotam się między nimi niebezpiecznie i przy żadnym nie mogę zostać na dłużej. Łzy kapały mi na obudowę.

– Przez ciebie sprzeniewierzyłam się mojemu tacie. Po co kazałeś mi udawać, że nas nie ma? – zagadnęłam Filipa wieczorem.

– Przestań. To pijak jest. On nic nie czuje. Po prostu chciał wypić i nie miał z kim. Szukał towarzystwa. A w ogóle to czemu mówisz na niego „tata”? Mów zwyczajnie: „ojciec”. Na więcej chyba nie zasłużył? Mój to jest TATA – rzucił niedbale, zajęty geodezyjnymi wyliczeniami.

Wtedy dotarło do mnie, że on nigdy nie zrozumie miłości dziecka alkoholika do własnego taty. Słowo „ojciec” nigdy nie przeszłoby mi przez gardło. Brzmi tak bezdusznie. A przecież mój tata miał duszę! To nic, że pijaną.

Zapragnęłam spotkać się z tatą. Wracając z pracy, zaszłam do niego. Szedł kompletnie pijany. Omal się nie zderzyliśmy. Bałam się, że mnie rozpozna, ale na szczęście nie patrzył w moim kierunku. Przeszłam na drugą stronę i obserwowałam, schowana za drzewem, czy nie potknął się albo czy nie przewrócił o zbyt wysoki krawężnik. Odprowadziłam go wzrokiem do klatki i wróciłam, susząc słone łzy na ciepłym wietrze. Wstydziłam się go i kochałam jednocześnie. Człowiek troszczy się o tych, których kocha… Ta nieznośna logika uczuć tłumaczy wszystko.

Albo wtedy, gdy zobaczyłam go w pijalni piwa niedaleko poczty. Jego czerwona i wydęta alkoholem twarz patrzyła na mnie szklanym wzrokiem. Po chwili rozpoznał mnie, wstał i przetarł brudną szybę łokciem. Przyspieszyłam kroku. On biegł za mną i krzyczał na ulicy:

– Basiu! Basiu!

Schowałam się w wejściu do zakładu krawieckiego. „Byle nikt nie pomyślał, że to do mnie” – tłukło mi się w głowie. Tata szukał mnie jeszcze przez chwilę, chwiejąc się na nogach, i wrócił zrezygnowany do pijalni. A ja martwiłam się, czy wrócił do domu cały i zdrowy.

Przed kolejną moją wizytą kupiłam ciasto i kawę. Trochę bałam się, w jakim stanie go zobaczę i czy będzie sam. Po schodach wchodziłam nieco zdenerwowana. Nasłuchiwałam, czy nie dochodzą podejrzane odgłosy. Za drzwiami była cisza. Odetchnęłam z ulgą.

Zadzwoniłam do drzwi. Zgrzyt zamka. Pani Schola. Więc jednak nie jest sam. Trudno.

– Dzień dobry…

– O, dzień dobry. Wejdź. No, szybko, bo przeciąg.

Stałam w przedpokoju nieco zagubiona, jakbym była w obcym domu.

– To… dla taty i pani. Ciasto i kawa. – Podałam wreszcie siatkę.

– Ależ nie trzeba było. Miło, że przyszłaś!

– Tato…

– Nie, nie ma go. Wyszedł. Wiesz, jak zwykle. Ale niedawno poszedł, może piętnaście minut temu.

– Dokąd?

– Pewnie do pijalni, bo tam teraz ostatnio bywa najczęściej.

Spojrzałam na nią zdziwiona.

– Dlaczego pani z nim jest?

Pani Schola myślała przez chwilę, wreszcie odpowiedziała:

– A kto z nim będzie? Ty masz swoje życie, męża, dom. A ja… Sama jak on.

Czy to była miłość, czy chłodny racjonalizm? Czy próba łatwiejszego życia we dwoje i pozór rodziny? Cokolwiek to było, pani Schola nie była jednak złą kobietą.

– Pójdę go poszukać.

Widziałam w jej oczach wdzięczność. Pewnie i ona wolałaby, by wszystko było normalnie, jak w rodzinach jej znajomych. Tymczasem i jej, i moje życie… Oba były takie… na odwrót świata.

Wyszłam na ulicę. Obliczyłam w pamięci, że jeśli wyszedł piętnaście minut temu, a dziesięć minut zajęła mu droga do pijalni, to pewnie siedzi dopiero nad pierwszym piwem. Mam więc jako takie szanse na wydostanie go stamtąd, powrót do domu i porozmawianie. Nie można się upić w pięć minut. Dziecko alkoholika jest w takich wyliczeniach wyjątkowo dokładne. Potrafi przewidzieć czas działania alkoholu na ludzki organizm bez znajomości chemicznych wzorów. Nie musi wiedzieć tego, że ów organizm to mądra maszyneria, działająca prawie jak bimbrownia, tyle że w drugą stronę. Etanol działa jak nabój. Ci, którzy byli kiedykolwiek postrzeleni, mówią, że w chwili, gdy kula przechodziła przez ich ciało, czuli tylko lekkie oszołomienie i przyjemne ciepło. Żadnego bólu. Nic. Etanol też nie boli. Ciepły nabój przyjemności przebija ciało i znieczula je na smutki i problemy. Zmaga się z nim dopiero wątroba. Całkowicie zdemaskowany i upolowany przemienia się w truciznę. Aldehyd octowy. Dziecko alkoholika od najwcześniejszego dzieciństwa wie, że ten etap nazywa się kacem. I że trzeba w drżące dłonie włożyć na przykład szklankę z wodą z octem i sodą. Dziecko alkoholika wie, że dobra jest też maślanka.

Dopiero pewien łaskawy enzym, czyli dehydrogenaza aldehydowa, zamieni truciznę w dwutlenek węgla i wodę. Dziecko alkoholika umie nazwać ten moment. To koniec kaca. Pijak znów jest trzeźwy. Bimbrownia w jego organizmie przeistoczyła etanol w trzy pierwiastki: węgiel, tlen i wodór. Żeby zrobić zacier, potrzeba trzech składników: wody, cukru i drożdży. Czyż ta powtarzalność nie jest zdumiewająca? Nawet świat pijaka opiera się na zasadzie Trójcy Doskonałej.

Dziecko pijaka jest poniekąd chemikiem i domorosłym eksperymentatorem, badającym na przykład słoność swoich łez. Podobno stopień słoności wód oceanicznych wzrasta tylko do tysiąca metrów głębokości; na większych głębokościach zmiany są niewielkie. A dziecko alkoholika? Do którego momentu wierzy we własną wartość? W sens swoich łez? Kiedy nadchodzi ten moment, w którym kapituluje, przekonane, że z takim bagażem i tak nigdy do niczego nie dojdzie? Wtedy, idąc do pijalni piwa, uparcie wierzyłam w oceany moich marzeń.

Tata siedział przy stoliku pod ścianą z obcymi mężczyznami. Stukali się kuflami i śmiali z dowcipów.

– Proszę księdza, czy oszukać Żyda to grzech? Czy muszę się z tego spowiadać?

– To żaden grzech. To cud!

Rechot z wnętrza męskich ciał głęboki i dudniący jak końskie kopyta obijał się o ściany z brązową lamperią.

– A znacie ten o tirówce? Co mówi do kierowcy po stosunku? Nie wiecie? Ha, ha! Bywaj zdrów!

Rechot.

– A ten o blondynce…

– Dzień dobry – przerwałam im zabawę.

– Dzień dobry pięknej pani! – odezwał się jeden z mężczyzn, oparty o ścianę. Był mniej więcej w moim wieku.

– Ach, Ziutek, to moja córka – wysapał tata. Machnął na mnie zapraszająco ręką.

– No, siadaj tu do nas! Co ty tu robisz w ogóle?

– Tato, chodź do domu, przyszłam po ciebie.

– O, no to trzeba wypić na tę okoliczność.

Nabrał piwa w usta. Przełknął z lekkim chrobotem wystającej grdyki. W ślad za nim poszli tamci.

– Za córeczkę!

Piwo przewaliło się z podobnym odgłosem przez gardła tamtych. Złapałam tatę za rękaw.

– Chodź do domu. Przyniosłam ciasto, kawę, chciałam z tobą porozmawiać! – Wiedziałam, że mogę jeszcze coś ugrać, bo nie był pijany, a tylko rozochocony.

– No dobrze, już, czekaj, tylko wypiję. Piwo nie może się zmarnować.

– Nie, nie może, to marnotrawstwo by było! – sekundowali mu koledzy.

– Pani Marylko, pani poda jeszcze jeden dla pięknej pani. Pani wypije z nami! – rzucił ten spod ściany w stronę baru.

– Ja nie chcę, dziękuję.

– Pani się z nami napije! – Wstał i spojrzał na mnie jakoś dziwnie. Jakby chciał mnie przestraszyć. Usiadłam i spojrzałam na stawiany przede mną kufel. Pani Marylka z wielkim biustem przetarła blat i uśmiechnęła się.

– Pani zostanie. Będą się lepiej zachowywać. Kobiety łagodzą obyczaje. Jakby tu czasem jedna z drugą zajrzała i z chłopem wypiła, toby awantur nie było, a i na dobre by to wyszło. Chłop by się sam nie szlajał. Dobrze, że pani przyszła, z tatusiem posiedzi, a potem siup z nim do domku. I dopilnuje.

Tylko dlatego zostałam. Wstydziłam się trochę tego całego anturażu wokół mnie, ale po kilku łykach ponura dotąd pijalnia jakby pojaśniała, brązowa lamperia miała głęboki kolor czekolady, a Ziutek spod ściany, gdyby nie to, że był lekko wstawiony i wyglądał na takiego, co za kołnierz raczej nie wylewa, byłby całkiem przystojny. Może pije, bo jest zagubiony lub samotny? Może ma jakieś kłopoty? Każdy ma powód do picia.

Próbowałam być jego adwokatem, choć pewnie miał głęboko gdzieś moje rozmyślania. Piłam drobnymi łykami bursztynowy płyn z wyszkowskiego browaru. Nawet trochę flirtowałam z Ziutkiem, bo naprawdę był to niebrzydki i niegłupi chłopak. I miał takie ładne ciemne oczy…

Siedzieliśmy prawie godzinę. Tata był na lekkim rauszu, ja też. Jakoś lżej nam się rozmawiało wtedy, nawet wydawało mi się, że jesteśmy jak równy z równym.

Koledzy taty też stali się kulturalniejsi. Nawet przy mnie nie palili; wychodzili na zewnątrz, choć wokół wszyscy ćmili papierosy bez opamiętania. Może miała rację biuściasta pani Marylka, gdy mówiła o kobietach łagodzących obyczaje w pijalni piwa?

Przestałam już zastanawiać się, co tu właściwie robię. Mężczyźni z sąsiednich stolików zerkali na nas ciekawie, a mnie to bawiło. Na moment zrozumiałam świat taty. Dobrze mu było w tym świecie bez zbędnych pytań, zakazów i pretensji. Tu był wolny.

Ziutek wyraźnie mnie adorował, a ja na to pozwalałam.

– Żebyś ty nie pił… – Roześmiałam się.

– To co, ślicznotko?

– Ech, po co marnować życie w takim miejscu jak to?

– Roboty nie mam, co mam robić?

– Poszukać.

– To nie takie łatwe. Zresztą, co to za morały?

– E, chciałam pogadać.

– No to zdrowie naszych dzieci, co by nam się tramwajów nie czepiały!

Stuknęliśmy się kuflami. Czarne oczy Ziutka wpijały się we mnie niecierpliwie. Zaczęłam się go bać. Poczułam jego nogę przy swojej, odsunęłam ją ze znaczącym chrząknięciem, tata zauważył to.

– Ziutek, uważaj!

– Pożartować nie można?! – krzyknął Ziutek ze śmiechem.

Do pijalni wszedł niski, całkiem łysy mężczyzna. Rozejrzał się po sali.

– Chuju, wisisz mi kasę. – Wycelował palcem prosto w Ziutka.

Ten zerwał się na równe nogi. Podszedł do przybysza.

Spojrzałam pytającym wzrokiem na tatę. Położył palec na ustach.

– Ciii, nie wtrącaj się. Oni sami.

Między mężczyznami trwała ostra wymiana zdań. Łysy był wyraźnie zacietrzewiony. Mój dobry humor prysł. Zaczynałam odczuwać zdenerwowanie.

– Czemu oni się kłócą?

– Ziutek nie oddał mu długu. Maku tego nie lubi.

– Maku?

– Taką ma ksywę ten łysy. Od nazwiska Makowski. Z nim nie ma żartów.

– Idziemy stąd! – Zerwałam się na równe nogi, pełna najgorszych przeczuć.

– Idź ty. Nie zostawimy kumpla samego.

Wstałam i wolno przemykałam w kierunku wyjścia. Gdy byłam przy drzwiach, obejrzałam się. Ziutek jak młody kogucik podskakiwał przed Makiem. Popchnął go nawet, jakby chciał odsunąć. Patrzył przy tym na mnie, miałam wrażenie, że niepotrzebnie chce się popisać, a alkoholowy rausz był jego siłą.

– Na zewnątrz się bić, nie tutaj! – krzyczała pani Marylka.

Maku wyraźnie wkurzył się, znieważony kuksańcami Ziutka. Sięgnął do kieszeni. Zauważyłam, że błysnął w niej nóż. Serce podeszło mi do gardła.

To był ułamek sekundy. Zobaczyłam tylko szybki ruch i trzymającego się prawą ręką za lewą stronę ciała Ziutka. Chwiał się na nogach. Maku stał przy nim spokojny; przecierał ostrze noża rękawem.

– Może teraz do mnie podskoczysz, co? – usłyszałam tylko.

Na sali było słychać poruszenie, odsuwanie krzeseł i stolików. Ziutek chwilę stał jeszcze, po czym upadł na ziemię. Twarz miał bladą. Wybiegłam do pobliskiego sklepu wezwać pogotowie.

Sprzedawczyni o nic nie pytała, widać zobaczyła w mojej twarzy przerażenie. Gdy usłyszała, co się stało, pobladła i podniosła obie dłonie do ust.

– Ach, Boże… Wybiją się kiedyś wszyscy w tej mordowni. Do czego ta wódka może doprowadzić człowieka!

Spojrzałam przez okno. W oddali zamajaczyła postać Maka. Szedł wolno, pewnym krokiem w kierunku Browarnej.

Kiedy wróciłam do pijalni, Ziutek leżał na środku sali, w kałuży krwi. Jego jasne dżinsy nasiąkały powoli krwią. Ktoś pochylał się nad nim.

Poprosiłam panią Marylkę o szmatę do zatamowania krwotoku. Przybiegła ze ścierką. Pochyliłam się nad leżącym, próbowałam zobaczyć, skąd płynie ta krew. Zauważyłam, że chyba z klatki piersiowej. Ucisnęłam mocno ścierką jakieś miejsce. Moje dłonie zrobiły się czerwone, materiał nasiąkał szybko.

Rozejrzałam się po sali. Połowy bywalców pijalni już nie było. Rozpierzchli się ze strachu. Tata i jego koledzy zamarli nad Ziutkiem bezradnie. Niedopite piwa stały na stoliku.

Pogotowie przyjechało prawie natychmiast. Zaraz za nim policja. Na salę wszedł lekarz. Spojrzał na leżącego i na dżinsy do połowy we krwi. Wyglądało to tak, jakby Ziutek miał ranną nogę.

– Dlaczego nie tamujecie krwotoku na nodze? Przez was facet się wykrwawi! – krzyknął, rozglądając się po pomieszczeniu.

– Panie doktorze, ale on jest ranny gdzieś tutaj! – jęknęłam, pokazując na klatkę piersiową.

Lekarz i sanitariusze rzucili się na ratunek. Mnie kręciło się w głowie, omal nie zemdlałam. Usłyszałam nad sobą czyjś głos:

– W serce dostał, w serce. A Maku potem mówił, że mierzył w ramię, chciał go tylko postraszyć.

Nade mną stał wysoki mężczyzna w okularach. Pamiętałam, że siedział przy stoliku obok drzwi i przywitał się z Makiem skinięciem głowy.

Tata zauważył, że jestem cała we krwi Ziutka.

– Chodź, umyjesz się! – Pociągnął mnie za zaplecze. Pani Marylka, całkiem blada i drżąca, podała mydło i ręcznik.

Wszyscy poruszaliśmy się jak roboty. Bez emocji, krzyków, niemal bezgłośnie. W pijalni panowała zupełna cisza, przerywana głosami załogi karetki. Nagle wśród nas pojawił się policjant. Stanął przy barze, zapytał o coś jednego z kolegów taty.

– Ta pani może coś powie. – Tamten wskazał na mnie.

Policjant podszedł.

– Niech pani złoży zeznania. Świadkowie uciekli albo mówią, że nic nie zauważyli. I zaraz będzie tak, że nie znajdzie się winny. Kto to zrobił?

Gardło miałam całkiem ściśnięte, gdy wypowiadałam te słowa:

– To Maku go zranił nożem. Tu, na środku sali. Ziutek był mu winien jakieś pieniądze. Słyszałam, jak Maku o tym powiedział, bo siedziałam obok. Ziutek wstał. Trochę do niego skakał i wreszcie popchnął go. Wtedy Maku zdenerwował się i wyciągnął nóż.

– Widziała to pani?

– Tak, widziałam. Wychodziłam właśnie, ale obejrzałam się. Chyba niepotrzebnie. Nic bym nie widziała, a tak…

– A co pani tu robiła? Kobieta z mężczyznami, w tej mordowni? – Policjant spojrzał się na mnie ciekawie.

– Przyszłam tylko po tatę… – Zawiesiłam głos.

– Rozumiem.

Umówiłam się z policjantem, że złożę dokładniejsze zeznania, jak się uspokoję. Poszłam zobaczyć, co z Ziutkiem.

Był już na noszach. Usłyszałam słowa lekarza:

– Mamy go…

Odetchnęłam z ulgą.

Wynieśli Ziutka do karetki. Zapytałam jeszcze:

– Panie doktorze, co z nim?

– Nie wiem, czy go dowieziemy do szpitala. Stracił dużo krwi. Trafił go w serce.

Wróciłam do policjantów. Podpisałam zeznania. Po chwili podszedł do nas również tamten wysoki mężczyzna w okularach, za nim pani Marylka.

– A Maku to poszedł tam, na Browarną. – Wskazała ręką.

Nie pamiętam, ile czasu to wszystko trwało. Policjanci wreszcie wyszli, prosto na ulicę pełną gapiów.

– Rozejść się, rozejść.

Wyszliśmy za nimi, została tylko pani Marylka. Musiała posprzątać. Zamknęła drzwi i zawiesiła tabliczkę „Zamknięte”.

Nagle poczułam, że nie jestem w stanie dalej iść. Usiadłam na krawężniku i rozpłakałam się jak dziecko. Tata tarmosił mnie za rękę:

– No chodź już, chodź.

Nie mogłam. Moje nogi odmówiły posłuszeństwa. Ludzie patrzyli na mnie, a ja łkałam z głową ukrytą w ramionach. Żółwi pancerzyk szoku. Po coś musiało się to zdarzyć, po coś to przeżyłam. Tylko po co?

Ziutek zmarł w karetce. Jego dwudziestoparoletnia dusza uleciała ponad dach rozkrzyczanego ostrym sygnałem pojazdu, wygnana z ciała podmuchem wiatru. Byłam jedną z ostatnich osób, na które spojrzał, zanim stracił przytomność. A przecież parę minut wcześniej rozmawiał ze mną, trącał kolanem, a ja studziłam jego zapały. Polubiłam go mimo wszystko. Miał takie piękne ciemne oczy…

Jego śmierć zabolała mnie bardzo; jakby umarł ktoś bliski. Poszłam na pogrzeb razem z tatą, trzeźwym od tamtego wydarzenia.

Nad grobem płakały matka i siostra Ziutka. Ojca nie było. Siedział w więzieniu.

Biedny Ziutek. Miał pewnie jakieś marzenia, bo to nieprawda, że ludzie z pijalni nie mają marzeń. Oni po prostu nie mają dość sił, by uwierzyć, że mogą je mieć. Spojrzałam na tabliczkę na trumnie. Był jeszcze taki młody, zaledwie rok starszy ode mnie. Po pogrzebie podeszła matka chłopaka.

– Dziękuję pani bardzo. Pani Marylka powiedziała, że to pani go ratowała. Mojego syna. Matką Ziutka jestem.

– Każdy na moim miejscu…

– Nie każdy. Mój syn był naprawdę dobrym dzieckiem. Tylko się pogubił.

– Wiem, rozmawiałam z nim przed tym wszystkim.

Twarz matki, wyblakła łzami i tęsknotą, pojaśniała na chwilę.

– Rozmawiała pani z nim? Co mówił?

Spojrzałam na nią. Miała oczy zupełnie inne niż Ziutek. Jasne, okolone rzadkim rzęsami. Patrzyła na mnie z taką nadzieją. Czy liczyła na to, że jej syn wspomniał coś o niej? Wiedza o tym mogła stać się relikwią pamięci…

Opowiedziałam o tamtej rozmowie. Pominęłam jego lekką nachalność, a dodałam moje myśli o nim. O tym, że również czułam, że miał w sobie wielką wrażliwość. Był inny niż cała reszta.

Matka Ziutka przygarnęła mnie do siebie.

– Dziękuję. Niech pani nie myśli, że mogła go pani uratować. Sekcja zwłok wykazała, że rana w sercu była zbyt duża. Nie miał szans. Ale to ważne, że pani próbowała, nie bała się. Och, mój synek… mój synek… – Zaniosła się płaczem. Bezradnym i pełnym żalu, od którego tylko obłąkani potrafią się uwolnić. Jeszcze przez wiele lat po tym zdarzeniu widziałam na swoich dłoniach krew.

Mój tata wtedy przestał pić. Brał leki na padaczkę, ataki powtarzały się coraz rzadziej. Utył, nabrał rumieńców. Pani Schola mówiła czasem do mnie:

– Szkoda człowieka, ale ta śmierć Ziutka czegoś twojego ojca nauczyła.

Może miała rację, że to wszystko zdarzyło się potrzebnie? Że Ziutek miał być pijalnianym Chrystusem; ofiarą, mającą jego kolegom pokazać bezsens życia stopniowanego alkoholem.

Widywałam się wtedy z tatą dość często. Przychodziłam do niego, bo mój związek stał się bardziej niż letni i niewiele trzymało mnie w domu. Gdy wracałam z pracy, wyobrażałam sobie, że mam tylko tatę.

w czułych miejscach
pogoda się chowa
rośnie apetyt
jest muzyka co otwiera
powietrze
w czułych miejscach
spotyka się uśmiech
gdy pocałunek
dreszczem rozbiera

Filip przestał grać i komponować, gitarę zamknął w ciemności pokrowca. Bez reszty oddał się swojej geodezji, brał mnóstwo zleceń, wciąż jeździł na jakieś pomiary. Nie znałam jego rozkładu dnia, codziennie zaskakiwał mnie planami i wyjazdami.

Popadł w jeszcze jedną namiętność. Kościół. Wszystko przez znajomego z pracy, z którym zaprzyjaźnił się w szczególny sposób, graniczący z fanatyzmem. Znajomy miał na imię Robert i prowadził jakieś spotkania przykościelne; Filip nazywał to Oazą Rodzin lub Domowym Kościołem.

– Robert buduje duchowość małżeńską – opowiadał, nakłaniając mnie tym samym do wstąpienia w szeregi organizacji.

– Ale ja nie należę do Kościoła katolickiego – wyjaśniałam mu, uważając, że to chyba wystarczający argument.

– Uważam, że to znak, że w naszym życiu pojawił się Robert. Może powinnaś pomyśleć o swojej religijności? Przyjąć Jezusa jako swego pana. Być może wtedy rozwiązałyby się twoje problemy. Jezus cię kocha, powierz mu swoją drogę i zaufaj mu, a on sam będzie działał – powtarzał jak automat wyuczone słowa. Patrzyłam na niego zdziwiona. Owo „wreszcie wstąpić do Kościoła” brzmiało jak moja życiowa powinność. Miałam podążać w tym kierunku, by wydostać się z duchowego lumpeksu, w jakim – zdaniem męża – tkwiłam.

Tego typu lekcje dawał mi coraz częściej. Na jego palcu obok obrączki pojawił się srebrny różaniec. Któregoś dnia obrączkę ściągnął całkiem. I przemówił do mnie, bo coraz częściej właśnie przemawiał, nie mówił:

– Wiesz, że tworzymy związek niesakramentalny? Co byś powiedziała na to, byśmy wzięli ślub kościelny? Robert wciąż o tym mówi. Mam wrażenie, że cudzołożę, sypiając z tobą. Muszę się z tego spowiadać.

Akurat wtedy próbowałam zebrać się po tym wypadku z Ziutkiem. Kiedy chciałam porozmawiać o swoich przeżyciach, mój mąż zbywał mnie raczej mało chrześcijańsko:

– Żałujesz jakiegoś pijaka?

I znów zawracał mi głowę ślubem, który nie był mi do niczego potrzebny.

Kiedy wiązałam się z Filipem, wyśmiewał się z Kościoła. Ku niezadowoleniu swoich rodziców nie planował ślubu kościelnego. Sprawy wyznania były zatem między nami jasne i poukładane. Do głowy mi nie przyszło, że z dnia na dzień może stać się fanatykiem, a mój co najmniej ambiwalentny stosunek do katolicyzmu – kością niezgody.

Mijały miesiące. Mnie męczyły smutne sny, w których wycierałam w ścierkę zakrwawione dłonie, a Filipa – konieczność pełnienia posługi na rzecz dwuosobowej na razie rodziny.

Któregoś dnia zaprosił na kolację Roberta i jego żonę. Przyjaciel okazał się dość postawnym, przystojnym mężczyzną, zapiętym szczelnie w pokrowiec połyskliwego garnituru. Pocałował mnie szarmancko w dłoń i skłonił się jak sztubak. Rozbawił mnie tym.

Jego żona, Anka, nieco zaniedbana blondynka, kroczyła za nim nieśmiało i na palcach. Na powitanie podała mi zwiędłą prawą dłoń, lewą poprawiając dziecko posadzone na biodrze jak narośl. Spod sukienki widać było powiększony brzuch – niewątpliwy dowód na komunię ciał.

– Anka – powiedziała krótko, podając dziecko Robertowi.

Robert zaczął rozpinać różowy kombinezonik, mówiąc przy tym słodko:

– A Kingusia kocha tatusia, kocha? Pokaż, jak Kingusia kocha tatusia.

I Kingusia zarzuciła mu małe rączki na szyję, podskakując przy tym radośnie.

– Jak cudownie, że Bóg obdarzył was potomstwem… – odezwał się mój mąż, patrząc z zachwytem na ten niemal święty obrazek, a ja ze zdziwieniem zerkałam na niego. Bo znów przemawiał.

– Być może i was kiedyś obdarzy. Módl się. – Robert poklepał go po ramieniu. Doznałam wówczas nagłego przebłysku inteligencji. Sprowadził ich do nas, by pokazać, jak cudownie jest tworzyć sakramentalny związek, który owocuje radosnymi dziećmi!

Nasze spotkanie przebiegło w atmosferze zachwytów nad rozpuszczoną Kingusią oraz opowieści z małżeńskich rekolekcji, które odbywały się kilka razy w roku, i spotkań w grupach modlitewnych. Były też rewelacje z sali porodów rodzinnych („Nie wiesz nawet, co czuje facet, przecinając pępowinę! Uwieczniłem ten piękny moment, jak również cały poród, na zdjęciach, mamy je w rodzinnym albumie!”).

Z politowaniem spojrzałam na Ankę, dla której pewnie te wspólne zdjęcia z porodu były krępujące.

– I wy to pokazujecie wszystkim? Kto chce? – Zwróciłam się do niej.

– Tak. Jesteśmy dumni, że dane nam było przeżyć rodzinny poród. Narodziny to cud boży! – odpowiedział za żonę Robert i podał butelkę z kaszą. Małą Kingusię trzeba było nakarmić.

Po kolacji zebrałam ze stołu naczynia, Filip postawił wino i kieliszki. Wznieśliśmy toast. Anka co chwila wstawała do córki, bawiącej się na środku pokoju. Dziewczynka była bardzo absorbująca, a na każdy brak zainteresowania reagowała głośnym krzykiem. Po dwóch godzinach rozbolała mnie głowa.

Podeszłam do Anki, by jej pomóc. Była przecież w ciąży, powinna raczej siedzieć za stołem niż biegać za dwulatką.

– Ach, jak cudownie jest mieć dziecko. Być może sama się o tym przekonasz. Życzę wam tego z całego serca. Robert mówił, że się staracie. – Dotknęła dłonią brzucha.

Nie starałam się o żadne dziecko! Nie myślałam nawet o tym! Byłam młoda, pracowałam, czytałam, słuchałam muzyki. Co mój mąż naopowiadał im o nas? Że się staramy? Przecież wiedział, że tak nie było!

– Znaczy, nie planowaliśmy… – jęknęłam.

– Ach, tego się nie planuje. Dobry Bóg ma plan wobec was. Czekajcie na dar.

Nie miałam zamiaru czekać na dar. Poszłam do kuchni zażyć jak zwykle o tej porze niebieską pigułkę.

Goście wyszli przed ósmą, bo o ósmej trzeba było wykąpać Kingusię. Filip rozlał do naszych kieliszków resztkę wina i rozsiadł się na kanapie.

– Powinniśmy pomyśleć o dziecku. Co ty na to?

I rozpoczął wykład na temat grzesznej antykoncepcji i zamykania się w ten sposób na dar życia, nauki papieskiej odnośnie ochrony życia poczętego i założeń spotkań formacyjnych Domowego Kościoła. Patrzyłam na niego zdziwiona, a gdy chciałam się odezwać, zamknął mi usta dłonią.

– Nie mów nic, wiem wszystko. Musisz się z tym oswoić, bo to jest coś nowego w twoim życiu. Nie otrzymałaś od rodziców katolickiej podwaliny i dlatego twoje życie to dom na piasku. Chwieje się i pęka. Twój ojciec alkoholik nie może ci dać miłości, bo nie potrafi przecież kochać. Matka… Szkoda gadać… Tylko Bóg cię kocha, i Jezus. I Maryja, Boża Rodzicielka, która pokaże ci, co znaczy być kobietą.

Maryja miała mi pokazać, jak być kobietą? Mam uczęszczać do niej na kursy kobiecości? To bardzo ciekawe, co mówił…

Jedno mu się wtedy udało. Wprowadził zamęt w moim sercu. Powoli zaczęłam naprawdę tęsknić do dziecka! Ale nie chciałam traktować tego jak dar boży, lecz jako kalkę siebie sprzed lat. Człowieczka, którego pokocham sercem.

Po trzech miesiącach od wizyty Roberta z żoną odstawiłam tabletki. Powiedziałam Filipowi o tym. Cieszył się, z zapałem mówiąc, jakim będzie cudownym ojcem.

– Postaram się być taki jak Robert. On mnie będzie uczył ojcostwa.

Za dużo było tego Roberta w naszym życiu. Byliśmy małżeństwem z dwuletnim stażem, a miałam wrażenie, że Robert jest z nami co najmniej od czterech lat.

Dzień owulacji obliczyłam dokładnie. Już w liceum nauczyłam się obserwować swoje ciało. Wpadła wtedy w moje ręce książka Ingrid Trobisch Być kobietą. Przeczytałyśmy ją wspólnie z Agnieszką. Zafascynowała nas doskonała maszyneria kobiecego organizmu. A potem wspólnie rysowałyśmy wykresy, badałyśmy śluz i temperaturę. Raz w miesiącu omawiałyśmy to wszystko, dzieląc się spostrzeżeniami.

To była ciekawa i mądra nauka. Dla mnie ważna z jeszcze jednego powodu. Ostatecznie oswoiłam się i pogodziłam z moją kobiecością, wciąż skrywaną pod męskimi swetrami. Analizując własne ciało, dopuściłam do siebie poczucie zadowolenia z tego, że jestem kobietą. I mimo że nie było w tym nadmiernej euforii, to jednak droga do samoakceptacji stała się przez to mniej kręta.

Tamtego dnia Filip przygotował romantyczną kolację, po niej kąpiel w pachnącym frezjami płynie. Siedzieliśmy razem w wannie. On przytulił mnie i szeptał w moje włosy:

– Za chwilę być może poczniemy nasze dziecko…

A ja odczuwałam coś w rodzaju podniecenia i chęci oddania mu się wraz ze wszystkimi marzeniami. Chciałam tego podobnie jak on.

Kochaliśmy się powoli i namiętnie, on wciąż powtarzał mi:

– Bardzo pragnę mieć z tobą dziecko…

– Ja też tego pragnę…

Bo wtedy naprawdę tak czułam. Wydawało mi się, że bardzo kocham mojego męża. Że to wszystko, co między nami stawało do tej pory cieniem, dane nam było tylko po to, by teraz nasza miłość ożyła ze zdwojoną siłą.

Poczułam jego wytrysk. W myślach popychałam jego plemniki do mojej komórki jajkowej. Wiedziałam, że już jest gotowa na to potajemne spotkanie.

A potem dwa tygodnie oczekiwania na okres. Nie pojawił się. Minął kolejny tydzień. To było niemal gwarancją sukcesu. Filip przychodził codziennie z pracy i pytał krótko:

– Dostałaś?

– Nie.

– Bogu dzięki.

Ja raczej nie dziękowałam Bogu. Prędzej – Naturze. Wszechświatowi. Sile.

Zdecydowałam się wreszcie na kupienie testu ciążowego.

– To będzie pierwsza fotografia naszego dziecka.

Dwie różowe kreski dały całkowitą pewność. Filip płakał ze szczęścia, a ja… nagle spanikowałam. Bo dotarło do mnie, że przede mną wiele miesięcy życia innego niż do tej pory, a potem… A potem tym bardziej już nic nie będzie takie samo, jak przedtem. Że oto za sobą mam beztroskie bycie samą, że będę musiała dzielić się sobą z dzieckiem. A co, jeśli będzie takie kapryśne jak Kingusia?

Czułam się dziwnie. Jakbym stała przed znakiem ślepej uliczki. Wiedziałam, że nie ma wyjścia, a jednak szłam dalej. A może byłam przez kogoś popychana? Przez męża, Roberta, Ankę?

Zaczęłam nawet po cichu żałować tej decyzji o macierzyństwie. Przecież nigdy nie przepadałam za dziećmi. Nie miałam pewności, że będę umiała stworzyć im dobry dom. Filip czuł moje obawy.

– Nie bój się, to hormony. Podobno Anka też tak miała. A teraz popatrz, jacy są szczęśliwi z Kingusią i Jasiem.

Bo w międzyczasie urodził im się synek.

Po miesiącu postanowiłam powiedzieć tacie, że zostanie dziadkiem. Poszłam do niego. Był sam w domu, pani Schola wyszła na zakupy. Siedział w fotelu i rozwiązywał krzyżówkę. Podałam mu dwie tabliczki czekolady, którą codziennie jadł, odkąd przestał pić.

– Jak sobie radzisz? – zapytałam.

– Jakoś tam…

– Wiesz, jestem z ciebie dumna.

– Eee.

– Naprawdę. I chcę ci jeszcze coś powiedzieć.

Tata spojrzał na mnie znad okularów. Wzięłam go za rękę.

– Za niecałe osiem miesięcy zostaniesz dziadkiem.

Uśmiechnął się, ale jakoś tak smutno. Widziałam, że o czymś myśli.

– Co się stało? Nie cieszysz się? – zapytałam.

– Cieszę się. Tylko taka nowina. Muszę się oswoić.

– Oswoisz się. Ja też jestem w szoku.

– Bo wiesz… Jakoś tak nie przepadam za twoim mężem. On też mnie nie lubi. Wtedy… Wiem, że byliście w domu, jak przyniosłem to żelazko. Słyszałem kroki za drzwiami. On ci tak kazał?

Nie odezwałam się. Co miałam mu powiedzieć? Że dla Filipa jest zaledwie karykaturą człowieka? Nędznym pijakiem, który zmarnował mi życie?

Nie udała nam się wtedy rozmowa. Tata żegnał się ze mną w drzwiach smutno i patrzył dziwnie, jakby coś przeczuwał…

Postanowiliśmy podzielić się naszym szczęściem z Anką i Robertem. Zaprosiliśmy ich na obiad do restauracji. Byli naszymi jedynymi wspólnymi znajomymi. Wiedliśmy życie mało towarzyskie. Z pracy do domu, Robert miał swoje wyliczenia i papiery, ja swoje zajęcia i książki. W bibliotece awansowałam, bo jedna z pań odeszła na emeryturę. Niedziele spędzałam raczej samotnie, bo Filip wychodził najpierw do kościoła, a potem na spotkania prowadzone przez Roberta. Wciąż nalegał, bym chodziła z nim, ale nie czułam takiej potrzeby. To był obcy świat.

– Jakbyś się czuł, gdybym ciągnęła cię do meczetu? – zapytałam go kiedyś.

– Meczet to co innego. Tu chodzi o zbawienie duszy.

Machnęłam ręką. Niech sobie wierzy, w co chce. Ja mam teraz swoje dziecko. Bo powoli zaczęłam je kochać. Dziewczynkę postanowiłam nazwać Antosia, a chłopca… No właśnie… Może Antoś?

Wspólny obiad z Robertem i Anką był dobrą odskocznią od codzienności. Umówiliśmy się na sobotę. Wybraliśmy elegancką restaurację, których w Wyszkowie było coraz więcej.

Filip zamówił dla wszystkich rosół i soki. Drugie danie każdy wybrał sam. Nasi znajomi, gdy dowiedzieli się o ciąży, gratulowali nam i wznosili oczy do góry.

– Dzięki Bogu! – powtarzali te słowa jak mantrę, a przecież to stało się dzięki moim bezbłędnym wyliczeniom i dobremu nasieniu Filipa! Trochę mnie śmieszyły ich słowa, ale postanowiłam nie zwracać uwagi, bo odczuwałam coś w rodzaju dumy, że jestem pępkiem dzisiejszego spotkania.

– Ach, powinnaś się teraz dobrze odżywiać. Dbać o siebie. Dużo spać. Ja wiem, że nie można wyspać się na zapas, ale staraj się wypoczywać, bo potem to już nie będziesz miała kiedy! Chętnie nauczę cię karmienia piersią. Wiesz, ja też nie od razu… To z czasem przychodzi. Pamiętaj, pokarm jest w głowie, nie piersiach. Na początku możesz czuć się trochę zmęczona. Nie bój się pampersów. To taka nowość, pieluszki w formie majtek. Zwykłe pieluchy to już przeszłość. Będę ci doradzać. Zobacz, jak Kingusia wyrosła, a Jasiowi już ząbki idą. – Wspierała mnie dobrym słowem wyraźnie niedospana i wychudła ze zmęczenia Anka.

– No, chłopie, spisałeś się na medal! – Robert klepał Filipa po plecach.

Dotarł do mnie ten szczególny podział ról. Mężczyzna już wykonał swoje zadanie; spisał się na medal. Zapłodnił kobietę i może się teraz rozpierać dumnie na krześle. Reszta należy do mnie. Nieprzespane noce, zmęczenie, oczy na zapałki. Kąpanie, karmienie, przewijanie. Bieganie za małym człowieczkiem i umieranie ze strachu, gdy odejdzie za daleko.

Nie chciałam tego słuchać. Chciałam po prostu kochać swoje dziecko cichą miłością, żeby nikt mnie nie pouczał i nie radził. Chciałam dać małemu człowieczkowi to, czego sama nie dostałam. Miłość matki. I obietnicę, że moje dziecko nigdy nie zobaczy mnie pijanej.

Nie słuchałam już, co mówiła Anka. Nie patrzyłam na puszącego się Filipa i mówiącego coś o posłannictwie ojcostwa Roberta. Słuchałam swoich myśli i rozmawiałam z dzieckiem, które dopiero tkało się we mnie cudownym splotem małego życia. Zaczynałam czuć z nim więź silniejszą od jakichkolwiek danych mi życiu. Pokochałam je.

Czas oczekiwania na drugie danie trochę się dłużył, poszłam więc do łazienki. Odkąd byłam w ciąży, wciąż chciało mi się siusiu.

Zabarwiony krwią śluz wyglądający jak chalaza z kurzego białka, odkryty na higienicznej wkładce, nie wróżył nic dobrego. Serce waliło mi jak opętane, z oczu popłynęły łzy.

Wychyliłam się z łazienki i zawołałam Filipa. Przybiegł z troską w oczach.

– Co się stało, kochanie?

– Musimy jechać do szpitala. Coś jest nie tak.

– Ale co?

– Mam krwawienie…

W szpitalu starszy lekarz zbadał mnie. Zrobił USG.

– Co z moim dzieckiem? – pytałam, żebrząc o szybką odpowiedź.

Milczał. Powiedział tylko, że są jakieś szanse. Muszę zostać w szpitalu.

W za dużej piżamie leżałam pod kołdrą i nieruchomiałam z bólu i lęku.

Przeszkadzała mi obecność krążącego nade mną jak sęp Filipa. Denerwowało nerwowe obracanie różańcem na palcu, co niechybnie oznaczało modlitwę.

– Przestań już się modlić i jedź do domu. Chcę zostać sama! – wykrzyknęłam wreszcie.

Spojrzał na mnie zdziwiony, ale wyszedł. Pewnie zwalił wszystko na karb hormonów i mojego braku pokory wobec Zbawiciela. Od pewnego czas kierunek jego myśli był nużąco jednostajny i zupełnie przewidywalny.

W szpitalu podali mi jakąś tabletkę na podtrzymanie ciąży. Kazali leżeć. Czekać do jutra.

Obok mnie leżała ciężarna kobieta. Głaskała swój brzuch.

– Zostanę tu do samego porodu. To już niedługo. Może tydzień?

Milczałam. Moje łzy mówiły same za siebie. Tamta kobieta patrzyła na mnie ze współczuciem. Miałam jednak wrażenie, że gdzieś w głębi serca cieszy się, że to nie ona; że jej się udało.

Godziny dłużyły się. Szare tasiemki czasu, których nikt nie pociągał. Czyjeś kroki na korytarzach. Obojętniałam na słowa pielęgniarek, salowych. Czekałam na noc jak na wybawienie. Chciałam, by czas szybciej płynął, a ranek przyniósł dobre wieści. Jak zasnąć, gdy panoszy się niema rozpacz? Krwawienie było coraz silniejsze. Czułam, że moje ciało nie jest już muszlą kołyszącą dziecko, a niewolącą je trumną.

Poranne badania potwierdziły moje przeczucia. Lekarz rozłożył ręce. Nic nie musiał mówić.

Moje dziecko umarło. Rozpoczęły się przygotowania do zabiegu.

Rutynowe pytania i odpowiedzi.

Kroki na szpitalnym korytarzu.

Narkoza oddająca moje nieruchome ciało lekarzowi.

To była tylko chwila, po której obudziłam się jak z krótkiej drzemki.

I nic mnie nie bolało. Ani przez chwilę.

A ja właśnie chciałam, żeby bolało, bym czuła, że coś umarło. Jak wtedy, gdy opłakiwałam pijanego tatę, zabitego Ziutka albo zmartwiałą dziwnie miłość. A tamto… przeszło bezboleśnie. Wszechświat podał mi długotrwałą narkozę.

Wyspę na rzece
uwiły dziecięce wspomnienia,
gdy wszystko zdarzało się
po raz pierwszy,
czyste jak niebo.

W nawrocie dni
czas pół niewiadome
rodzi granice – zostawia
życia osad.
Niepokój w oczy wrasta.

– Tatusiu, musisz być dzielny, musisz… – szeptałam do leżącego, patrząc na poszarzałą twarz z przerażeniem. Tyle razem przeszliśmy. Nawet nieprzytomny od wódki, wzbudzał we mnie litość i obawę o jego życie.

Może gdyby była z nim pani Schola, szybciej zauważyłaby, że z tatą coś się dzieje. Ale ona poznała bogatego wdowca i znów wyprowadziła się od taty, tym razem do Warszawy. Bałam się, że po jej odejściu tata zacznie pić. Wytrwał jednak, choć widziałam, że źle znosił samotność.

Te lata… Po śmierci Ziutka… Dane nam jak wielki dar. Jaka byłam szczęśliwa, widząc go trzeźwego. Poweselał, ja byłam o niego spokojniejsza. Był taki, o jakim marzyłam w dzieciństwie. Jakby zmartwychwstał. Tak, myślałam o tym w kategoriach cudu. Przede wszystkim poprawił się stan jego zdrowia. Nie miał już tych uporczywych biegunek, ogarnął się trochę. Wprawdzie na zniszczonej piciem i papierosami twarzy widać było przedwczesną starość, to jednak… Widziałam, że się starał!

Chwilami wyobrażałam sobie nawet, że wraca z Włoch matka i jesteśmy znów we trójkę, jak wtedy. Gdybym miała szansę na powrót do tamtego czasu, wolałabym być córką niż żoną; zostawiłabym wszystko – dom, męża, pracę. Wszystko – dla tych paru przywróconych chwil.

Kto nie przeszedł przez dramat bycia dzieckiem alkoholika, nigdy tego nie zrozumie.

– Widzisz, jaki jesteś dzielny!

Wspierałam go, jak mogłam. Zabierałam do kina. Filip denerwował się na mnie, a ja w ten sposób odreagowywałam śmierć mojego dziecka.

– Lepiej idź do dobrego spowiednika – radził mi cynicznie, nie chcąc godzić się na to, że odnowiłam kontakty z człowiekiem, który zmarnował mi życie.

– Sam sobie idź – ucinałam krótko.

Denerwował mnie krzyżyk zawieszony w przedpokoju bez mojej zgody.

– To jest ważne dla ciebie, ale nie dla mnie. Ja też tu mieszkam – argumentowałam.

– Możesz zatem powiesić również coś ważnego dla siebie. Nie bronię ci.

Powiesiłam wieki portret taty, powiększony u fotografa. Filip spojrzał na niego krzywo.

– Sam mówiłeś.

W przedpokoju wisiał krzyżyk, w pokoju portret taty. Któregoś dnia obok portretu zawisł drewniany obrazek z Matką Boską Licheńską.

– Twój portret jest duży, mój krzyżyk mały. Teraz jest sprawiedliwie – wyjaśnił mój mąż.

Roześmiałam się. Dziecinada.

Wychodziłam więc do taty, mimo że nie mogłam liczyć na wiele. Lata picia sprawiły, że zaniedbał swoją duchowość. Rozmawialiśmy więc o problemach codzienności, pomijając sprawy uczuć, mojego związku czy niedonoszonej ciąży.

Ze swojej renty żył więcej niż skromnie. Od czasu do czasu otrzymywał pomoc w ośrodku pomocy. Matka nie odzywała się już od wielu lat – wcześniej wysyłała mu czasem jakieś pieniądze, od kiedy jednak wyprowadziłam się, zamilkła całkiem.

Pomagałam mu więc. Czasem robiłam zakupy, sprzątałam dom, prasowałam koszule. Najtrudniej było z grubymi, flanelowymi, które on najbardziej lubił. Nosił je dopóty, dopóki przetarte całkowicie kołnierzyki nie stawały się sygnałem absolutnego zużycia.

W mieście powstały szmateksy. Mogłam w nich za małe pieniądze ubrać mojego tatę od nowa. Cieszył się z każdego swetra czy podkoszulka, twierdząc jednocześnie, że nie trzeba było.

– Trzeba, trzeba. Ja wiem lepiej – mówiłam, pakując mu w ręce reklamówkę z ubraniami.

Miałam wrażenie, że jestem jego opiekunką, taką samą, jaką ośrodki pomocy społecznej wysyłają do chorych i samotnych.

Chyba tylko opiekunką.

Kiedy ostatni raz powiedział mi, że mnie kocha?

A chyba powinien – za to serce, jakie mu okazywałam? Za oddanie teraz, gdy już wytrzeźwiał. Za pomoc.

Może miał rację Filip, mówiąc, że taki człowiek nie umie kochać?

Teraz leżysz przede mną, mój bohaterze z dzieciństwa, ołowiany żołnierzyku utopiony w szklance wódki. Czy pomyślałeś, że wracając znów do picia, łamiesz mi serce może na zawsze? Niszczysz we mnie wiarę w siłę ludzkich postanowień i człowieczeństwo, które trzeba sobie wydrapać, wymarzyć mimo wszystko.

Wiesz, tato… Dziecko alkoholika wciąż zmaga się z prawem do własnego szczęścia. Wydaje mu się, że nie ma do niego dostępu. Tylko ci z dobrych rodzin otrzymują nagrody. Dziecko alkoholika dostaje kary za picie. Zbiera od życia niezasłużone cięgi. Bezlitosne przysłowie o jabłku padającym niedaleko od jabłoni stawia te dzieci w jednym szeregu z ich rodzicami. Czegóż można się po takim spodziewać?

A te szepty w nauczycielskich pokojach, przekazywane dobrodusznie przez zatroskanych nauczycieli. Szelest szkolnych dzienników, szeregujących jedynie według rubryk z ocenami; uwag wpisywanych w przypływie złości lub litości. Dla jego dobra.

„To dziecko alkoholika, wiesz…”.

Stygmat chaosu w domu i duszy. Na zawsze.

Czy myślałeś o tym wszystkim kiedykolwiek?

Tata spojrzał na mnie spod przymkniętych powiek. Czy czuł, o czym teraz myślę? Czy dotknęły go moje myśli, zarzuciły bolesnym urokiem?

Na salę wszedł lekarz. Wywołał mnie skinieniem palca.

– Nie mam dobrych wieści. Stan taty pogarsza się. Walczymy o niego, robimy wszystko, co w naszej mocy.

Spodziewałam się tego. Znów życie ze mnie drwi. Śmieje się ze mnie i mówi: Myślałaś, że się uda? Nie uda się całkiem, nie myśl sobie. Tacy jak ty nie mają prawa do pełnego szczęścia.

Nagle zapragnęłam wtulić twarz w trocinowego misia. Już dawno go nie miałam, trwał tylko nieznośnie w mojej pamięci. Wyglądałam jak dorosła kobieta, a bezsensownie zatęskniłam za zabawką z dzieciństwa.

Płakałam z głową opartą o ścianę. Obok mnie szeptem wygodnego obuwia przechodziły pielęgniarki. Poczułam nagle, że mam zbyt mało czasu na to, by go oceniać. Muszę o wszystkim zapomnieć. Powiedzieć, że mimo wszystko był dobrym tatą. W przeciwnym razie pozwolę mu za darmo mieszkać w mojej głowie. A przecież jest tylko moja, podobnie jak życie! Nie chcę, by tkwił we mnie jak oścień!

Wróciłam do taty. Leżał nieruchomo, balansując między jednym światem deptanym przez ludzi a drugim, o którym nie miałam pojęcia. Był jak linoskoczek bez kontaktu z ziemią.

Poczułam coś w rodzaju złości, że zachorował i postawił mnie w tej dziwnej sytuacji. To przez niego będę musiała spotkać się z matką, której przecież zupełnie nie znam! Rozdzieliło nas trzydzieści osiem lat. Dziś była dla mnie obcą kobietą, której niewiele miałam do powiedzenia.

To przez niego czuję teraz, że opuszcza mnie poczucie harmonii, które z takim trudem w sobie pielęgnowałam. W duszę wślizgiwał się znów znienawidzony niepokój…

Taki niepokój czułam wtedy, gdy wracałam ze szpitala po poronieniu, już bez mojego dziecka. Chciałam urządzić mu pogrzeb, jednak lekarz zbył mnie krótkim:

– A co pani chce grzebać? To tylko trochę krwi i tkanki.

Uświadomiłam sobie, że to „coś” było dzieckiem tylko w mojej głowie. Dla innych jest czerwoną papką, wydobytą z ciała kobiety bezlitosnym narzędziem.

Mój mąż wsparł mnie tylko słowami:

– Bóg dał, Bóg zabrał.

I poszedł do kościoła. Bo była niedziela.

Postanowiłam więc urządzić pogrzeb mojemu dziecku. Schowałam do torebki test ciążowy i wydruk z USG, na którym widać było skurczony kształt, podobny do konika morskiego. Wzięłam zapałki.

Poszłam nad Bug. Nazbierałam suchych gałązek i trawy. Zrobiłam niewielki stosik i podpaliłam. Wiatr zdmuchnął parę razy łapczywy płomień, ale gdy otuliłam ognisko dłonią, ogień wygrał tę wietrzną potyczkę. Zaskrzeczał na gałązkach.

– Żegnaj, moje dziecko. Posyłam cię w niebo, wraz z twoimi niespełnionymi marzeniami.

Spaliłam jedyne pamiątki po moim dziecku. Nie chciałam, by obrastały pajęczyną wspomnień i łez, wylewanych teraz zbyt często.

Przez chwilę jeszcze widziałam skręconą sprężynkę na biało-czarnym obrazie. Łakomy ogień połknął ją szybko. Nieco dłużej palił się plastik testu ciążowego. Rozgrzebałam popiół i butem wepchnęłam do rzeki. Szeptała chmurnie, prześlizgując się w piaszczystym korycie. Pokornie przyjęła mój dar, jak wszystko inne dotąd. Była tajemnicą i dotrzymywała tajemnic.

Gdy wróciłam do domu, Filip już był.

– Wychodziłaś? – zapytał krótko.

– Tak, na chwilę.

– Co tak dziwnie pachnie? Dymem jakoś? – Obwąchiwał mnie uważnie jak pies. Nie odezwałam się.

– Czy ty nie paliłaś ziół jakichś? Nie odczyniałaś uroków? A może bawiłaś się w czarownicę? To niebezpieczne. To grzeszne! – usłyszałam nagle.

Spojrzałam na niego zaskoczona.

– Co ty mówisz? – zapytałam.

– Pamiętaj, żebyś nigdy się w to nie bawiła.

– Zrobiłam pogrzeb naszemu dziecku. Zrobiłam ognisko i spaliłam test i wydruk z USG – powiedziałam po prostu. Spojrzał na mnie z niepokojem.

Powoli pogodziłam się ze stratą. Zaczęłam żyć codziennością i czasem wręcz odczuwałam ulgę, że jednak nie będę matką. Mimo że bałam się tych myśli, bo świat mógłby mnie za nie skrytykować, wiedziałam jedno: na razie nie zamierzam podejmować decyzji o kolejnych próbach.

Próbowałam to wytłumaczyć nalegającemu na ponowne zapłodnienie (miałam wrażenie, że tak właśnie traktuje nasz seks) mężowi, lecz do niego nie docierały żadne argumenty.

– Odstaw te tabletki! Grzeszysz i jeszcze mnie w to wciągasz!

– Jakiś ty biedny, naprawdę. Żal mi ciebie – kpiłam.

– Żebyś wiedziała. Noszę w życiu krzyż. Żyję z ateistką.

– Nie jestem ateistką. Wierzę w moc sprawczą, w siłę, we wszechświat – tłumaczyłam.

– To brednie są. Tylko wiara może cię uzdrowić.

Nasze dyskusje na temat religii kończyły się właśnie tak. Staliśmy na rozstaju dróg. Każde z nas ciągnęło w swoją stronę. On zdecydowanie silniej. Jakby nie mógł pójść sobie sam w swoją stronę, dając mi spokój.

Zaangażował się wtedy bardzo w pracę i spotkania we wspólnocie. Robert nas nie odwiedzał, odstraszony pewnie naszymi kłopotami. Anka zaś oczekiwała w bezbrzeżnej radości trzeciego dziecka. Nie miałam ochoty jej odwiedzać.

Czułam się samotna.

Tata nagle podupadł na zdrowiu – odezwał się woreczek żółciowy. Potrzebna była operacja. Wracał do siebie długo, opiekowałam się nim częściej niż do tej pory. Niewiele rozmawiał ze mną. Miałam mu podać herbatę, zrobić rosół, poprawić pościel. Byłam dobrą córką. Świętą Barbarą od Usługiwania – jak nazwał mnie z ironią Filip, niezadowolony z moich wizyt u taty.

– Nie dbał o ciebie całe życie. Co masz od niego poza tym starym żelazkiem? Co mu zawdzięczasz? Jak mógł zostawić ciebie na pastwę losu? A teraz tak się angażujesz. Zabiegasz. Po co? Myślisz, że to doceni? Głupia jesteś. Taka Święta Barbara od Usługiwania jesteś. Niech sam robi przy sobie i już.

Pomyślałam, że jest trochę racji w tym, co mówi. A jednak zadałam mu pytanie:

– To chyba nie po chrześcijańsku tak mówić, co?

– Już ty mnie nie ucz, co jest po chrześcijańsku. Już ja sam wiem najlepiej. Kto kocha, ten srogo karze. Powinnaś go teraz ukarać, niechby zrozumiał!

– Powtarzasz się.

– Kropla drąży skałę.

– Znajdź sobie kogoś innego do drążenia. Mnie już to nudzi.

Wtedy pierwszy raz dałam mu do zrozumienia, że nie zamierzam spędzić przy nim reszty życia, jeśli nie będzie szanował mojej odrębności i moich wyborów.

Ale wtedy nie byłam jeszcze dostatecznie wyzwoloną i pewną siebie kobietą. Powiedziałam to raczej z przekory, a może chęci prowokacji. Bo mimo wszystko tworzyliśmy bezpieczny związek i jakoś pchaliśmy do przodu wózek naszej dziwnej miłości, stopniowo ewoluującej w uzależniające przywiązanie.

Tamtego dnia poszłam jak zwykle do taty. Od progu wysłał mnie na pocztę opłacić rachunki.

– Przecież mogłeś iść sam, jesteś już na chodzie. Przewietrzyłbyś się.

– Nie mogę. Źle się czuję.

No tak. Źle się czuje. Nie chce mu się.

Poszłam na pocztę. Opłaciłam wszystko. Wracałam wolno, ukryta w kapturze płaszcza. Jesienny deszcz zacinał prosto w twarz, nie zauważyłam kałuży na drodze. Z impetem wjechał w nią czerwony ford. Błotniste bryzgi w jednej sekundzie pozbawiły mnie przyzwoitego wyglądu.

Wyglądałam jak półtora nieszczęścia.

Starałam się zapamiętać numery rejestracyjne auta. „Co za osioł!” – rzuciłam w myślach w kierunku kierowcy.

Ford pojechał dalej. Po chwili jednak zawrócił. Zatrzymał się przy mnie. Wysiadł z niego średniego wzrostu mężczyzna.

– Najmocniej panią przepraszam, nie zauważyłem kałuży.

Stałam przed nim niczym topielica. Zielony płaszcz ociekał brunatnymi strugami. Chusteczką próbowałam wycierać plamy. Rozmazywały się, a mokry piasek wciskał się w splot materiału.

– Płaszcz oddam do pralni. I pan za to zapłaci – zastrzegłam. Po chwili dodałam: – Tylko pod takim warunkiem przyjmę przeprosiny.

Chyba trochę z nim grałam. Miałam tego świadomość, ale robiłam to celowo. Jego twarz… Była po prostu frapująca.

Ciemne oczy okolone gęstymi długimi rzęsami. Śniada cera, dwudniowy zarost. Włosy, zebrane żelem, lekko wijące się na skroniach. Usta duże, w kształcie serca. Pachniał… czarnym pieprzem.

Widziałam w jego oczach zainteresowanie.

– W ramach rewanżu kawa?

Pewnie, że się zgodziłam. Coś mnie do niego ciągnęło.

– Ostatecznie da się pani przeprosić?

Kawiarnia była kilka kroków dalej. Pomyślałam przez chwilę: jakie to banalne, podryw na kawę…

Szybko jednak przekonałam się, że taka kawa może być świetnym elementem spajającym.

Nie przestał mnie przepraszać za tamto ochlapanie mnie. Wreszcie odpowiedziałam:

– Naprawdę już się nie gniewam. Ostatecznie płaszcz mogę wyprać sama.

Miałam świadomość, że go uwodzę. Po prostu lubiłam to. Chciałam potwierdzenia, że jestem coś warta, że można się mną zainteresować.

– Jesteś taka… interesująca. – Nagle przeszedł ze mną na ty, a ja odetchnęłam z ulgą, bo w wieku dwudziestu paru lat mówienie do niemal rówieśnika na pan jest dość kłopotliwe.

– Mam na imię Barbara.

Nie powiedziałam po prostu „Basia”. Chciałam, by zabrzmiało poważnie i by ten mężczyzna przede mną nie odczuł, że wciągnęły mnie te jego piękne oczy jak wir…

– Jonatan.

Zamilkłam.

– Co to za imię? – zapytałam. Nigdy nie znałam mężczyzny o takim imieniu.

– To żydowskie imię. Znaczy tyle co „Bóg dał”.

– Piękne…

Mówiliśmy dużo i szybko.

Oboje mieliśmy świadomość, że nasze spotkanie nie jest przypadkowe. Teraz wiedziałam, dlaczego tata źle się poczuł. Musiałam iść przecież na pocztę i poznać Jonatana. Przeznaczenie objawione w drobiazgach codzienności. Piękne…

Umówiliśmy się na sobotę.

– W domu kultury jest koncert. Wrześniowe spotkania z muzyką. Przyjdziesz?

– Pewnie…

Filip od dawna nie grał, a ja przecież wciąż słuchałam muzyki i wzruszałam się nią niezmiennie.

Mój mąż miał jakieś pomiary w sobotę, więc nie było go w domu.

– Idę dziś na koncert do domu kultury. – To była informacja, nie pytanie o pozwolenie.

– Ja do późna pracuję, więc dobrze. Idź. – Ludzki pan się zgodził. A przecież i tak bym poszła.

Nowa zielona sukienka. Makijaż. Włosy. Wiedziałam, że to mój atut. Mężczyźni przecież zwracają uwagę na włosy. Po tych wciąż krótko ścinanych z dzieciństwa, teraz miałam długie, falowane i lśniące. Ich rudy kolor zwracał uwagę. Filip kazał mi je związywać w kucyk, by, jak mówił, nie wodzić na pokuszenie. Tamtego dnia pozwoliłam moim włosom oddychać. Uwolnione niczym dzikie zwierzęta oszalały…

Jonatan czekał na mnie przed budynkiem. Miał na sobie czarną skórzaną kurtkę, sweter i oryginalne, poprzecierane miejscami dżinsy. Wysokie skórzane buty. Ciemne okulary.

Wyglądał… interesująco.

Ja chyba też, bo widziałam cichy zachwyt w jego oczach. Dopięłam swego…

Przez chwilę pomyślałam, skąd we mnie umiejętność takiej manipulacji mężczyznami? Po co to robię? Chciałam sprawdzić, gdzie są granice? Pustka… ta pustka w sercu. To ona bolała najbardziej.

Dwie godziny koncertu zbiegły szybko. Młodzi wykonawcy próbowali sił w utworach znanych wykonawców. Z lepszym lub gorszym skutkiem.

– Pójdziemy na spacer? – zaproponował Jonatan.

Zgodziłam się.

Było już po dwudziestej pierwszej. Zapadł wrześniowy zmrok. Poszliśmy nad Bug. To była rzeka – cmentarz moich marzeń o dziecku. Pomyślałam o tym przez chwilę. Szybko odrzuciłam smutne myśli, bo oto byłam u boku Jonatana, który… fascynował mnie coraz bardziej.

– Mam męża – powiedziałam krótko.

– Wiem. Widzę obrączkę. Ja też mam żonę.

I wszystko jasne.

Bez zbędnych tłumaczeń i pytań typu: „Dlaczego nie powiedziałaś mi wcześniej?”.

W parku pocałował mnie. Odwzajemniłam ten pocałunek chętnie, z oddaniem.

– Jesteś… taka inna. Inna niż wszystkie…

– Wiem, nic nie mów…

– Pragnę cię.

Oparł mnie o drzewo. Wsunął mi dłoń pod sukienkę. Ześlizgnęła się po moim udzie, wraz z nią moje majtki. Spadły na dół po linii nogi. Leżały na butach.

Nie broniłam się. Chciałam tego tak samo jak on. Wszedł we mnie nagle, niecierpliwie. Dyszał, przytulony do mojej twarzy. Czułam, że porowatość kory wciska mi się w plecy. Nic jednak nie czułam. Jakbym nie miała tych pleców, a jedynie pragnące mężczyzny biodra… Zrosłam się z nim i drzewem – niemym świadkiem naszej rozwiązłości.

Podobała mi się jego szorstkość. I siła, jaką czułam zamiast czułości.

– Co teraz z nami będzie? – zapytał cicho, wyślizgując się z mego gościnnego ciała. Na śniadym czole miał krople potu.

– Nie wiem…

– Fascynujesz mnie.

Wyszliśmy z parku. Ja wciąż poprawiałam sukienkę, sprawdzałam, czy na pewno jest na miejscu. Czułam wypływającą spomiędzy ud wilgoć. To była jego rozkosz. Jej łagodny zapach roznosił się wokół mnie.

– Spotkasz się jeszcze ze mną? – zapytał, ściskając moją dłoń.

– Spotkam.

Ta nasza bliskość tam, pod drzewem, nie przyniosła mi rozkoszy. Przeczuwałam ją jednak instynktownie. To była tylko kwestia poznania…

Zaczęliśmy spotykać się regularnie. Łączył nas seks i dziwne porozumienie. On miał swój warsztat samochodowy i żonę. Widywałam ją czasem w mieście. Wysoka, rasowa blondynka, ubrana według obowiązującej mody. Błękitne oczy, patrzące ze zdziwieniem na świat.

Nie byłam o niego zazdrosna. Wiedziałam, że kocha się z nią i ze mną, dzieląc swoje życie na dwie połowy.

Nie zastanawiałam się nad tym, że co noc kładzie się obok niej. Było mi to obojętne. Lubiłam po prostu spotkania z nim, namiętność gwałtowną, coraz częściej zakończoną rozkoszą.

Wracałam do niego z poczuciem, że widzi we mnie piękną kobietę, a nie poddaną mężczyźnie grzeszną córę Ewy. Wieczorem kładłam się obok znanego doskonale męża, który w swojej fascynacji Kościołem zatracił gdzieś fascynację moim ciałem.

– Ciało to powłoka dla grzesznej duszy… – mówił, pochylając się nade mną. Miałam wrażenie, że coraz częściej akt seksualny jest dla niego tylko formą koniecznej kopulacji, która z założenia winna prowadzić do zapłodnienia. Nie pozwalałam na nie, skazując się na niezadowolenie.

– Spójrz na Roberta i Ankę. Trzecie dziecko w drodze. A ty… Zbliżasz się do trzydziestki, zegar biologiczny tyka.

Patrzyłam na moje ciało nieco inaczej. Nie było żadną powłoką. Było delikatnym motylem, wyklutym z ciasnego kokonu. Poruszało nieśmiało skrzydłami i cichym szelestem zrywało się do lotu. Jeśli Filip chciał mieć tylko karoserię dla duszy – to niech w nią wierzy. Ja – wolałam latać. Nie wierzyłam w zegar biologiczny, bo nie byłam nastawioną na wybuch bombą. Zbliżałam się tylko do kolejnego rubikonu, przystanku między młodością a dojrzałością.

Właśnie w tamtym czasie kobiecość zaczęła sprawiać mi frajdę. Po raz pierwszy poczułam, że mam prawo do własnego szczęścia i marzeń. Może był to wpływ Jonatana, dla którego zaczęłam ładnie się ubierać, kupować nową bieliznę i dbać o swój wygląd?

– Masz takie roziskrzone oczy – powiedziała któregoś dnia moja szefowa, a ja nagle zdałam sobie sprawę, że oczy są zwierciadłem duszy. Moja dusza iskrzyła jak kot…

gdy zmięty dniem
wszedłem za próg twojej samotności
patrzyłaś zabieganą zielonością oczu
głęboko aż po smutek
odkąd zapuściłem się w melancholię
nie wiem po której stronie światła stanąć
zaczytany w bezkresie pieszczot
na chwilę chowam się przed światem

głęboką nocą zza szyby księżyca
szukam twojego odbicia

Skrywany przeze mnie związek z Jonatanem przetrwał ponad rok. Nie miałam dylematów kochanki, do której idzie się po nocy spędzonej z żoną. Może gdybym kochała go nadmiernie, byłabym zazdrosna o jego ciało, angażujące się w miłosne doznania z inną kobietą. Wtedy jednak Jonatan był wdzięcznym wypełniaczem ubytku w moim sercu.

Mimo to po raz pierwszy w życiu odczuwałam tak gwałtowną fascynację fizycznością. Nie połączyły nas intelektualne wyżyny ani rozmowy o sensie bytu. Inteligencji nie miał bowiem w nadmiarze, czasem wydawało mi się, że wręcz brakuje mu ogłady i manier. Akceptował moją odrębność zainteresowań i wrażliwości.

– Masz taki interesujący image… – powiedziałam kiedyś do niego.

– A co to znaczy image? – zapytał z rozbrajającą szczerością.

Oprócz samochodowego warsztatu miał jeszcze jedną pasję. Komputery. Często przesiadywałam w biurze Jonatana i poznawałam tajniki obsługi komputera. Wychodziłam z domu pod pozorem spotkań z autorami książek, przedszkolnych teatrzyków i bibliotecznych zaległości. Jonatan najpierw objaśniał mi różne komputerowe zawiłości, a potem kochał się ze mną na biurku, wśród wizytówek, szpargałów, nakrętek i części do opla czy audi.

Zobaczyłam, że prosty w obsłudze program edytorski Ami Pro, nieco podobny do poznanego później Worda, daje mi szerokie możliwości. Uczyłam się pisać, tworzyć dokumenty, wstawiać zdjęcia. Zafascynowała mnie wiedza, z jaką wcześniej nie miałam w ogóle do czynienia. Tworzenie tabel, wykresów, wstawianie zdjęć. Wyobrażałam sobie, jak łatwo można by było uszeregować biblioteczne katalogi.

Biblioteka… Powoli miałam już jej dość, mimo że w jej szeleszczącej ciszy byłam bezpieczna.

Po roku romans z Jonatanem rozpadł się. Powód był błahy. Po kwadransie miłosnych uniesień, odbytych w pośpiechu w jego biurze, zadałam mu pytanie:

– A co by było, gdybym zaszła z tobą w ciążę?

Ciekawa byłam po prostu, jak zareaguje.

– Poszłoby na konto twego męża.

Poczułam, że to głupia odpowiedź. Zraził mnie do siebie; fascynacja jego męskością minęła bezpowrotnie.

Nie spotkałam się z nim więcej. Wróciliśmy do swojego życia, jak z długich wakacji wraca się do codzienności. W jej rytmie odmawiałam pogańskie modlitwy praw i obowiązków, jakie na mnie nałożyła rola córki i żony. Ta pierwsza wciąż była ważniejsza.

Tata nie pił. Śmierć Ziutka nie była daremna.

A ja czułam się, jakbym miała wiatr w żaglach. Zapragnęłam zmian. Agnieszka słusznie mówiła mi: dobrze ci zrobi zmiana pracy. Sama pracowała już w ósmej firmie. I myślała o dziewiątej. Jej lekkość w podejmowaniu decyzji udzieliła się również i mnie. Zapragnęłam wyjść ze świata segregatorów, katalogów i zakurzonych półek.

Gdybym miała mamę, poradziłabym się jej. Taty nie pytałam o zdanie – był z innego świata, w którym praca w jednym zakładzie przez całe życie była sprawdzonym sposobem na stabilizację.

Ciotkę odwiedzałam rzadko. Miała swoje sprawy, dzieci, wnuki.

Etat w piśmie poligraficznym, który ku mojemu zdziwieniu dostałam, był wyzwaniem. Po latach pracy w bibliotece zapragnęłam pisać. Nawet o nieznanej mi bliżej poligrafii… Chciałam spróbować sił w tworzeniu, a nie tylko czytaniu cudzych myśli i słów.

Moja rozmowa kwalifikacyjna. Nie myślałam, że pójdzie tak łatwo.

– Jak sobie pani radzi z komputerem?

To pytanie w tamtych latach padało obowiązkowo na każdej rozmowie kwalifikacyjnej. Dziś obsługa komputera jest oczywistością.

Mirek, mój przyszły szef. Dobry człowiek. Chciał wiedzieć, czy podołam wyzwaniu. Miałam pracować na macintoshu, a to trochę inaczej niż na zwykłym pececie.

– Radzę sobie nieźle.

Przynajmniej tu przydał się mój związek z Jonatanem. Dostałam stanowisko sekretarza redakcji. Pensja miała być trzykrotnie wyższa niż w bibliotece. Martwiły mnie trochę dojazdy do Warszawy – na szczęście z tak zwanego Wileńskiego w Wyszkowie autobusy odchodziły bardzo często. Zatrzymywały się w Warszawie, przy prawdziwym Dworcu Wileńskim. Wracałam szczęśliwa do domu. Miałam nową pracę! Zapragnęłam zobaczyć się z tatą.

Zapukałam. Cisza. Chwyciłam za klamkę. Drzwi nie były zamknięte. W mieszkaniu panował lekko skwaśniały zapach alkoholu i niepranych skarpet.

Tata spał na wersalce w skotłowanej pościeli. Poszewka poduszki była zakrwawiona, a na twarzy widać było zaschnięte strupki. Nie wyglądało to groźnie, to był zapewne zwykły krwotok z nosa.

W mieszkaniu panował bałagan. W oknie wisiały smętnie zerwane do połowy zasłony. Tata chrapał głośno. Na podłodze leżała złamana na pół proteza.

Zaklęłam pod nosem.

Wyszłam, trzaskając głucho drzwiami.

Znów go nienawidziłam! Człowieka, który przez kilka lat desperacko wdrapywał się po cembrowinie trzeźwości, a teraz… Wrócił w to samo miejsce, jak pionek w grze planszowej, której bezlitosne reguły każą czasem graczom wracać na początek kolejki.

Zniszczył we mnie całą miłość do niego.

Żeby tylko nie odszedł, żeby wygrał z tą dziwną chorobą.

A pamiętasz, jak przynosiłam ci gołąbki albo zupy w słoikach?

A pamiętasz, jak przyniosłeś mi to żelazko? Wciąż je mam… Wiesz, ono jeszcze działa…

Człowiek czasem nie ma w sobie dość siły walczyć ze wspomnieniami. Zajmują myśli i kłębią się w nich jak dzikie zwierzęta. Wspomnienia są jak diament. Niezniszczalne.

Jesteśmy tylko tak potłuczeni, jak potłuczone są nasze wspomnienia…

Czekało mnie jeszcze spotkanie z matką. Dotąd nie zależało mi na tym, co pomyśli na mój widok. A teraz… Chciałam wypaść dobrze i pokazać jej, że poradziłam sobie z życiem i tak naprawdę nie była mi do niczego potrzebna.

Żebym tylko nie musiała rozmawiać z przyrodnim bratem! Nie byłam go wcale ciekawa. Pewnie to jakiś kolejny młody wilczek, brylujący w modnych i drogich lokalach. Od wielu lat mieszkał w Polsce. Zatem żył z dala od naszej wspólnej matki.

Zwolniłam się z biblioteki. W nowej pracy mogłam zapomnieć o ośmiogodzinnym wymiarze pracy. Do tego ponad dwie godziny na dojazdy.

– Kup sobie samochód – powiedział do mnie szef.

– Nie mam prawa jazdy.

– Zrób.

Że też nie wpadłam na to wcześniej!

Wieczorem wracałam zmęczona i nie miałam ochoty na rozmowę, jedzenie. Tym bardziej na seks. W zasadzie między nami już go nie było, a jeśli – to sporadyczny. Przestałam brać niebieskie pigułki. Dla tych kilku ruchów brzuchem tak się poświęcać? Nie chciałam obciążać wątroby.

Filip nie był zadowolony ze zmian, jakie sobie w życiu zafundowałam bez jego udziału. Skończył się nagle czas domowych obiadów i posprzątanego mieszkania. Sam musiał stanąć do prasowania i zmywania.

– Nie zajmujesz się domem – krytykował.

– A ty się zajmujesz? – odcinałam się krótko. Nie miałam ochoty na dywagacje.

– Ja to co innego.

– To znaczy co? Półbóg?

– Przestań. Obowiązkiem kobiety jest podtrzymywanie domowego ogniska.

– Srałuś gałuś, dupa Wojtuś.

– Skąd ty masz takie odzywki? Z nowej pracy?!

Nie traktował mnie poważnie. Moje miejsce było w domu. Jego świat był poukładany jak ubrania na jego półkach. Na moich panował bezład.

Swoje żale przelewałam na papier. Zaczęłam pisać wiersze (myślę, że większość z nas ma w życiu taki moment) – poezja zrazu nieskładna, mająca za zadanie jedynie wykrzyczenie rozczarowania.

Odsuwałam się od Filipa, zamykając we własnych myślach. Nowa praca zaabsorbowała mnie całkowicie. Nowe znajomości, spotkania, wyjazdy. Coraz częstsze, coraz dalsze.

Na jednym z nim poznałam Maćka. Pewna drukarnia w Bydgoszczy zakupiła wyjątkowo drogą i nowoczesną maszynę. Jej parametry niewiele mi mówiły – poruszałam się w dziedzinie poligrafii jak w londyńskiej mgle. Szef wysłał mnie na huczną uroczystość z tej okazji. Miały być lokalne władze, ważni goście ze świata poligrafii, a na koniec bankiet.

Maciek był fotografem z konkurencyjnego pisma. Organizatorzy posadzili nas obok siebie. Obdarowali gadżetami.

Wysłuchaliśmy przemówień i peanów na cześć maszyny. Zrobiliśmy zdjęcia z przecięcia wstęgi.

Zjedliśmy bankietowy posiłek. A potem Maciek zaproponował, że wrócimy razem. Ucieszyłam się, bo nie musiałam już wracać niewygodnym środkiem komunikacji.

O fotografii opowiadał z pasją.

– Sam nie wiem, czemu jeszcze siedzę w tym piśmie. Marzy mi się własna agencja. A ty? Czemu pracujesz w tej branży? Interesuje cię poligrafia?

Przyznałam się, że jestem laikiem, ale szef wysoko ocenia moje umiejętności obsługi komputera. No i piszę nie najgorzej. Lata czytania książek nie poszły na marne.

– Jakie studia skończyłaś?

– Żadnych.

Maciek spojrzał na mnie ze zdziwieniem.

– Dlaczego?

– Bo mój tata jest alkoholikiem, a matka odeszła od nas, gdy miałam pięć lat. Musiałam zarabiać na siebie. Nie miałam możliwości iść na studia. – Powiedziałam o tym celowo. Chciałam sprawdzić, czy umiem przyznać się do choroby taty.

– To może teraz o tym pomyślisz?

– Może pomyślę…

Maciek uświadomił mi, że nadszedł czas zadbania o siebie. I powiedział jeszcze coś:

– Trudne dzieciństwo nie usprawiedliwia. Ono zobowiązuje.

Pamiętam te słowa do dziś. I kiedy teraz czytam o kolejnych nagrodach zdobywanych przez Maćka i patrzę na Zdjęcia Roku jego autorstwa, pokazywane na specjalnych wystawach, myślę, że nie spotkałam go przypadkiem.

Tamtego wieczoru nie wróciłam do Wyszkowa. I tak byłam przygotowana na ewentualny nocleg w jakimś hotelu w Warszawie.

Pojechaliśmy najpierw na Stare Miasto. W niewielkiej galerii była wystawa prac redakcyjnego kolegi Maćka. Dwa kieliszki wina, wypite chętnie i w miłym towarzystwie, nieco mnie rozzuchwaliły. Patrzyłam na nowo poznanego kolegę z zachwytem. Z ciemnych oczu chciałam wyczytać jego mądrość. I pomyślałam, że znów szukam taty. Znów chcę, by ktoś się mną opiekował, głaskał, przytulał mnie. Byłam jak łaszące się zwierzątko. Żebrałam o miłość. Nieustannie. Odstawiona przez męża na życiową bocznicę, rozpaczliwie pragnęłam czułości.

A potem Maciek wtulił twarz w moje włosy i wyszeptał:

– Pojedziemy do mnie?

W jego kawalerce na Nowolipiu szukałam śladów kobiety. Nie znalazłam ich. Nie zapytałam o nic, on też milczał.

Kochaliśmy się łakomie, zaskoczeni pożądaniem. Dziwiłam się, że tak łatwo podjęłam decyzję. Może powinien mnie dłużej zdobywać, nęcić, całować? Może to wszystko było zbyt proste i szybkie? Pragnęłam go jednak. Tęskniłam za męskimi palcami.

A on mówił do mnie tak pięknie:

– Twoja rudość jest namiętnością. Drzemią w tobie żywioły i pasja życia…

– Wszystkie moje miłości i przyjaźnie są zachłanne. Boję się, że miłość kiedyś zgaśnie przede mną – szeptałam, poddając się rytmowi jego ciała. Wczepiałam się w niego paznokciami. Chciałam wchłonąć go w siebie przez mój tunel kobiecości do trzewi, by pozostał tam bezpieczny jak embrion. Słowa i krzyk rozkoszy są równie ekscytujące, co dotyk.

Ze ścian patrzyły na nas powiększone zdjęcia Maćka. Ludzkie oddechy utrwalone na kliszy. Kobieta owinięta folią. Młodzi chłopcy na peronie. Dziecko na rowerku. Przypomniały mi się moje osiemnaste urodziny i tamten mały chłopiec z rozbitym łukiem brwiowym. Małe ręce, zaplatające się na mojej szyi.

– Kiedy patrzę na twoje zdjęcia, widzę swoją przeszłość…

– Doprawdy?

– Ta kobieta w folii to ja. Tak samo duszę się w swoim życiu. Chłopcy na peronie… moje oczekiwanie na pociąg, jakbym wciąż była w podróży.

– A to dziecko?

– Kiedyś jedno małe dziecko zarzuciło mi rączki na szyję.

– Nie masz dzieci?

– Nie.

Całował i ssał moje piersi, a ja miałam wrażenie, że na chwilę stał się moim dzieckiem. Ssakiem zachłannym i pożądliwym.

– Nigdy nie jest za późno na zmianę życia. – Maciek powtarzał mi to często.

Nabrałam przy nim przekonania, że tak właśnie jest.

– Każdy ma prawo do marzeń.

Kiwałam głową.

Było nam ze sobą dobrze. Czasem nocowałam u niego. Nie wracałam na noc do Wyszkowa. Filipowi mówiłam, że redakcja pokrywa koszty noclegów w tanim hoteliku, gdy muszę dłużej pracować.

Mój mąż przyjmował to do wiadomości, zajęty swoimi geodezyjnymi pomiarami i spotkaniami w kościele. Któregoś dnia zauważył jednak moją powtarzającą się nieobecność.

– Coś ostatnio strasznie dużo pracujesz. Pewnie niedługo całkiem wyprowadzisz się do Warszawy – powiedział przy obiedzie. Zarumieniłam się.

– Tak to bywa. Mam nienormowany czas pracy.

– Rozmawiałem z twoim szefem. Wcale nie opłaca ci żadnego hotelu.

To brzmiało głucho, nieprzyjemnie. Nie spodziewałam się, że Filip sprawdzi moją prawdomówność.

Nie odezwałam się. Serce waliło mi jak oszalałe. Nie mogłam mu powiedzieć, że od paru miesięcy mam kochanka!

– Czy masz mi coś do powiedzenia? Pewnie pieprzysz się tam z jakimś redaktorkiem. Jesteś zwykłą kurwą! Niedaleko pada jabłko od jabłoni! Czego można się było po tobie spodziewać? Córka alkoholika!

Widelec wypadł mi z ręki pod stół.

Nigdy nie słyszałam, by Filip tak mówił do mnie. Patrzyłam na niego zaskoczona.

– No, co się tak gapisz? Prawda w oczy kole? Już dawno cię przejrzałem. Wciąż znikasz, żyjesz w swoim świecie. Stroisz się, kupujesz nową bieliznę. Myślisz, że nie wiem po co? Boga w sercu nie masz!

Milczałam. Wyszłam do kuchni, stanęłam przy oknie. Najgorsze było to, że mówił prawdę. Miałam kochanka. Nie miałam wyrzutów sumienia. Musiałam czymś wypełnić braki w moim sercu. Ja tylko chciałam, by ktoś mnie kochał…

Skazana na rozpacz serca. On, wychowany w cieplarnianych warunkach, nigdy tego nie zrozumie. A ja nie umiałam inaczej… Nie chciałam, by było letnio, wręcz chłodno. Tęskniłam za namiętnością. Widać musiałam ranić, skoro sama kiedyś byłam raniona. Człowiek oddaje to, co otrzymał.

Nie odzywałam się do niego przez resztę niedzieli. Niczego nie tłumaczyłam. Skoro mnie przejrzał, to po co?

Po kąpieli weszłam pod ciepłą kołdrę. Wspólną.

Znalazł mnie pod nią. Sięgnął chciwie dłońmi. Kochał się ze mną szybko, zachłannie, jakby gwałcąc. Kiedy we mnie ejakulował, płakałam. Nad sobą wciąż widziałam twarz Maćka. Czułam jego pocałunki na szyi i piersiach. Tamto przylgnięcie ustami do piersi.

Zakochałam się w tym mężczyźnie pełnym marzeń. Tymczasem musiałam odgrywać rolę żony. Rozdwojenie serca nie było najlepszym sposobem na życiowy teatr.

– Powiedz, że mnie nie zdradzasz, że nie masz nikogo, powiedz…

– Nie zdradzam.

Skłamałam. Wtedy… Nie umiałam inaczej. Teraz wiem, że powinnam była powiedzieć o Maćku. Brakowało mi jednak sił i odwagi. Może bałam się utraty bezpieczeństwa?

Kolejne dni przyniosły lekką ulgę. Było spokojnie, jak po burzy. Poszłam na kilkudniowy urlop. Chciałam zagrać rolę żony. Tęskniłam za Maćkiem. Telefony komórkowe nie były powszechne. Dzwoniłam do niego z budek, wciąż dokupując telefoniczne karty.

– Kiedy wracasz? Tęsknię za tobą.

Był zapalczywy w swoim czekaniu. Nawet nie wiedział, że jestem mężatką.

Tamtej niedzieli, gdy kochałam się z Filipem, źle wyliczyłam płodne dni.

Trzy tygodnie oczekiwania na okres. Dwadzieścia jeden dni niepokoju.

Test. Dwie różowe kreski.

Czarne płaty przed oczami.

Nie chcę być teraz w ciąży!

Nie!

Teraz, kiedy moje życie zmieniło się? Kiedy mam nową pracę i Maćka? Potrzebowałam go. Nauczył mnie marzyć i wierzyć w swoje własne życie. Tyle mu zawdzięczałam! Nie czułam się już gorsza. Zbierałam siebie. Szef mnie doceniał. Dostałam podwyżkę. Zarabiałam prawie tyle, co Filip. Stać mnie było na wiele rzeczy. Kupowałam buty i ubrania. I teraz miałam to wszystko stracić?

Jakbym stanęła przed murem. Koniec. Przejścia nie ma. Musisz zmienić swoje życie.

Nie sypiałam po nocach, czułam się coraz gorzej. Poranne mdłości dokuczały tak bardzo, że chudłam z dnia na dzień. Nie mogłam nic jeść, źle znosiłam wszelkie intensywne zapachy.

– Co się z tobą dzieje? – pytali znajomi z pracy.

– Ach, przesilenie wiosenne.

Dobrze, że mogłam wszystko złożyć na wiosnę.

A Filip?

Jego reakcja była przewidywalna. Duma. Opowiedział rodzicom. Przyjechali z prezentami. Zjedli obiad. Wypili dwa wina. Przenocowali i wyjechali, na pożegnanie kreśląc na naszych czołach znak krzyża.

– Czy oni muszą to robić? Dlaczego nie szanują moich przekonań? – zapytałam Filipa.

– A ty dlaczego nie szanujesz ich przekonań? Oni wierzą w ten znak i chcą cię nim obdarzyć. Uszanuj to.

No tak. Przecież musiałam szanować wszystkich wokół. Teściów kreślących tajemnicze znaki, Filipa marzącego o ojcostwie. Tatę alkoholika, którego nie widziałam od paru miesięcy.

Tylko nikt nie szanował moich pragnień. Nie były dla nikogo ważne. Może poza Maćkiem. Ale on nie był moją codziennością.

– Jesteś taka szczupła i zmęczona na twarzy, co się z tobą dzieje? – zapytał któregoś dnia, obejmując w pasie.

– Zwykłe przepracowanie.

Nie mogłam mu powiedzieć, że jestem w ciąży. Wciąż nie wiedział, że mam męża.

Moje wyobrażenia o tym, że jestem wolna i niezależna, były tak silne, że zaczynałam w nie wierzyć. Nierzeczywistość traktowałam realnie. Uwierzyłam, że Filip jest tylko moim współlokatorem. Jak więc miałam powiedzieć Maćkowi o ciąży? Postanowiłam, że wkrótce rozstanę się z nim, gdy tylko ciąża stanie się widoczna. Wyliczyłam to dokładnie. Miałam przed sobą jeszcze parę tygodni szczęścia.

Byłam już w trzynastym tygodniu ciąży. Pomyślałam, że to jest właśnie ten czas.

Spotkaliśmy się jak zawsze w mieszkaniu Maćka. Niczego nie przeczuwał. Sięgnął po mnie, doskonale posługując się mapą mego ciała. Kochał się ze mną tak czule, nakładał na siebie jak rękawiczkę i dotykał moich pęczniejących od hormonów piersi. Nie zauważył zmian w moim ciele. Drżałam. Chciałam zatrzymać czas. Stop-klatka miłości. By na zawsze pozostał we mnie. Mężczyzna, któremu zawdzięczałam tak wiele…

Zamiast fali rozkoszy wstrząsnął mną cichy płacz. Maciek krzyknął, pozbywając się napięcia. Nabój metafizyki ciała wywołanej fizjologią. Dwa żywioły niosące spełnienie.

– Czemu płaczesz, kochana?

– Nie, nic… Tak mi z tobą dobrze…

Całował moją szyję. Wiedział, że jest bramą do mego ciała. A potem pieścił mnie jeszcze chwilę, palcami dotykał ciepłe i wilgotne miejsce, aż poczułam nieuchronny spazm. Zatrzymać ten czas. Nie pozwolić mu uciec. By trwał.

Zasnęliśmy wtuleni w siebie. On zagarnął mnie obręczą ramion. Nie mogłam się z nim rozstać. Planowałam trudną rozmowę i pożegnanie, ale skapitulowałam. Dałam czasowi czas. Niech płynie. Sam wszystko rozwiąże.

Spędziliśmy razem trzy dni. Filipowi powiedziałam, że nocuję u koleżanki. Rano Maciek zawoził mnie do pracy, potem wracałam autobusem. Tak chciałam dzielić z nim szczęście codzienne… Do domu wróciłam na weekend.

– Nareszcie wróciłaś. – Powitały mnie na progu cierpkie słowa.

Filip. Dziwie zmęczony. Pociągnęłam nosem. Poczułam alkohol.

– Piłeś?

– Wczoraj był Robert i jeszcze dwóch kolegów ze wspólnoty. Rozmawialiśmy o nas.

– Jak to o nas?

– Oni również stwierdzili, że nasz związek nie wygląda tak, jak powinien. Wciąż gdzieś znikasz, jakbyś miała kogoś. Powiedz, czy to dziecko jest moje?

Wiedziałam, że jest jego. Wtedy, gdy zostało poczęte, nie kochałam się z Maćkiem.

– Twoje.

– Nie wierzę.

Poszłam wypakować rzeczy. On wyciągnął piwo z lodówki. Wypił.

Spojrzał na mnie jakoś tępo.

– Przyznaj się, kurwo.

Smagnął mnie słowem jak batem.

Nie byłam kurwą; nie sprzedawałam swojego ciała nikomu. Zakochałam się po prostu całą swoją rozpaczą, poranionym dzieciństwem, tęsknotą za matką, której nie znałam, i tatą, który kulawym krokiem przemierzał życie. Czerpałam szczęście z tamtej miłości, próbując chwytać ją między palce jak wiatr. Kto więc dał mu prawo, by oceniać mnie w ten sposób? Dlaczego topił wszystko, co wzniosłe, w rynsztoku słów?!

Wypił jeszcze jedno piwo.

– Mów, gadaj, czyje to dziecko! Nie zniosę bękarta w moim domu!

Szarpnął mnie. Pociągnął z całej siły za włosy. W jego ręku zostało długie pasmo. Płakałam. A on chwycił mnie za ramię i wyprowadził z domu.

– Tu jest, kurwo, twoje miejsce. Na wycieraczce.

Zamknął drzwi na klucz.

Siadłam na schodach i płakałam.

Nieświęta Magdalena. Gorzko płaciłam za prawo do miłości i niespokojny szept serca: chcę, by ktoś mnie kochał… Zbierałam wyrwane włosy. Jakby uporządkowanie ich było teraz najważniejsze na świecie. Trzymałam je w dłoniach. Zobaczyłam przed sobą męskie stopy. Podobno Magdalena myła włosami stopy Jezusowi. Czy teraz ja powinnam zrobić to samo?

– Co się pani stało?

To sąsiad z góry. Miły starszy pan. Rozmawiałam z nim czasem. Chodził co niedziela do kościoła na dziewiątą trzydzieści. W pierwsze czwartki miesiąca miał zebrania kombatanckie. W soboty jeździł na grób żony. Jego życie było proste jak zegarek.

A moje? Nigdy nie umiałam rozpiąć go na cyferblacie rytuałów.

– Nic, w porządku. Nic się nie stało. – Podniosłam się. Głupio było tak siedzieć u stóp sąsiada. Skojarzenie z jawnogrzesznicą Magdaleną było nieuchronne.

– Ależ pani coś się stało. O, tu ma pani pełno włosów! Na rękach i ubraniu. Ktoś panią skrzywdził?

– Nie, to głupstwo.

A przecież mogłam wtedy powiedzieć, że zrobił to mój mąż. Nie zrobiłam jednak tego. Wstyd zamyka usta.

Usłyszałam ruch za drzwiami. Przesunięcie klapki wizjera. Filip podsłuchiwał moją rozmowę z sąsiadem. Przekręcił klucz w zamku.

– Nareszcie jesteś. Niepokoiłem się – powiedział nienaturalnie głośno.

Weszłam do środka. Na plecach czułam spojrzenie sąsiada. Drżałam.

Zamknęłam się w sypialni. Płakałam w poduszkę. Brzydziłam się dziecka, które miałam w sobie, powstałego z jego nasienia. Jakby było nośnikiem zła i brudu.

Próbowałam zrozumieć, na czym polega religia, w którą wierzył mój mąż. Na czym ją opierał? Na przemocy? Na haśle: kto kocha, ten srogo karze? Na braku poszanowania dla wszelkiej inności? Na kategorycznym zakazie posiadania własnych przeżyć i marzeń? Na ciągłym prowadzeniu pod pręgierz alkoholików, chorych psychicznie, kurew i narkomanów? Tych niepotrzebnych INNYCH, będących poza nawiasem krzyża.

– Co, kurwo, już się poskarżyłaś sąsiadowi?

Kolejne smagnięcie. Cierniem słów koronowanie.

– Niczego nie powiedziałam…

– Masz szczęście.

– Bo co? – Wracała moja hardość spopielona.

– Bo chuj.

Katolicyzm i przekleństwa. Z pozoru dwa niepasujące do siebie elementy. A jednak jakoś ze sobą egzystowały, tarły się o siebie jak cierniki w porze godowej.

Nachylił się. Dmuchnął w twarz odorem piwa.

– Będę się za ciebie modlił. To mój krzyż. Uniosę go. Życie z jawnogrzesznicą.

Wielka łaska. Ludzki pan. Będzie się modlił.

– Już oddycham z ulgą – ironizowałam.

– Jesteś opętana.

– Sam jesteś opętany. Tą swoją nienawiścią. Kościołem. Czy ty w to wszystko naprawdę wierzysz, czy tylko się usprawiedliwiasz?

– Potrzebne ci egzorcyzmy.

Wtedy po raz pierwszy dotknął tego tematu. Nie miałam orientacji w dziedzinie egzorcyzmów. Kiedyś oglądałam tylko film Egzorcysta, stworzony chyba po to, by trzymać ludzi w średniowiecznych ryzach lęku przez szatanem.

Zasnęłam zmęczona płaczem. Obolała rozpaczą. Skóra na głowie, tak brutalnie pozbawiona włosów, piekła. W środku nocy obudził mnie jakiś trzask. To drzwi od lodówki.

Zajrzałam do kuchni. Filip siedział przy stole i pił kolejne piwo. Puste puszki stały przed nim jak żołnierze na apelu.

– Co, szpiegujesz mnie? – zagadnął, patrząc zamglonym wzrokiem.

– Nie. Wstałam tylko do łazienki.

Bałam się go rozwścieczyć. Nie chciałam, by znów wystawił mnie na wycieraczkę.

– Powinnaś być przyzwyczajona do picia. Nie powinno cię dziwić, że ktoś chce się po prostu napić. Ciesz się, że nikogo nie zabiłem. A twój ojciec tak! Własną córkę. Pijak przebrzydły.

Niepotrzebnie wyjawiłam mu kiedyś rodzinne tajemnice. Szargał je teraz, wdeptywał w błoto. Milczałam. Może wtedy powinnam stanąć w obronie taty, ale w duchu przyznawałam rację Filipowi. Tata znów się staczał. Sąsiadka alarmowała, prosiła, bym interweniowała.

– Tyle było spokoju, jak ten Ziutek zginął. Już myślałam, że na dobre poszło. Aż miło było popatrzeć. Zachodziłam do niego i zupy mu nosiłam w słoiku. Panie Zygmuncie, mówiłam, podzielę się, bo za dużo nagotowałam. A teraz znów. Wrak człowieka.

Odwiedziłam go tylko raz. Siedział z piwem przy stole.

– Nie wpierdalaj się w moje życie… – mruczał wciąż swoją śpiewkę.

Wyszłam, zaklinając się w duchu, że zapomnę o nim.

– Zdychaj tu sam, w tej norze! – rzuciłam zmięte gniewem słowa.

Zamknęłam drzwi. Więcej nie poszłam do niego.

Teraz Filip przypomniał mi o istnieniu człowieka, który najpierw dał mi życie, po czym je utopił. „Ciekawe, co u taty”– pomyślałam bezwiednie. Jednak byłam jego częścią. Nieuchronność ludzkiej przynależności była silniejsza od gniewu.

Zamknęłam się w łazience. Spojrzałam w lustro. Blada twarz, pognieciona poduszką i łzami. Wychudłe obojczyki, wyraźnie rysujące się pod koszulką. Potargane włosy. Sięgnęłam po małe lusterko i spojrzałam w nie, odwracając się tyłem do dużego lustra. Spomiędzy włosów prześwitywał łysy placek, czerwieniała zbolała skóra.

Rozpłakałam się. Moje długie włosy zostały brutalnie zgwałcone.

Siadłam na desce klozetowej. Odruchowo spojrzałam na bieliznę. Czerwona plama wielkości włoskiego orzecha odcinała się brązową obwódką od materiału.

Wiedziałam już.

Kolejne moje dziecko umarło.

Tym razem odczułam coś w rodzaju ulgi.

matka
radości zgaszone światło
bo jakże jej w świat
kiedy ten nie jest już bryłą
istnienie zbiera się w ogród
jakby pełni dojrzały owoce

nie potrzeba jej wiele
tylko okna
na resztę dni horyzont
bo czym nakarmić oczy?

Czy kobieta, która czuje ulgę w takiej chwili, powinna zostać ukamienowana? Postawiona pod pręgierz i okrzyknięta grzeszną? Jeśli ktoś tak myśli, to traktuje kobietę tylko jako zbiornik do przechowywania męskiego nasienia. To była pierwsza myśl, jaka pojawiła się w mojej głowie. Metodycznie spakowałam przybory toaletowe potrzebne do szpitala. Ściągnęłam szlafrok z wieszaka. Umyłam zęby, związałam włosy. Wiedziałam już, co mnie czeka. Falująca narkoza. Zero bólu.

Nie byłabym dobrą matką. Wiedziałam o tym. Może to lepiej, że kolejne dziecko umarło?

Filip zauważył moje przygotowania.

– Dokąd idziesz? – wymamrotał.

– Do szpitala.

– Już ci, kurwa, wierzę. Do niego idziesz. Będziecie się parzyć.

– Mam krwawienie. Muszę iść do szpitala.

Wyszłam, zamykając drzwi. Podręczna torba, dokumenty, książka. Oby jak najszybciej było po wszystkim.

Dogonił mnie na chodniku. Chyba moje słowa go otrzeźwiły.

– Wybacz, przepraszam, to moja wina! – Płakał.

– Zostaw mnie już. Nienawidzę cię – wycedziłam, odtrącając jego dłoń.

Obok był postój taksówek. Wsiadłam do pierwszej z brzegu. Filip wpychał się do tyłu, zawadzając głową o sufit.

– Wypierdalaj stąd! – warknęłam ostro. Nie sądziłam, że mogę być tak wulgarna. Kipiała we mnie nieznana dotąd złość połączona z upokorzeniem. Widok kajającego się przede mną Filipa był niczym oliwa dolewana do ognia.

Filip pakował się dalej.

– Panie kierowco, czy mógłby pan wyprosić tego pana?

Wysoki, ogolony do skóry mężczyzna podszedł do mojego męża. Szarpnięciem wyciągnął go na zewnątrz.

– Nie widzisz, człowieku, że pani sobie nie życzy?

Zamknął drzwi. Ruszyliśmy.

Za nami biegł pijany Filip. Przewrócił się o jakiś wystający kamień. A mnie zrobiło się go nagle żal.

Bywa, że wspomnienia są dla rozstających się ważnym spoiwem. Traktują je z nostalgią i któregoś dnia podejmują decyzję o ratowaniu związku. Opierają się o tę zakurzoną przeszłość jak o wystającą żerdź. A tymczasem to raczej mało trwały fundament. Wystarczy silniejszy wiatr i żerdź pęka, a oni stoją nad ruinami kompletnie zaskoczeni.

Izba przyjęć. Badanie.

– To już drugie poronienie. Coś jest nie tak.

Ten sam lekarz, co wtedy.

– Proszę nie wpuszczać do mnie mojego męża. Nie chcę go widzieć. – Krótka prośba, wypowiedziana szeptem.

Tabletka na sen. Rano zabieg.

Jeszcze kilka godzin bycia trumną. Gdzieś w moim wnętrzu niedawno jeszcze było dziecko. Teraz jest galaretowana masa.

Poczułam piekący żal. Ścisnął mnie jak obręcz.

Komu wypłakać mój ból?

Filipowi, który mnie skrzywdził? Maćkowi? Przecież nie może się o niczym dowiedzieć. Tacie? Leży pijany na wersalce. Agnieszce? Daleko w Warszawie. Pochłonięta swoimi sprawami.

I nagle zdałam sobie sprawę, że jestem całkiem sama. I zawsze byłam sama. Że to ja jestem swoim najlepszym przyjacielem. Ludzie przychodzą i odchodzą. Przechodzą przez trawnik mojej duszy. Zostawiają na nim ślady lub nie. Mężczyźni używają mego ciała, sprawiając ulgę swojemu. Kobiety zbliżają się i oddalają.

Po zabiegu lekarz poprosił mnie do gabinetu.

– To już drugie poronienie. Domyślam się, że pani to bardzo przeżyła. Jeśli potrzebna byłaby opieka psychologiczna… Mamy w szpitalu psychologa.

– Bardzo dziękuję, panie doktorze. Jeśli będę potrzebować, odezwę się. Bardzo miło, że pan pomyślał o tym.

A może psycholog mógłby mnie uleczyć? Ale jak otworzyć się przed obcym człowiekiem? Wyflaczyć swoją duszę? No jak?

Po południu wróciłam do domu. Mieszkanie było sprzątnięte, we flakonie stały świeże kwiaty. Przebrałam się w dres. Położyłam do łóżka. Zasnęłam, wciąż oszołomiona po narkozie. Wrócił Filip. Zajrzał do pokoju. Udawałam, że śpię. Zamknął cicho drzwi.

Wstałam wieczorem. Weszłam do kuchni.

– Nie pozwoliłaś mi cię odwiedzić – usłyszałam.

Więc to go zabolało najbardziej. Nie to, że stracił dziecko, ale to, że nie mógł w swojej męskiej próżności zaspokoić swojej ciekawości.

– Nie chciałam cię widzieć.

– Porozmawiajmy.

– Nie mamy już o czym rozmawiać.

– Wybacz, to przeze mnie. Zachowałem się jak kretyn.

– Nie ma o czym mówić.

– Co z nami?

– Nie ma nas.

Spojrzał na mnie zdziwiony.

– Chyba nie myślałeś, że po tym wszystkim będę kochającą żoną, będę kładła się z tobą co noc do jednego łóżka i próbowała płodzić kolejne dzieci?

– Może damy sobie szansę? – nalegał.

Westchnęłam. Niczego nie zrozumiał. Dlaczego mężczyźnie czasem trzeba powtarzać dwadzieścia razy to, co kobieta jest w stanie pojąć za pierwszym razem?

Przebrałam się w piżamę i położyłam do łóżka.

– Mam spać w drugim pokoju? – zapytał mnie Filip.

– Dobrze, że się domyśliłeś.

Naciągnęłam kołdrę na głowę. Wciąż jeszcze byłam słaba i senna.

W nocy miałam dziwny sen. Przyśniło mi się, że pochyla się nade mną obcy mężczyzna. Sapie i mruczy niezrozumiałe słowa. Te słowa stawały się coraz bardziej realne i donośne. Wreszcie wyrwały mnie z senności. Nade mną naprawdę ktoś stał! Krzyknęłam.

To był Filip. W ręku trzymał drewniany krzyżyk i kreślił nade mną znaki. Szeptał słowa, o których powiedział potem, że były jedynymi jasnymi słowami w mojej ciemnej rzeczywistości.

– Idź precz, szatanie, wynalazco i nauczycielu wszelkiego oszustwa, wrogu ludzkiego zbawienia. Daj miejsce Chrystusowi…

– Czy ty jesteś nienormalny?! – krzyknęłam, pobladła ze strachu. Rozejrzałam się wokół. W ciemnej sypialni stało kilka świec, stały jakieś święte figurki. Skąd Filip je wziął? Pewnie od Roberta. I pewnie to Robert poradził, by odprawił nade mną śpiącą egzorcyzmy!

Zerwałam się na równe nogi.

– Ty się leczyć powinieneś, wiesz?

– Nic nie mów, to szatan przez ciebie przemawia.

Wyszłam z sypialni. Ukryłam się w łazience, żeby mnie nie dopadł ten domorosły misjonarz. Patrzyłam w lustro na siebie przestraszoną i nagle… roześmiałam się histerycznie. Cała ta sytuacja rozbawiła mnie! Poczułam, jakbym miała do czynienia z nieszkodliwym wariatem. Po prostu.

Po kwadransie usłyszałam pukanie do drzwi.

– Możesz już wrócić do łóżka.

– Dziękuję. Na pewno wyegzorcyzmowana będę lepiej spała – zakpiłam, patrząc z litością na uduchowione oblicze Filipa. On naprawdę wierzył w to wszystko. W moje opętanie i swoją misję. I w belkę trudnej miłości, którą groźny stwórca zarzucił mu na plecy.

Po tygodniu wróciłam do pracy. Rozejrzałam się za mieszkaniem w Warszawie. Ceny były zbyt wysokie. Wynajęłam więc u starszej pani z Legionowa niewielki pokój. Moja redakcja mieściła się na Modlińskiej, miałam więc stąd bliżej, niż z gdybym mieszkała w Warszawie.

Kiedy wyprowadzałam się z naszego mieszkania, Filip płakał jak dziecko.

– Wiem, że jeśli teraz odejdziesz, to już nigdy nie wrócisz.

– Nie jestem Duchem Świętym, trudno przewidzieć, co będzie dalej.

– Nie żartuj sobie. Co ja powiem wspólnocie?

– Ach, więc to cię głównie dręczy, tak? Co powie na to twój przenajświętszy Robert i jego stale brzemienna żona? Coś ty zrobił z naszą miłością?!

– A ty? To ty jesteś wszystkiemu winna!

Obrzucaliśmy się winami jak dzieci poduszkami. Ty winien, ja winna. Tak naprawdę winni byliśmy oboje. Nie po drodze nam było. Nie umiałam żyć w letniej temperaturze. Chciałam, by wokół mnie pulsowało. Może po prostu chorowałam na dysfunkcję serca?

Wyprowadzając się od niego, zamykałam za sobą osiem lat małżeństwa.

– Zobaczysz, dziwko, pierwszy złożę pozew do sądu! – krzyknął Filip bezsilnie, gdy zobaczył, że odchodzę naprawdę.

Jego głos rozniósł się po klatce. Usłyszał to stojący w drzwiach sąsiad. Wracał chyba z kombatanckiego zebrania, bo był czwartek. Mężczyzna spojrzał na mnie ze smutkiem i pokiwał głową.

Trzasnęłam drzwiami. Byłam zła, że ktoś lituje się nade mną. Nie potrzebuję niczyjej łaski. Mam prawo do uczuć i nikt mi go nie odbierze. Poradzę sobie sama!

Podobno dziecko alkoholika, nawet jeśli jest dorosłe, wciąż gra jakąś rolę. Bywa bohaterem, kozłem ofiarnym, maskotką lub samotnikiem. Tak mówią mądre książki.

Którą z tych ról grałam w swoim życiu?

Może uczyłam się ich wszystkich po trochu?

Może gdy bohatersko dźwigałam przedwczesną dorosłość, czułam się kozłem ofiarnym własnego życia? Gdy pozwalałam moim mężczyznom po trosze bawić się mną jak maskotką, byłam tak naprawdę w głębi duszy samotna?

Jestem drzewem.
Kornik we mnie zamieszkał –
– nie zawiódł się.

Kim jestem teraz? Jak traktuje mnie mężczyzna, z którym teraz jestem? Żyliśmy własnym rytmem, pracą i pasją. Łączyły nas tylko chwile, a dzieliło pięćset sześćdziesiąt pięć kilometrów. Ja mieszkałam na Mazurach, a on w dalekim Cieszynie.

Odpowiadał mi ten związek na odległość. Byłam już zmęczona oddychaniem we dwoje, w jednakim rytmie. Chciałam żyć dla siebie.

Ja sama.

– Tato, tatusiu… Teraz jestem szczęśliwa. Szkoda, że nigdy was ze sobą nie poznałam.

Stan taty nie zmienia się. Leży w półśnie. Czasem ściska moje palce. Jest już jedenasta. Za godzinę na warszawskim lotnisku wyląduje samolot z matką na pokładzie. Odbierze ją ten Andrea. Przywiezie tutaj. Odkąd nowa obwodnica na Białystok połączyła Warszawę z Wyszkowem, podróż do stolicy to kwestia czterdziestu minut do godziny. Dodając do tego zamieszanie na lotnisku i dojazd do szpitala – może będą koło czternastej.

– Pani wyjdzie, zaczerpnie świeżego powietrza. My zabieramy tatę na badania. – Pielęgniarka dotknęła mojego ramienia, gdy zamyślona odliczałam czas.

Dobrze, wyjdę. Ta szpitalna atmosfera przytłacza mnie już. Siedzenie na krześle męczy.

Zajrzę do mieszkania taty. Klucze znalazłam w szpitalnej szafce. Schowałam je do torebki. Pożegnałam tatę pocałunkiem w czoło.

– Wrócę wkrótce. Teraz będziesz miał jakieś badania. Pójdę w tym czasie do domu. Wywietrzę, posprzątam. Czekaj na mnie… – wyszeptałam, pochylając się nisko.

Skinął lekko głową. Usłyszał. To dobrze, jest przytomny.

Zbiegłam po schodach.

Szarość przedpołudnia liznęła mnie zapachem zgniłych liści.

Mieszkanie było senne i zakurzone. Panował w nim nieład i zapach typowy dla mieszkań samotnych mężczyzn. Szarawe firanki w pokoju stołowym. Stół bez serwety, zarzucony gazetami i książkami. W kuchni brudne okno. Jedyne kwiaty w doniczkach to tak zwane języki teściowej. Ostrokończyste i nieugięte, dzielnie znosiły niedostatki wody.

W zlewie pełno naczyń. Sięgnęłam po gąbkę. Była zmiętoszona i lepka od brudu. Wyrzuciłam ją do śmietnika. Zajrzałam do łazienki. Poczułam odór moczu. Pod wanną znalazłam stertę brudnych spodni. Śmierdziały przy poruszeniu. A więc tata znów borykał się z biegunkami…

Wyszłam do sklepu kupić środki czystości. Proszek do prania, bo nie zauważyłam, by był. Nowe gąbki i płyn do naczyń. Środki do dezynfekcji.

Wróciłam. Metodycznie zaczęłam od najgorszego, czyli łazienki. Wyszorowałam sanitariaty. Wrzuciłam do pralki spodnie spod wanny. Szum czerpanej wody uspokoił mnie. Trzeba przecież odczuwać przyjemność ze zwykłych rzeczy. Zaraz pralka wszystko wypierze, powieszę pranie, posprzątam, zrobię jakiś obiad (matka ze swoim synem może będą chcieli tu się zatrzymać?) i znów będzie pachnieć domem.

Podłoga z lastriko pokryta warstwą brudu. Wyszorowałam pastą i szczotką. Po chwili zalśniła jak nowa.

Pozmywałam naczynia, sprzątnęłam kuchnię. Przetarłam szybko okno. Pojaśniało. Jakby słońce zajrzało do tatowego mieszkania.

Odkurzyłam pokoje, wytarłam kurze, umyłam podłogi. Zmieniłam firanki w oknach. Wetknęłam w kontakt kupiony odświeżacz powietrza. Wyciągnęłam zza wersalki niedopite butelki z wódką. Ich obecność nie zdziwiła mnie. Pościeliłam wersalkę w moim dawnym pokoju.

Wystarczyło dwie godziny, by doprowadzić mieszkanie do porządku.

Dzwonek do drzwi. Sąsiadka.

– Widzę, że ktoś jest, bo okna umyte i kwiaty inaczej stoją. A, to ty, Basiu…

– Tak, postanowiłam trochę posprzątać. Dziś przyjeżdża matka. Może będzie chciała tu nocować. Przecież to również jej dom.

Sąsiadka rozejrzała się po mieszkaniu. Uśmiechnęła, jakby akceptowała jakość wykonanej pracy.

– Biedny taki był, jak go tu znalazłam. Na łóżku leżał, charczał osłabiony. Co u niego?

– Dziękuję, że pani się nim zajęła. U taty bez zmian. Lekarze wciąż szukają przyczyny osłabienia i duszności. Zabrali go teraz na badania.

– Ach, pozdrów go ode mnie.

– Pozdrowię na pewno.

Usiadłam w fotelu. Zawsze siadywał w nim tata. Do dziś mam w pamięci obraz, jak mości się w nim z parówką w dłoni. Nagle głowa opada na oparcie, silny wstrząs porusza jego ciałem. Parówka spadła pod fotel. Leżała tam aż do następnego odkurzania. Wyciągnęłam ją zeschniętą na wiór.

Spazm ściągnął tatę z fotela na podłogę.

Pomogłam mu, by nie rozbił głowy.

Wciąż się nim zajmowałam z tych swoich niewytłumaczalnych „córczynych” podrygów serca. Były ze mną wtedy, gdy trzymałam jego głowę w padaczkowym ataku, i dziś, gdy ogarniam jego bałagan.

Wszystko z tej samej miłości…

Skuliłam się w fotelu, z nogami podwiniętymi pod siebie, bo chciałam siedzieć jak mój tata. On zwykle tak siada, zawijając nogi jak jogin; nigdy nie rozumiałam, że może się tutaj tak zmieścić jak pisklę w gnieździe.

Zadzwonił telefon. Kto to może dzwonić. Matka?

To on. Mój mężczyzna.

– No, witaj słońce moje promienne.

Jego głos jest głęboki i przyjemny dla ucha. Wiadomo, głos śpiewającego artysty.

– Ach, jak miło, że dzwonisz.

– No, co tam u ciebie?

– Kochanie, wiesz… Tata wciąż w szpitalu, lekarze nie wiedzą, co z nim.

– Może przenieś go do innego szpitala?

– Poczekam. Dziś przylatuje matka. Zdecydujemy razem.

– Nie boisz się tego spotkania?

– Bardzo się boję. Przecież wiesz.

– Słońce moje rudowłose… Jestem z tobą…

– Wiem, czuję to. A co u ciebie?

– Ach, rodzinne sprawy. Moja mama poprosiła mnie o pomoc. Ona nie ma prawa jazdy, muszę ją gdzieś zawieźć. Mówi, że to niedaleko. Wciąż tęsknię za tobą. Za twoim ciałem, które czułem tak niedawno, a jakby…

– Ja też.

– Napiszę w wolnej chwili maila.

– Odbiorę, gdy wrócę.

– Całuję cię, moja… najbliższa…

– Całuję.

Również był mi najbliższy, choć taki daleki. Okazuje się, że nie trzeba wcale z kimś dzielić codzienności, by czuć przy sobie obecność. Chyba nauczyliśmy się tej niecodziennej sztuki bycia we dwoje. Maile i rozmowy na Skype’ie szatkowały nam czas. Spotkania – nieco rzadziej. Ale dzięki temu były zawsze cudowne i pozbawione rutyny. Po latach ciągłego bycia z mężczyzną ta forma bardzo mi odpowiadała. Zwłaszcza teraz, gdy moje zajęcie wymagało ode mnie całkowitego oddania. Poddawałam się temu z radością, nie czując się zniewolona. Bo jeśli na coś ważnego czeka się całe życie, to czyż można mieć jakiekolwiek obiekcje, że TO COŚ anektuje duszę i bierze w posiadanie czas?

Mój były mąż tego nie rozumiał. Nie chciał słuchać o mojej pasji, choć przecież powinien to rozumieć, bo geodezja była w jego życiu również czymś ważnym.

Kiedy po raz pierwszy od niego odeszłam, zamieszkałam w Warszawie. Moja praca pochłaniała mnie jeszcze bardziej. Pracowałam dłużej, bo nie musiałam już codziennie dojeżdżać na Dworzec Wileński, by dusznym autobusem wracać do Wyszkowa.

Nasze spotkania z Maćkiem również stały się nieco rzadsze. Nie dlatego, że nie byliśmy już w sobie zakochani. Zarówno on, jak i ja postawiliśmy wtedy na samorealizację.

– Marzysz o tym, by pisać, więc pisz! – Nakłaniał mnie wciąż do stworzenia czegoś własnego, autorskiego, co będzie znacznie trwalsze niż artykuł w gazecie.

To dzięki niemu siadłam do pisania. Najpierw opowiadania. Kilka z nich wysłałam na konkursy literackie. Dwa razy zdobyłam nagrodę. Zaczynałam myśleć o pisaniu coraz poważniej.

Któregoś dnia Maciek powiedział:

– Przeprowadź się do mnie.

Wciąż nie wiedział o tym, że jestem mężatką; moja sprawa rozwodowa była już w toku.

Los wydał mnie i zostałam ukarana za ukrywanie czegoś, co powinnam powiedzieć od razu.

Zgodziłam się zamieszkać z Maćkiem. Starsza pani, od której wynajmowałam pokój, była bardzo marudna. Zrzędziła wciąż, że zużywam za dużo wody i prądu. Któregoś dnia zauważyłam ślady jej bytności w moim pokoju. Tego już było za wiele.

– Czy twoja propozycja jest aktualna? – zapytałam Maćka przez telefon.

Przyjechał po mnie, pomógł zebrać rzeczy. I wtedy właśnie na szafce odkrył wezwanie na rozprawę rozwodową. Nie było w kopercie; leżało rozłożone.

– Ty jesteś mężatką? – wycedził słowa, których tak bardzo się obawiałam.

– Ta…k. Właśnie… się rozwodzę – zająknęłam się.

– Dlaczego mi nie powiedziałaś?!

Miał prawo czuć się oszukany i skrzywdzony. Tak bardzo bałam się tej chwili prawdy, a teraz, gdy nadeszła, odetchnęłam z ulgą.

Nic już gorszego nie może się stać.

– Wytłumaczę ci wszystko. Nie chciałam, żebyś myślał, że rozwodzę się przez ciebie. To była tylko moja decyzja.

Opowiadałam mu o moim związku, o tym, dlaczego tak bardzo chciałam ukryć przed nim, że mam męża.

– Zachowałam się głupio, przepraszam…

Pakował moje rzeczy do pudeł w milczeniu. Nie odzywał się. Trawił każde słowo, nadziewał je niczym potrawę na widelec i oglądał po światło.

– Nie ufałaś mi? Nie wierzyłaś, że to zrozumiem?

Spojrzałam na niego. Dopiero teraz dotarło do mnie, że mógł tak pomyśleć. Że zwyczajnie mu nie ufam.

Zamieszkaliśmy razem, wiele się jednak między nami zmieniło. On pewnie czuł się współodpowiedzialny za moją decyzję o wyprowadzce, a ja… nie miałam innego pomysłu na dalsze życie. Umieścił mnie w pokoju obok, dając mi tym samym do zrozumienia, że jestem w jego mieszkaniu na zasadach współlokatorskich.

Bolało mnie to, ale wiedziałam, że muszę dać mu czas.

Minęło parę tygodni. Moje wyjazdy i długie godziny spędzane w pracy pozwalały nam obojgu odetchnąć od siebie.

Dzieliły nas dni i noce. Nie spotykaliśmy się już we wspólnym łóżku. Każde z nas spało oddzielnie. Czułam, że tracę kogoś najważniejszego na świecie, a jednocześnie nie umiałam znaleźć sposobu na ocalenie tej miłości. Denerwowałam się, że tak wiele czasu Maciek potrzebuje na to, by mi wybaczyć.

– Czy nie jest najważniejsze to, że cię kocham? – próbowałam rozmawiać.

– Nie byłaś ze mną szczera, czuję się oszukany.

– Niedługo będę po rozwodzie.

– To wtedy… Zobaczymy…

A potem pojechałam na pierwszą rozprawę rozwodową, wciąż mając w pamięci dziwne ultimatum Maćka.

Zbuntowałam się. Wydawało mi się, że zbyt srogo karze mnie za moje zatajenie prawdy. Tam, przy wejściu na salę rozpraw, pomyślałam przez chwilę, że nie wiem, czy chcę dalej żyć z Maćkiem. I z jego ultimatum.

Dlaczego wtedy nie przyszło mi do głowy, że mogę żyć po prostu sama? Ja sama? Szczęśliwa i niezależna? Dlaczego wciąż przeceniałam rolę mężczyzn w moim życiu? Może gdybym szybciej doszła do tego wniosku, nie naraziłabym samej siebie na tyle rozczarowań i gwałtownych miłości?

Filip stał na korytarzu jakby odmieniony. Pytał, co u mnie, podsunął krzesło, bym usiadła.

– Nie mogę przestać cię kochać – powiedział w pewnym momencie, a mnie przypomniały się nagle nasze pierwsze spotkania. Szalone plany i mniej szalona codzienność.

Z rozprawy wróciliśmy razem. Pogodzeni. Od Maćka wyprowadziłam się nazajutrz. Był w pracy, na pożegnanie napisałam mu tylko kartkę:

„Odchodzę, skoro nie potrafiłeś mi wybaczyć. Ukarałeś mnie zbyt srogo. Bądź szczęśliwy. Dziękuję za wszystko”.

Dziś, kiedy widzę fotograficzne wystawy, na których poruszające zmysły zdjęcia Macieja zajmują główne miejsce, czuję w sercu lekkie ukłucie. Nie mam pewności, czy na pewno zrobiłam wtedy to, co powinnam.

Niby nic nie dzieje się przypadkiem. Jak jednak wyglądałby mój świat, gdybym nie kłamała i zawalczyła o tamtą miłość?

Życie znów zadrwiło ze mnie. Ledwo wróciłam do wyszkowskiego mieszkania i pozbierałam się jakoś po odejściu od Maćka, pojawił się kolejny problem. Tytuł, w którym pracowałam, upadł. Szef wypłacił mi odprawę i zaproponował pracę w innej redakcji. Nie przyjęłam jej, bo przecież wróciłam na stałe do Wyszkowa. Byłam zmęczona i przegrana.

zielone oczy otwartych pól
i deszcz śpiewający po piętach
napadają słowa
pszczoły w lipcach i sierpniowe
w otwartych szeroko ramionach
marzenia kolorowe jak grochy

trudno je zmieścić w dziecinnym

Życie z Filipem układało się na nowo. Wybaczył mi moje odejście od niego podejrzanie szybko, co zresztą zaznaczał przy każdej okazji. Przygasłam z marzeniami.

– Przestań błądzić z głową chmurach. Zajmij się wreszcie życiem. Jesteś już po trzydziestce! – ściągał mnie na ziemię.

Zgadzałam się z nim. Pozwoliłam, by wartka rzeka codzienności po prostu uniosła mnie z prądem. Zapomniałam, że tylko ludzie coś warci płyną pod prąd.

Chciałam wrócić do pracy w bibliotece. Nie udało się. Pytałam w kilku instytucjach. Bezskutecznie. Wyższe wykształcenie to podstawa. Czasy się zmieniły. Widmo bezrobocia zajrzało mi w oczy. Na szczęście Filip zarabiał nieźle i wystarczało nam na życie. Codziennie prosiłam go o pieniądze; on kładł je odliczone na szafce lub telewizorze i wychodził do pracy. Upokarzało mnie to, ale nie miałam innego wyjścia. Potem otrzymaliśmy mieszkanie z komunalnych zasobów miasta. Nie musieliśmy już wynajmować. Przeprowadzka. Nowe życie zmieniało barwy i kolory jak świat jesienią.

Czy byłam wtedy szczęśliwa? Dziś wydaje mi się, że po prostu zaszyłam się w kącie, by jakoś przetrwać dziwny stan w moim życiu. Bezskrzydłość chwil. Czasem tak bardzo brakowało mi Maćka. On był moim wiatrem w żaglach.

Tata… Wstydziłam się go bardziej niż kiedykolwiek. Pił wciąż. Dochodziły do mnie wieści, że ktoś znalazł go nieprzytomnego na ławce nad Bugiem. Raz spał pod drzwiami, bo nie mógł znaleźć klucza. Wmawiałam sobie, że nic mnie to nie obchodzi. Że mam już za sobą fatalną miłość córki. Była moim opętaniem.

Wciąż broczyłam tęsknotą. Za dzieciństwem, którego nie miałam, i młodością, którą zwarzyłam sama. Bo zabrakło mi uporu, determinacji. Nawet nie skończyłam studiów! Czułam się gorsza, wyautowana z nowoczesnego świata. Przestałam wychodzić z domu. Zamykałam się w pokoju i spałam do popołudnia. Najbezpieczniej czułam się pod kołdrą. Szybko podgrzewałam obiad, który robiłam dzień wcześniej. Gdy Filip wracał z pracy, siadałam naprzeciwko przy stole i patrzyłam, jak je. Wmawiałam sobie, że go kocham. Że wciąż jest tym samym chłopakiem, który mnie zafascynował. Mimo że utył i posiwiał.

Redakcja jednego z kolorowych pism ogłosiła konkurs na dziennik. Postanowiłam wziąć w nim udział. I tak powstała moja opowieść o dorosłej córce alkoholika, pisana przez dwa tygodnie w łóżku. Dałam jej nawet tytuł Zapiski spod kołdry.

Gdy po dwóch miesiącach redakcja opublikowała listę laureatów, nie wierzyłam! Mój dziennik zajął pierwsze miejsce! Nagrodą była publikacja i stała dobrze płatna współpraca z redakcją!

– Marzenia się spełniają! Wygrałam konkurs literacki! – krzyczałam Filipowi do słuchawki.

– Opowiesz mi o tym w domu, mam teraz klienta.

Zgasił mnie, a ja jak mantrę powtarzałam do słuchawki, w rytm sygnału zajętości: „I tak kocham cię, i tak kocham cię…”. To był ojczenasz mojej duszy.

Bo chciałam go kochać. Wmówiłam sobie, że miłość musi boleć i jest pasmem kompromisów oraz wyrzeczeń. I czas najwyższy to zrozumieć.

Pamiętam dzień, kiedy zaniosłam gazetę z moim pamiętnikiem tacie. Patrzył na mnie mglistym wzrokiem. Był podpity. W mieszkaniu znów panował odór biegunkowo-alkoholowy.

– Otwórz okno, bo śmierdzi tu jak w kiblu! – krzyknęłam.

– A co ci do tego, jak u mnie śmierdzi. Ważne, że u ciebie perfumeria. Już wróciłaś do domu, do mężusia?! – ironizował.

– Niech cię to nie obchodzi.

– Roboty nie masz i na co ci to było. A praca w bibliotece taka dobra była! Trzeba było nie rzucać. Sama jesteś sobie winna!

Chciał mi dokuczyć. I bez tego miałam poczucie skopanego życia.

– Za późno na wychowywanie i ojcowskie rady, wiesz? Bo to przez ciebie wszystko, przez ciebie! – krzyknęłam, czując, że za chwilę wybuchnę płaczem.

– Co ty gadasz, czemu przeze mnie?! Głupia jesteś przeze mnie? Tyle razy ci mówiłem, ale ty nie potrafisz uszanować, posłuchać, tylko zawsze swoje. I masz. Bezrobotna, prawie rozwiedziona. Ty wiesz, co sąsiedzi o tobie mówią?!

Ach, więc o to mu chodziło! A co mówią o nim? Bolało go, że jakaś głupia sąsiadka naplotkowała o mnie, i odezwały się w nim dylematy ojca?!

– No, co mówią, co mówią?! – dręczyłam go.

– Że puszczasz się z jakimiś! – wypalił.

Podsumował moje życie. Puszczam się. Tylko tyle się liczy z tych moich trzydziestu kilku lat.

Nic więcej. Na żadne dobre słowo nie zasłużyłam.

Rzuciłam mu na stół gazetę.

– Konkurs wygrałam. Literacki. Przeczytaj sobie. Wszelkie podobieństwo nieprzypadkowe.

Trzasnęłam drzwiami. Na drugi dzień przyszedł do mnie trzeźwy.

– Przepraszam za wczoraj. Gratuluję. Matka byłaby dumna.

– Ta kobieta dla mnie nie istnieje, rozumiesz?

Pokiwał głową.

– Ładnie napisałaś. To o mnie, tak?

– Tak.

W chwilach trzeźwości wydawał się taki bezradny i samotny. Zrobiło mi się go żal – że nakrzyczałam wczoraj na niego i tak go opisałam w tym pamiętniku. Postawiłam w niezbyt dobrym świetle. Zapragnęłam przytulić go. Wyciągnęłam dłonie.

– Kocham cię, tato.

Nie powiedział mi, że też mnie kocha.

Może nie umiał o tym mówić?

Zaparzyłam herbaty.

– Nie masz piwa? Napiłbym się.

No tak. Piwo. Na co w ogóle liczyłam? Że mój pamiętnik, ten słowny protest coś zmieni?

Głupia, naiwna kobieta. Jak dziecko, choć przed czterdziestką.

Słowa, które zainteresowały komisję konkursową i czytelników, były pustą pisaniną dla tego, któremu były dedykowane.

– Wstydu mi narobiłaś na całe miasto. Teraz ludzie będą mnie palcami wytykali – dodał, wychodząc.

Jasne. Liczył się wstyd, wytykanie palcami. Moje uczucia – nie. Miałam stać w kącie i się nie odzywać.

Co miesiąc pisałam felietony do pisma. Mój nagrodzony tekst ukazał się w książce, wraz z innymi tekstami laureatów. Może jeszcze uda mi się pozbierać życie, rozsypane jak domek z kart?

Filip wciąż robił mi sceny – gniewu i zazdrości. Wtedy myślałam, że nie może poradzić sobie z emocjami. Teraz już wiem, że przyczyna była inna.

Któregoś dnia pojechałam do Warszawy. Redakcja zorganizowała spotkanie z autorami dzienników. Podpisywaliśmy egzemplarze, dziennikarze robili nam zdjęcia. Wśród fotoreporterów był Maciek. Na jego widok poczułam nagły skurcz serca.

– Gratuluję, pnij się coraz wyżej. – Podszedł do mnie. Ja poczerwieniałam.

– Dziękuję.

– Mogę ci zrobić zdjęcie?

– Jasne.

Błysk flesza oślepił mnie.

Patrzyłam na Maćka i czułam, że wciąż go kocham.

– Co u ciebie? – zapytał.

– Wróciłam do Wyszkowa. Szukam pracy.

– Twoje życie zmieni się wkrótce, zobaczysz. Kiedyś będziesz sławna! – Roześmiał się.

– Dobrze by było. A co u ciebie?

– Pracuję, realizuję nowe pomysły. Wysłałem swoje prace na konkurs. Trzymaj kciuki.

– Będę trzymać.

Zacisnęłam palce na znak, że dotrzymam słowa. Maciek nacisnął spust migawki. Utrwalił tę chwilę.

Do dziś mam to zdjęcie. Jestem na nim taka rozpromieniona. Mam znów ten błysk w oczach, jak wtedy gdy byłam z nim. Całą sobą krzyczę: Niech mnie ktoś pokocha!

Maciek, wysyłając zdjęcie, napisał jeszcze: „Jeśli kiedykolwiek będzie Ci źle, jestem tutaj”.

Wiedziałam, że mogę na niego liczyć. Ale… Lepiej, jeśli o nim zapomnę. Wyrzucałam to uczucie z serca, świadomie godząc się na bycie z kimś, kogo nie kochałam. Poczucie przyzwoitości? Brak innej perspektywy? Lęk przed samotnością?

Dość, że zakotwiczyłam w małżeństwie na najbliższe lata.

Po spotkaniu z Maćkiem wróciłam do domu lekko roztargniona. Było już późno, przyjechałam ostatnim autobusem. Filip smażył właśnie chleb na jajku.

– Tobie nie robiłem, bo pewnie na bankiecie się najadłaś.

– Nie, nie jestem głodna.

Piknął SMS. To pisał Maciek. „Mam nadzieję, że dotarłaś do domu?”. Z lękiem spojrzałam na Filipa. Złowił moje spojrzenie. Wyszłam do drugiego pokoju odpisać.

– Nie kryj się, odpisz spokojnie kochaneczkowi.

Wróciłam do kuchni i wycedziłam:

– Nie jest moim kochankiem.

– Ale był!

Wrzucił z hukiem brudną patelnię do zlewu. A ja patrzyłam na niego zdziwiona – że jest tak czujny i bezpośredni. I że trudno nam będzie budować relację, jeśli mi nie zaufa. A może w ogóle nie chciał mi już ufać?

Wykąpałam się i poszłam spać. Filip zaraz po mnie wszedł do sypialni. Położył się przy mnie i zaczął gwałtownie mnie rozbierać. Sapał przy tym z pożądania.

– Nie obchodzi mnie, co z nim robiłaś. Jesteś moją żoną, będziesz spać ze mną, chcę ciebie!

Spotkanie z Maćkiem wytrąciło mnie zupełnie z równowagi. Drżałam z niechęci, gdy dłonie Filipa wdzierały się w zakamarki mego ciała. A jednak… Przecież zdecydowałam. Że będę z nim. Przyjęłam go więc w milczeniu.

Dlaczego godziłam się na taką ofiarę? Pełna goryczy, czekałam na spazmatyczny finał, zaciskając dłonie na plecach Filipa. Kiedyś mnie podniecał; moje ciało pożądało go. Teraz tęskniłam za innym ciałem. Rozdwojenie duszy, pożądliwości ciała… Nie jest łatwo kobiecie ze skazą znaleźć swoje miejsce. Również w łóżku.

Wilgoć spomiędzy nóg wytarłam rogiem prześcieradła. Nie chciałam jej czuć, choć kiedyś jej obecność działała na mnie stymulująco. Zasnęłam. Spokojnie, bez łez i użalania się nad sobą. Przed zaśnięciem pomyślałam: „Kiedyś przyjdzie ten dzień…”.

Nie wiedziałam jeszcze, jaki to będzie dzień, ale przeczuwałam jego ważność.

W nocy obudziły mnie hałasy z łazienki.

Na podłodze siedział kompletnie pijany Filip. Rwał na strzępy książkę, w której ukazał się mój nagrodzony tekst, i wrzucał do klozetu. Co chwila spuszczał wodę. Jęknęłam, wydzierając mu z rąk nędzne pozostałości.

– Zwariowałeś? To moja książka!

– To wymysły jakieś, głupoty! – krzyczał.

Wyciągnęłam go z łazienki i wypchnęłam do pokoju. Przewrócił się o wersalkę i zasnął.

Wkładałam ręce do muszli i wyciągałam rozmoczone porwane kartki. Na dnie wymacałam coś jeszcze. To były moje kosmetyki: cienie do oczu, tusz do rzęs, puder – wszystko połamane. I moja obrączka, którą trzymałam w niewielkiej skrzynce na biżuterię.

Zebrałam wszystko na szufelkę i wyrzuciłam do kubła. Obrączkę wypłukałam i schowałam do szuflady. Płakałam. Z bezsilności i własnej głupoty, że zgodziłam się na powrót do niego. Gdyby nie to… Dziś byłabym po rozwodzie, wolna i niezależna.

Toksyczność tego związku paraliżowała. Nie umiałam się z niego wydostać. Wciąż próbowałam usprawiedliwiać Filipa i potępiać siebie.

Bo to moja wina. Jestem zła, nie dorastam mu do pięt. Jestem od niego uzależniona, bo nie mam pracy, własnych pieniędzy. To on zabiega o wszystko, kupił nowe auto, meble do salonu, a mnie skórzaną torebkę.

A może to wszystko robił z miłości?

Gdzie zatem jest granica między miłością a szaleństwem z miłości?

Było mi źle. W gardle czułam wielką kulę. Mój pierwszy literacki sukces stawał się mniej ważny, choć jeszcze niedawno dzięki niemu odzyskałam wolę życia i wyszłam spod kołdry, pod którą czułam się bezpiecznie.

Nie da się uciec od rzeczywistości. Czułam się w niej jak pod pręgierzem, do którego sama się uwiązałam. Chciałam znów wrócić pod kołdrę i spędzić tam resztę życia.

I wtedy właśnie wybrałam inną opcję. Włączyłam komputer.

Nocny stróż
przemierzał północy granicę.
Zaglądał w gołębią samotność,
gwiezdne łany niewinnie
pieszcząc,
jak kropla pustynię

Chciałam tylko rozpędzić żałosną samotność, na moment być kimś innym. Stłumić wyrzuty sumienia, że nasze małżeństwo jest tylko nędzną parodią związku dwojga ludzi, z którego nie mam siły się wyzwolić. Że nikt nie nauczył mnie stanowczego podejmowania decyzji. Że w normalnym świecie nie ma miejsca dla takich jak ja.

Kiedy Filip chrapał, ja logowałam się na czacie dla samotnych. Wymyśliłam nick: „Spragniona_38”. Musiał skojarzyć się internautom co najmniej dwuznacznie, bo po chwili otrzymałam kilka niewybrednych propozycji ugaszenia mego pragnienia. Śmieszyły mnie.

Po godzinie niezobowiązujących rozmów napisał do mnie „Czachar5”. Wysłał obrazek z colą, z małym dopiskiem: „Spragniona? To się napij”.

Ujął mnie tym. Że nie miał żadnych seksualnych skojarzeń.

Pisaliśmy do trzeciej nad ranem.

Gdy zasypiałam, towarzyszyło mi dziwne uczucie pokrewieństwa dusz z obcym mężczyzną poznanym w sieci.

Rozmawialiśmy coraz częściej. Najpierw o pracy i codzienności, a z czasem nasze listy stały się zapisami myśli i doświadczeń.

Andrzej mieszkał w dalekim Cieszynie, był muzykiem. Wiódł życie spełniającego się artysty u boku żony farmaceutki. Mógł pisać bez końca o swojej muzycznej pasji i marzeniach, by kiedyś wydać płytę. Współpracował z okolicznymi domami kultury, prowadził warsztaty muzyczne, ale wciąż chciał od życia czegoś więcej.

Ja pisałam mu o sobie – moich stanach depresyjnych i bolesnej samotności w związku. I marzeniach, że kiedyś będę pisać książki, a nie tylko czytać je, i wyzwolę się ze skazy mojej przeszłości.

Z dnia na dzień stawaliśmy się przyjaciółmi. Odkryłam, że internetowe relacje mogą być równie intensywne i emocjonujące, jak spotkania w rzeczywistości.

Oboje byliśmy ciekawi siebie. To on pierwszy napisał:

– Proszę, wyślij mi swoje zdjęcie.

Ach… Moje zdjęcie. Jak dawno nie robiłam zdjęć! Ostatnio chyba do mojej rubryki w piśmie. Ale to było już prawie rok temu. Nie czułam potrzeby fotografowania się, jakby na przekór potrzebie wspomnień. Nie chciałam zachowywać w pamięci siebie z tego czasu.

„Mimo szarości na palecie mego życia wciąż wierzę w jego wielobarwność. Kiedyś. Za jakiś czas” – pisałam, usprawiedliwiając się przed nim.

Mimo wszystko wysłałam mu swoje zdjęcie. To, które zrobił mi wtedy Maciej. Byłam na nim piękna. Chciałam być właśnie taka dla niego.

„…a ja wysyłam Ci swoje… Parę zdjęć z lata i ostatniego koncertu w Cieszynie”.

Głośny sygnał oznajmił przyjście kilkumegowego maila ze zdjęciami na moją pocztę.

Odebrałam go łapczywie. Zaraz go zobaczę! Mężczyznę, którego nie znam, ale który jest mi bliższy niż własny mąż!

Z monitora patrzyły na mnie niebieskie oczy. Zupełnie inne niż ciemne oczy taty i tych wszystkich mężczyzn, którym kiedyś oddawałam swoje ciało chętnie i z przekonaniem; w intencji nieobjawionej miłości.

Jego twarz okalała jasna ramka włosów. Nie lubiłam blondynów. Wydawali mi się tacy… niedokończeni. Stał w białej płóciennej koszuli na tle potarganego morza i odcinał się kremową plamą od błękitu.

– Jesteś… Bardzo interesujący…

Napisałam tylko tyle, nieco rozczarowana.

Kiedy dłużej patrzyłam na jego twarz, pomyślałam, że jest w niej jakiś spokój. Miałam wrażenie, że wygląda jak karmiący się szczęściem każdej chwili buddysta.

Nasze rozmowy powoli stawały się coraz bardziej bliskie, a nawet intymne. Mimo lekkiego skrępowania uwodziły mnie jego słowa, wysyłane nocami i porankami… Wysyłał mi wiersze, do których układał muzykę, a potem gotowe piosenki. Czasem miałam wrażenie, że jestem bohaterką niektórych wersetów.

„Masz piękne oczy i uśmiech” – pisał, a ja patrzyłam w lustro. Dlaczego Filip nie mówi mi tego od tak dawna? Dlaczego pozwolił, by między nami utkała się milcząca codzienność? Trzymała mnie za uzdę, ubrawszy w kantary bezpiecznego małżeństwa, a ja w proteście stworzyłam w mojej głowie wirtualną rzeczywistość.

Wtedy znów zaczęłam wracać do taty. Jakby dla potwierdzenia, że wciąż jestem córką, opiekującą się swoim tatusiem. Nigdy odwrotnie.

– Tato, powiedz mi, dlaczego nam obojgu życie tak się dziwnie ułożyło?

Spojrzał na mnie uważnie. Był trzeźwy, więc jego spojrzenie nie rozpływało się we mgle i szklistości oczu.

– Byłem sierotą. Nie miałem rodziców.

– Chcesz powiedzieć, że dlatego nie umiałeś dać mi miłości?

– Dlaczego mówisz, że jej nie dałem?

– Może bardziej kochałeś Agatę?

Na wspomnienie o Agacie zawsze się wzruszał. A przecież minęło tyle lat.

– Nie chcę o niej mówić.

– Bo nie wybaczyłeś sobie. To był wypadek. Nie ma w tym twojej winy.

– To moja wina. Wiem o tym. Skończ wreszcie! – krzyknął.

I znów drżał cały, a ja przestraszyłam się, że dostanie ataku padaczki. Musiałam przerwać, choć tak bardzo chciałam o tym rozmawiać.

Byliśmy jak dwie sinusoidy, nakładające się na siebie zupełnie przypadkowo. Raz zbiegaliśmy się w jakimś punkcie, innym razem byliśmy od siebie odlegli o całe lata świetlne.

– Wiesz, czasem mam wrażenie, że nie jesteś moim tatą, tylko całkiem obcym mężczyzną.

Spojrzał na mnie tak dziwnie, że ścierpła mi skóra. Sięgnął do szafki po piwo. Panaceum na nerwy.

– No i po co wiecznie sięgasz po ten alkohol?! Co ci to da?! Nie wstyd ci, że zmarnowałeś sobie i mnie życie?

– Ty masz zmarnowane życie?! Ty?! Przeze mnie?! Sama sobie je marnujesz! Siedzisz w domu, nic nie robisz, studiów nawet nie skończyłaś. Dałaś się urobić mężusiowi, co z łaski pieniądz ci rzuca, a miałabyś swój! Trzeba było nie zwalniać się z roboty, tylko szanować to, co masz! – powtarzał się.

– Piszę do gazety… – usiłowałam się bronić.

– Co z tego, że piszesz?

– A ty to co? Gdybyś nie pił, złote klamki miałbyś w domu!

– Nie twoja rzecz! – warknął.

– Ani nie twoja. Nic ci do tego, jak żyję!

Nasze sinusoidy właśnie się rozeszły.

Wróciłam do domu z wyrzutami sumienia, że dałam się ponieść emocjom, że nakrzyczałam na tatę, który przecież tak naprawdę jest chory. Kaleki.

„Próżno czepiam się marzeń, że jestem małą dziewczynką i mam swojego tatę. Moje dzieciństwo nie wróci. Ono nie istnieje” – szeptałam do siebie, wracając do domu, w którym czekał na mnie mąż – niepodważalny dowód na to, że jestem dorosła i niepotrzebnie grzebię się we wspomnieniach.

Czasem gdy chcemy przypomnieć sobie jakąś ważną lub piękną chwilę, powracamy do zapachów, jakie nam podczas jej przeżywania towarzyszyły. Wyszukujemy na drogeryjnej półce perfumy, jakich wtedy używaliśmy. Zamykamy w dłoniach fiołki, którymi ktoś nas kiedyś obdarował. Myjemy się tym samym mydłem co WTEDY, bo chcemy, by ciało pachniało tak samo. Pijemy TAMTĄ herbatę – bo chcemy znów poczuć zapach dobrej chwili.

Odwiedzając mój dawny dom, szukałam zapachów dzieciństwa, a wraz z nimi momentów, w których byłam szczęśliwa. Otwierałam szafę w pokoju i wdychałam zapach czarnego płaszcza z kołnierzem z nutrii, w którym chodziłam z tatą na spacery. Otwierałam sekretarzyk i wyciągałam z niego pusty pojemnik po białym Fa. Ten dezodorant kupił mi kiedyś tata pod choinkę. Z mojego dawnego biurka wyciągałam pudełko, na którego dnie leżała szmaciana laleczka, którą obficie oblewałam perfumami „Być może”, podkradanymi matce, gdy jeszcze mieszkała z nami.

Z czasem płaszcz coraz silniej pachniał naftaliną i zetlałą starością, pojemnik po dezodorancie słodkawym kurzem, a szmaciana laleczka starą watą, którą była wypchana. Wraz z zanikającymi zapachami nieuchronnie odchodziły ostatnie więzy, łączące mnie z przeszłością. Pępowina skojarzeń uschła pod naporem czasu.

– I po co do niego chodzisz?

Filip miał na powitanie gotowe wyrzuty. Zwłaszcza gdy chodziło o tatę. Nie potrafił zrozumieć, że mogę kochać tego wychudzonego i zabiedzonego pijaka. Z czasem wyrzuty przekształciły się w wątpliwości:

– A może ty po prostu wychodzisz do jakiegoś kochanka, nie do ojca? Muszę to sprawdzić.

I sprawdzał. Gdy wychodziłam, dzwonił do taty i pytał, czy jestem. Nie ufał mi.

Teraz myślę, że po prostu musiałam spotkać Andrzeja. Nasze ścieżki miały się przeciąć. Ja miałam być samotną mężatką, szukającą przyjaźni w tej dziwnej sieci, kipiącej od spotkań i słów. Gdybym była w innym miejscu życia, nasze rozmowy nie byłyby mi potrzebne. To była nasza rola do zagrania, jak w przydomowym teatrze.

„Dajesz mi to, czego nie otrzymałam nigdy od mężczyzn, biorących w posiadanie tylko moje ciało. Żaden z nich nie chciał duszy. A przecież mam również duszę! Może nieco wycofaną, błądzącą, ale mam! Dzieci alkoholików płacą wysoką cenę za swoją przeszłość. Nie umiałam żyć po swojemu, bo pragnęłam za wszelką cenę opuścić mój dom. A potem, gdy już z niego uciekłam, wciąż obwiniałam się, że zostawiłam tatę samego. Tak jest do dziś. Miotam się między dzieciństwem a dorosłością. Jakby na jedno z nich było za późno, a na drugie za wcześnie. Mój mąż… Jest po prostu. Uwikłany w swoje przekonania, nie chce zrozumieć moich” – pisałam Andrzejowi ze łzami w oczach, bo czasem przychodziły do mnie chwile tkliwości i rozżalenia.

„Wiem, co czujesz, mój dawny przyjaciel również pije i widzę, co dzieje się z jego dziećmi. Jak codziennie muszą zmagać się z dorosłością, która zaczęła się znacznie wcześniej niż ustawowa pełnoletniość. Te dzieci od lat zarabiają na siebie. Zaczynały jako roznosiciele ulotek i sprzedawcy gazet. Dziś pracują, mają swoje firmy. Wciąż jednak płacą za dawne błędy – bo dochodziły do pieniędzy w sposób naiwny i łapczywy. By tylko je mieć. Płacą swoje i nieswoje długi, a świat ich nie rozumie. Bardzo chciałbym, by przyjaciel nie pił. Ale niewiele mogę zrobić. Tyle rozmów, spotkań. Na nic. To człowiek chory jak twój tata. Można się na niego pogniewać, odsunąć się z jego życia. Można milczeć i rozkładać bezradnie dłonie. Ale jeśli nagle zabraknie nam czasu, to czy nie zamęczą wyrzuty sumienia? Gdy o tym myślę, mam ochotę odszukać mego dawnego przyjaciela i spróbować mu pomóc.

PS Piękne jest to, że wciąż mówisz na niego «tata», choć czasem jest po prostu złym ojcem…”.

Odpisywał mi niemal od razu, a ja czułam, że po drugiej stronie jest mój przyjaciel. Mężczyzna o jasnych włosach i błękitnych jak niebo oczach. Przyziemny anioł mojej samotności.

Tęskniłam za nim. Jeszcze nie kochałam go. Po prostu był przy mnie niemal codziennie i wypełniał czas słowami. Pisząc do niego, prowadziłam terapię samej siebie. Nagle pojęłam, że nigdy wcześniej w taki sposób nie ujawniałam swoich myśli i stanów. Nie był mi potrzebny żaden terapeuta. Andrzej stał się moim pogańskim konfesjonałem.

Zapragnęłam być piękna. Pierwszy raz chciałam coś zrobić dla siebie. Nie dla niego – bo przecież wcale go nie znałam. Nie bałam się tego, co ludzie pomyślą.

„Jakie mam grube uda… a jakie krzywe łydki… a pośladki…” – jęczałam kiedyś przy każdej kąpieli. Wychodziłam z wanny ociekająca wodą i pakowałam się w puchaty szlafrok po to, by się nie widzieć.

Wystarczyło jedynie… pokochać swoje ciało. To nic, że nikt się nim od dawna nie zachwycał. Uczyłam się zachwycać samą sobą dla siebie.

Wysłałam mu kolejne moje zdjęcia. Andrzej napisał do mnie:

„Twoje ciało… Piękne jest. Harmonijne. Jak muzyka, której tak lubię słuchać. Chcesz, to wyślę ci moją kompozycję i ocenisz… Posłuchasz… Może znajdziesz z nią wiele wspólnego?”.

Moje ciało może być muzyką?

Dotknęłam swoich ramion. Przebiegłam po nich palcami jak po klawiaturze fortepianu.

Poczułam łzy wzruszenia. Dlaczego Filip tak dawno nie mówił mi, że moje ciało jest piękne? Czy męczyła go świadomość, że należało kiedyś do innego mężczyzny? Brał je jedynie po to, by wyzwolić się z cielesnych pragnień. Zrzucić z krzyża – jak czasami mówił, używając studenckiego slangu z jego lat młodości.

W takich razach czułam tylko pustkę. Wiernopoddańczość gumowej lalki.

A teraz? Patrzyłam na siebie. Na szerokie biodra, które przecież były moim kompleksem. Pełne piersi, które dusiłam czasem obrożą za ciasnego stanika. Uda nazbyt wypukłe, maskowane luźnymi spodniami. Patrzyłam na nie, odczuwając coś w rodzaju pragnienia. W miejscu, gdzie schodziły się, drzemała miękko moja kobiecość.

„Chciałbym kiedyś wejść między twoje uda”…

Gdy przeczytałam te słowa, zapragnęłam nagle poznać mężczyznę, który od kilku miesięcy uwodził mnie w tak oszałamiający sposób i porcjował mi siebie. Oswajał przyjaźnią, a potem słowami o miłości.

Internet pulsuje od ludzkich wyznań i uczuć. Wynalazek amerykańskich naukowców, którym początkowo przyświecał cel wyłącznie militarny, stał się oto miejscem ludzkich wyznań, przyjaźni, tęsknot.

Tęskniłam pierwszy raz w życiu. Zapragnęłam poczuć dawne pulsowanie wygasłego serca.

„Chcę cię spotkać”.

Pomiędzy „chciałbym” a „chcę” jest różnica. To pierwsze to opowieść o marzeniach. To drugie – pewność, że tak się stanie.

Oboje wiedzieliśmy, że nasze spotkanie doprowadzi do zbliżenia ciał. Umówiliśmy się na Dworcu Centralnym. Filipa nie było – wyjechał na kilkudniowe szkolenie do Sopotu.

Stałam na peronie. Miałam na sobie wiosenny zielony płaszcz. Pociąg Intercity z Katowic z głośnym świstem tracił prędkość. Za jego drzwiami kłębili się ludzie. Bałam się. Tętno nieznośnie pulsowało w skroniach i nadgarstkach.

Z głośnym sapnięciem kół zatrzymał się przy mnie pomalowany na żółto wagon. Andrzej… wysiadł akurat z niego! A przecież… Było tyle innych wagonów i miejsc na peronie! Życie zdecydowało za nas.

– Witaj.

Spojrzałam w jego twarz. Miał dla mnie ciepły przyjazny uśmiech. W jego oczach widziałam coś, czego jeszcze nie potrafiłam zdefiniować, ale co podskórnie przeczuwałam.

– Ach, od razu cię poznałam!

Poszliśmy na obiad. A potem na Krakowskie Przedmieście. Skręciliśmy do uroczej herbaciarni „To lubię” na Freta. Wąskimi schodami weszliśmy na górę. Usiedliśmy przy stoliku, przy którym jakaś korpulentna zakonnica perorowała na temat konsekracji dziewic, a bladolica kobieta po trzydziestce z aprobatą kiwała głową.

– Może marzy o tym, by być konsekrowana? – skomentował z uśmiechem Andrzej. Roześmialiśmy się. Poczułam się z nim dobrze, bo nie musiałam nikogo udawać. Byłam po prostu sobą.

Dziś wiem, że powinno się otaczać ludźmi, w obecności których nie trzeba grać żadnej z narzuconych ról. Mamy bowiem prawo wybierać, z kim chcemy żyć, bo od tego, kogo zaproszę do swego życia, zależy jego jakość. Jeśli zatem ktoś nie akceptuje mnie do końca, nie chcę tracić z nim czasu.

wciąż jeszcze pamiętam
pół księżyca lasu
i twoje ciało
uginające się od dotyku
usta się pięły
gdy dłonie rozdzielały włosy

sztuką jest obłok
w głębinach twoich oczu
i bezsilność że niedługo
pocałujesz mnie
ostatnim wierszem

– Nie powiedziałam ci o Andrzeju. Bałam się, że znów nie zrozumiesz, wykrzyczysz swoje żale i zapijesz je na koniec bimbrem. Nie, wtedy już nie pędziłeś bimbru. Wypijałeś lekko przepracowany zacier. Byle prędzej, byle więcej. Byle odciąć się od świata tym zbawczym szumem w głowie – szeptałam sama do siebie, siedząc w mieszkaniu taty, lśniącym od czystości. Czy przyszłam tu po to, by dostrzec gdzieś umykający cień małej Basi w różowej sukience? Czekałam na przyjazd matki i zbierałam siły na to, by spojrzeć jej w oczy.

Tato… W ogóle nie rozumiałeś niczego, co ma związek z Internetem. Dla ciebie były to tajemne meandry, których nie miałeś ochoty poznawać. Wolałeś swój coraz boleśniej pustoszejący kieliszek. A tymczasem twoja córka próbowała wypełnić kimś swoje pustoszejące serce. W zasadzie niczym się nie różniliśmy. Oboje mieliśmy skazę pustego serca.

Jeszcze dwie godziny. Mamy się spotkać w szpitalu. Matka ma przyjechać na miejsce. Z nim. Z Andreą, moim przyrodnim bratem, który przecież niczemu nie jest winien. Urodził się dziewięć lat po mnie. Cztery lata po tym, gdy matka odeszła. Dlaczego skazuję go od razu na niepowodzenie? A może to fajnie mieć brata?

Uśmiechnęłam się do tej myśli. Kiedyś chciałam mieć młodszą siostrę. Została nią uroczyście moja lalka Krysia. Którą najpierw urodziłam.

Udawaniem bólu chciałam okupić moją miłość do lalki. Było to kilka dni po tym, gdy wspólnie z Agnieszką przeczytałyśmy w jakiejś książce, jak się rodzą dzieci. Wstrząśnięte tym odkryciem, przeżywałyśmy tę trudną dla małych dziewczynek wiedzę. Również tę o akcie poczęcia.

– Brrr, to musi być obrzydliwe, kiedy on go tam wsadza… – szeptała Agnieszka, zaczerwiona ze wstydu.

– Ale tak musi być. To jest właśnie miłość. A potem rodzi się dziecko – mówiłam stanowczo.

– I wychodzi TAMTĘDY? Przecież to małe jest! To musi boleć. Nigdy nie urodzę dziecka!

Otworzyłam wtedy jakiś stary album ze starożytnymi rzeźbami. Smukły Apollo Belwederski z szatą na ramieniu. Między nogami niewielkich rozmiarów kształt.

– Jak on jest taki mały, to przecież zaraz stamtąd wypadnie – stwierdziła naiwnie Agnieszka.

Wtedy jeszcze żadna z nas nie wiedziała o ciele jamistym prącia i jego zdolności do powiększania się.

Udawałam, że śpię z tym Apollem z albumu po to, by zajść w ciążę. A potem przez kilka godzin nosiłam przed sobą wypchany brzuch. Pod swetrem miałam koc z zawiniętą lalką Krysią.

Udawałam bóle porodowe. Jęczałam, leżąc na wersalce z rozstawionymi nogami. Widziałam to na filmach. Agnieszka odbierała poród, udając zdenerwowanie. Po chwili w rękach trzymałam lalkę Krysię.

– Na razie będzie moją siostrą. Gdy urośnie, zostanie córeczką – zawyrokowałam, od tamtej chwili stale opiekując się Krysią.

Gdzie jest teraz moja lalka?

Otworzyłam brzydką, starą szafę w przedpokoju. Skrzypnęła znajomo. Podstawiłam kuchenny taboret, uważając, by nie spaść.

Grzebałam na górnej półce, wyciągając stare ubrania, koce, pościel. Natknęłam się na karton. Tu kiedyś schowałam moją lalkę. Pamiętam.

Leżała na dnie, przywalona starymi „Płomykami”.

Miała zamknięte oczy i przykurzone złote włosy.

Wyciągnęłam ją. Spojrzała na mnie szklano-niebieskim wzrokiem. Zbliżyłam do twarzy i wciągnęłam jej zapach. Chciałam sprawdzić, czy będzie pachniała dzieciństwem. Przypomniałam sobie moją troskę o lalkę jak o kogoś żywego, szeptanie do ucha smutków i radości, naukę chodzenia na sztywnych nogach, pierwsze litery alfabetu, stawiane przez nią moją ręką. A potem wtajemniczanie jej w tajniki menstruacji. I moje słowa:

– Musisz nosić watę między nogami. Przestań się nad sobą użalać!

Biłam ją wtedy, bo irytowało mnie to, że Krysia nie chce się pogodzić ze swoją lalczyną kobiecością.

Przez chwilę zapragnęłam zabrać ją do siebie, na Mazury. Szybko jednak rozstałam się z tą myślą.

„To nie ma sensu. Niepotrzebna mi kolejna rzecz w domu…” – pomyślałam.

Schowałam Krysię do pudła. Zamknęłam szafę.

Lalka nie pachniała już dzieciństwem.

Zostało jeszcze dziewięćdziesiąt minut. O ile matka będzie punktualna. To sporo czasu. Poczułam głód. Zajrzałam do lodówki. Na dolnej półce leżała napoczęta butelka wódki. Na górnej – zeschła kiełbasa, pudełko margaryny i kostka sera. Dwa jajka w pojemniku na drzwiach. Pół litra mleka. To wszystko.

Usmażyłam jajecznicę na margarynie. Zjadłam zachłannie prosto z patelni, na której tata kiedyś smażył swoją cebulę. Miałam wrażenie, że jajka wciąż jeszcze nią pachną, choć przecież nie jest to możliwe. Upłynęło tyle lat.

Tato… Czy jeszcze kiedyś zjem z tobą cebulę z patelni?

Zapragnęłam nagle przejść się po mieście jak kiedyś. Spacer dobrze zrobi na ten ciężar wspomnień. O ile nie przytłoczy mnie znów znajomymi miejscami.

Poszłam w kierunku centrum. Skrzyżowanie. Obok kiosk z gazetami. Stoi tu od zawsze. Tata zachodził tu czasem, wracając z pijalni. Kupował gazetę, papierosy, gaz do zapalniczki.

Spożywczy. Tu mają dobry chleb. Ach, zawsze smakował mi chleb w Wyszkowie. Jest inny niż ten, który kupuję teraz w Pieckach czy Mrągowie. Zresztą, jem go już tak niewiele.

Skręciłam do sklepu i poprosiłam o pół bochenka chleba. Skubałam jego miąższ, racząc się nim powoli. Gdy byłam małą dziewczynką, w drodze do domu potrafiłam zjeść pół chleba.

– Znów nadgryzałaś chleb! To teraz to odkrój! – krzyczał tata.

Wiedziałam, że zjadanie chleba po drodze będzie skrytykowane przez tatę. A jednak robiłam to uporczywie. Czasem miałam ochotę zrobić coś niedozwolonego. Nazywałam to psotą.

Teraz też psociłam. Suchy chleb jedzony na chodniku, w listopadowe popołudnie, przez całkiem dorosłą kobietę. Po co jednak zastanawiać się, co ludzie pomyślą? I tak nie zrozumieją, a ta chwila szczęścia jest bezcenna.

Czyjeś spojrzenie zastygło na mojej twarzy. Podeszła do mnie kobieta koło sześćdziesiątki.

– Przepraszam, czy nie pani jest autorką moich ulubionych książek?

Zaczerwieniłam się i schowałam chleb do torebki. Kobieta uśmiechnęła się z aprobatą.

– Uwielbiam czytać pani książki. Niech pani pisze jak najwięcej. Dzięki nim wiele zrozumiałam. Pani pomaga mi układać swoje życie od nowa.

Podziękowałam za te słowa, wzruszona.

Uczę ją układać życie od nowa. Co to znaczy? Czy dałam jej instrukcję obsługi dla kupki drewnianych klocków?

Zrobiło mi się miło. Byłam rozpoznawalna. Spotykałam się z tym coraz częściej, zwłaszcza u mnie, na Mazurach. Okazuje się, że byłam kobietą dwóch ojczyzn. Tu też mnie znali.

Cukiernia na rogu. Zawsze chodziłam tu na lody. Żadne inne, jedzone później, już tak nie smakowały. Czy to nasza pamięć tak zniekształca smak, czy może naprawdę były lepsze od tych, jakie serwują nam współcześni producenci?

Piekarnia po prawej stronie. I znów ten chleb. W tej piekarni piekli znakomite bułki i rogale z makiem. Mogłam zjeść ich kilka naraz. Upychałam je w brzuchu jak chomik karmę w policzkach. Chciałam najeść się na zapas.

Krawiec po lewej.

Tu przychodziłam z matką. Niska kobieta szyła mi sukienki i fartuszki. Dawała ścinki materiałów. Szyłam z nich potem ubrania dla mojej Krysi.

Browar. Pijalnia piwa.

To tam, wtedy… Ziutek…

Chciałam przywołać tamten strach.

Był już inny, jakby znieczulony. Zajrzałam przez szybę. Pijalnia była teraz nowoczesnym pubem z automatami do gier. Nie ma tamtego życia.

Znów budka z lodami. Stary rozwalający się dom. Niski mur. Na nim kiedyś ktoś napisał, że mnie kocha. BZ + MŚ = WM. Basia Zejer plus Marek Śnietkowski równa się Wielka Miłość.

Dziecięca wyliczanka emocji.

Ten napis wciąż tam był!

Upłynęło trzydzieści lat, a mur wciąż głosi tę wieczną jak węgiel miłość. Jakby była jedyną stałą rzeczą w moim życiu.

Marek… Moja pierwsza szkolna miłość. Znalazłam go niedawno na portalu społecznościowym. Utył, całkiem wyłysiał. Ma trzy córki. Mieszka w Warszawie. Jest kierowcą taksówki.

Dom towarowy. Kiedyś elegancki, ze schodami, po których wdrapywałam się znużona. Te schody były zbyt wysokie na dziecięce nóżki. Matka poganiała mnie:

– No, idź szybciej, bo ruch tamujesz!

Musiała być wtedy dostawa, bo w sklepie było mnóstwo ludzi. Wydzierali sobie bluzki i swetry, kupowali bez mierzenia. Stałam w tym motłochu chciwców i mówiłam sama do siebie. Wyobrażałam sobie, że mamy dużo pieniędzy i matka kupuje mi najpiękniejszą i najdroższą sukienkę. I kolorowe wstążki. Takie, jakie nosiła Agnieszka.

Czerwony beret zasłaniał kikuty moich włosów. Moja wyobraźnia była jednak tak silna, że czułam na plecach ciężar warkoczy.

– Przesuń się, chłopczyku, nie stój tak…

Poczułam na policzkach łzy.

– A ty czego płaczesz? Zaraz pójdziemy, nie becz. Daj mi coś kupić. Tak to jest z dzieciakiem. Zabierz go na zakupy, to nie da ci nawet w spokoju popatrzeć! – Głos matki wyrwał mnie brutalnie ze świata mojej wyobraźni.

Jakiś mężczyzna przepychał się w kolejce.

– Ja tu stałem!

– Nie stał tu pan!

– Zajęte miałem. Ta pani mi zajęła, co już poszła!

Matka nie dawała za wygraną.

– Proszę zwrócić temu panu uwagę. Wpycha się! – krzyknęła w kierunku sklepowej.

Wysoka tleniona blondyna prychnęła lekceważąco.

– Co mi tu pani będzie mówić. Kolejki sami sobie pilnują i już. Ja tu sprzedaję!

Zrobiło mi się wstyd za matkę, że się tak przepycha. Nie ustąpiła. Mężczyzna odszedł na koniec, mrucząc pod nosem:

– Co za ludzie, co za ludzie…

Kolejny znajomy sklep. Teraz obuwniczy. Ale kiedyś… Co tu kiedyś było?

Już wiem! Mięsny!

Pamiętam te kolejki i kartki. W mięsnym to się dopiero działo!

– Czy jest jeszcze parówkowa?

– Nie ma, wyszła.

– Podgardle proszę i salcesonu.

– Łopatki kilo!

– Kiełbasę zwyczajną i kilo serc.

– Kaszanki i toruńskiej pani da!

Słychać było rzucane przez tłum życzenia prosto w konfesjonał sklepowej lady i szelest papieru do zawijania towaru. Kolejka ociekająca głodem, a przed nią mistrzyni ceremonii: sklepowa w plastikowej opasce na włosach, brudnym fartuchu, z wielkim zakrwawionym rzeźnickim nożem do wszystkiego.

Stałam przy pustej ladzie chłodniczej i pragnęłam nigdy nie dorosnąć, żeby matka nigdy nie wysłała mnie samej na zakupy do mięsnego.

A jednak dorosłam. Bo kto miał robić zakupy w mięsnym, gdy tata spał pijany w fotelu?

Niepotrzebnie o tym teraz myślę. Miały być tylko miłe wspomnienia. Muszę karmić swoją duszę dobrymi myślami. W przeciwnym razie nigdy nie pokocham swojej przeszłości i nie zdetronizuję jej demonów.

W Wyszkowie za dawnym mięsnym stoi wciąż ten sam budynek poczty. Pamiętam wieczne kolejki do okienek i znaczki ślinione czasem zbyt gorliwie, aż do całkowitego zlizania słodkiego kleju. W szkole na chemii dowiedziałam się, że ten klej to dekstryny.

Park nad Bugiem. Most na rzece. Zejście na plażę.

Zamyślona, potknęłam się o garść chwil, które wciąż tu drzemały. Listopad pachnie jak wtedy. Wilgocią rzeki i stęchlizną liści.

Nie wszystko jest jednak jak dawniej. Nie ma dworca autobusowego.

Wróciłam do szpitala. Zostało mi zaledwie pół godziny do spotkania z matką. Nieznośny skurcz serca objawił mi całą prawdę o tym spotkaniu. Bałam się go. Po prostu. Zastanawiałam się, co ona o mnie pomyśli. A przecież… Miałam być sama dla siebie najważniejsza!

Nie jest łatwo stłumić w sobie odruchy, towarzyszące przez większość życia. Przyzwyczajenie jest wszak drugą naturą. Walczyłam z nią teraz jak z drapieżnym kotem, a jednak wierzyłam, że wygram. A może już wygrałam?

Zatęskniłam za Andrzejem. Niedawno się widzieliśmy… Spędziłam z nim cudowny czas pomiędzy jego zaplanowanymi koncertami a moimi spotkaniami. Ten przyjazd do chorego taty był przecież zupełnie nieplanowany. Nie wiedziałam, ile dni spędzę w Wyszkowie. Za tydzień miałam zaplanowaną trasę na Podlasiu. Czy do tego czasu wrócę już do domu?

Wtedy, gdy spotkaliśmy się pierwszy raz… On miał zarezerwowany nocleg. Nie pamiętam już ulicy, wiem, że to był jakiś hotelik na Muranowie. Bardzo przyjemne miejsce, blisko centrum.

Pojechaliśmy tam taksówką.

Pokój był niewielki, niemal w całości zajęty przez wielkie łoże. Wiedziałam, że za chwilę na nim…

Pragnęłam tego tak samo jak on. I to nie dlatego, by mu się oddać; złożyć samą siebie niczym w ofierze, jak dotychczas. Chciałam sprawdzić, czy nasza fizyczność połączy nas tak samo, jak metafizyka dusz. Bo to w nich najpierw odbywają się najważniejsze spotkania. Reszta jest tylko dopełnieniem. Solilokwium myśli, podsycanych wzajemnym dotykiem.

Rozbierał mnie z sukienki, którą kupiłam specjalnie na nasze spotkanie. Miała duży dekolt w kształcie litery V. Wysunął przez niego moje ramiona. Zsunęła się na ziemię, przełożyłam przez nią stopy, jak kiedyś w dzieciństwie, gdy grałam z Agnieszką w gumę. Stałam przed nim w bieliźnie i niebieskich rajstopach.

Bieliznę też kupiłam dla niego. Ciemnogranatową, niemal grafitową. Chciałam, by nikt jej wcześniej nie dotykał, tylko jego dłonie. By swoją dziewiczością bezdotyku dawała mu prawo do mojego ciała. Wciąż przecież byłam mężatką, spałam u boku innego mężczyzny. Kochałam się z nim, mimo że nie czułam oddania ani satysfakcji.

Andrzej dotykał moich piersi łapczywie, powoli schodząc niżej. Dotykał mnie tylko, muskał ustami, drżąc cały.

– Masz takie piękne ciało… Jest takie, jak sobie wyobrażałem…

Potem wyzwolił mnie z ubrań. Rozebrał się. Ciekawa jego nagości, karmiłam oczy kształtem i kolorem jego ciała. Chciałam poczuć jego zapach i smak. To kolejne zmysły pobudzane w miłosnym akcie.

Pocałunkami w szyję otworzył bramę mego ciała. Była wilgotna, pragnęłam już, by kochał się ze mną. A on wciąż przedłużał ten moment pierwszego wejścia penisem w wąski korytarz mojej waginy.

Rozchylił mi uda i całował tę wilgoć; pieścił ją językiem zachłannie i lubieżnie, a ja nagle pozbawiona wstydu i odarta z intymności broniłam się przed nadchodzącą rozkoszą. Moja obrona była daremna. Zwinął mnie spazm miłości… A może tylko zwyczajny fizjologiczny skurcz uwalniający dawkę oksytocyny?

Po chwili kochałam się już z nim; dzieliliśmy między siebie swój smak i zapach, dotyk i kształt. Dopasowani przez ewolucję jak znaki jang i jin, powtarzaliśmy rytmicznie utrwalony od wieków rytuał, który tylko dla obserwatora mógłby być kolejnym z rzędu. Dla nas był inicjacyjny. Zbliżyliśmy się do siebie ostatecznie; nasze marzenia stały się rzeczywistością.

Te dwa dni, wykradzione potajemnie z kołowrotka codzienności, spędziliśmy na rozmowach, piciu wina i wzajemnym poznawaniu ciał. Cieszyliśmy się sobą jak dzieci, odkrywające zalety zabawy w mitycznego doktora.

Pożegnanie na dworcu. Każde z nas wsiadło do innego pociągu. Na niego i na mnie ktoś czekał…

– Pamiętaj wyłącznie miłe chwile, jakie ze sobą spędziliśmy…

Te słowa powtarzałam całą drogę, starałam się je zrozumieć, by stały się częścią mego myślenia jak zatrzymana w kadrze rzeczywistość podczas medytacji zen.

Wróciłam do domu.

Jak po tym wszystkim mogłam żyć z Filipem?

Miał wrócić za godzinę.

Spłoszona, usmażyłam cebulę, by myślał, że wciąż byłam w domu. Smażona cebula nadaje bowiem wnętrzu zapach stałej bytności, obecna w niej allicyna ostro wnika w zasłony i narzuty; wchodzącemu wydaje się, że od paru godzin trwa tu smaczne gotowanie. Nawet jeśli cebula była usmażona przed kwadransem…

Wciąż jeszcze wolałam kłamać, niż odejść od Filipa.

dojrzałaś mi w łagodny wiatr
który tak trudno spotkać
na rozstajach
zbierasz go w koszu z wikliny
by gdy czas nagli
odlecieć w jaskółczą stronę

gnaj po nieodparte
umieraj z miłości
wybiegaj po drzewa
one najpiękniej umieją kochać

Piknął SMS.

„Jeszcze godzina. Korki na drodze”.

Matka. Daje mi jeszcze godzinę. Czekałam na nią trzydzieści osiem lat, a ten czas nie dłużył mi się tak, jak ta godzina. Wolałam już mieć to za sobą.

– Z pani ojcem bez zmian. Wyniki pokazują zmiany w płucach. To może być silne zapalenie płuc. Podajemy antybiotyk.

Suche słowa szczupłej starszej lekarki brzmiały jak żart.

Zapalenie płuc? Tak banalnie?

Dlaczego zatem wykryli je dopiero teraz? Przecież przy dzisiejszym stanie wiedzy i postępie medycyny każdy lekarz rodzinny jest w stanie to wykryć. Nie trzeba kłaść się do szpitala i w nieskończoność czekać na diagnozę!

Miałam przeczucie, że się mylą.

Tak. Przeczucia…

Od wielu lat słuchałam swoich przeczuć. Nauczyłam się tego dopiero w odzyskanej samotności, kiedy wreszcie podjęłam ostateczną decyzję o rozwodzie. Wszechświat dopomógł mi, widząc najwyraźniej, że nie mogę sobie z nią poradzić.

Ale zanim to się stało…

Spotykaliśmy się z Andrzejem w Warszawie lub Katowicach. Cieszyn nie był na tyle dużym miastem, by można było po nim spacerować z obcą kobietą pod rękę, zwłaszcza że Andrzej był przecież rozpoznawalny jako artysta. Myślę, że również w Wyszkowie trudno byłoby mi uniknąć komentarzy i plotek na mój temat, tym bardziej że ludzie kojarzyli mnie już z rubryki w poczytnym magazynie.

Czułam się, jakbym rozpoczynała nowy etap w życiu. Wyrzuciłam wszystkie ubrania z czasu, kiedy ukrywałam się pod kołdrą. Pocieniowałam włosy. Pulsowała we mnie nowo odkryta fascynacja ciałem, które zmieniało się wraz ze mną.

– Wyglądasz jakoś inaczej – powiedział któregoś dnia Filip. Wiedziałam, że to był najlepszy komplement, na jaki go było stać. Zamiast radości, odczuwałam niepokój, że może czegoś się domyśla.

– Nie masz wyrzutów sumienia? – zapytała mnie kiedyś Agnieszka. Przyjechała do rodziców, piękna i pachnąca wielkim światem. Mimo że nasze drogi rozeszły się, wciąż była moją najbliższą przyjaciółką i zwierzałam się jej czasem.

– No właśnie nie mam – odpowiedziałam krótko.

– To dziwne. Może ty po prostu nie kochasz Filipa?

– Może nie…

– Zatem dlaczego z nim jesteś?

– A co zrobię, jeśli odejdę? Nie mam pracy, domu. Nie mam co ze sobą zrobić…

– No tak… Może przyjedziesz do mnie? W Warszawie znajdziesz sobie jakąś pracę…

– To bez sensu. Nie mam studiów, a teraz wszyscy pytają o wykształcenie.

– To może pomyśl o tym?

Uśmiechnęłam się do niej. Studia kosztują. Agnieszka ma rodziców, którzy jej pomogli. A ja? Kto mi pomoże? Czy mam prosić Filipa o pieniądze na edukację? Już sobie wyobrażam, co mi powie. Miejsce kobiety jest w domu. Za stara już jesteś na studia. Agnieszka nie wie, jak to jest. Nie ma męża, jest piękna i niezależna. Wygrała swoje życie.

Miałyśmy nierówne szanse. Ona, niesiona w bezpiecznej lektyce rodziny, nie zdawała sobie sprawy, jak wiele jej zawdzięcza. Ja musiałam do wszystkiego dojść sama i nikt nawet nie rozliczał mnie z moich potknięć, jakby nikogo nie interesowały.

Im robiłam się starsza, tym bardziej odczuwałam też upływający czas i niepowtarzalność życia. Kiedy człowiek ma dwadzieścia lub trzydzieści lat, przyjmuje swoje życie jak naręcze kwiatów, nie zastanawiając się, co z nimi będzie, gdy zwiędną. Liczy się tylko ta chwila, gdy są piękne i świeże.

Dopiero czas przed czterdziestką jest uzmysłowieniem sobie, że bez korzeni kwiaty więdną.

Co mogło być fundamentem mego życia? Na czym oprzeć kolejne lata? Ani na domu rodzinnym, ani na małżeństwie. Wiedziałam, że prędzej czy później i tak je zakończę. Wciąż jednak się bałam.

Z Andrzejem pisaliśmy do siebie niemal codziennie. Był akurat w ciekawym momencie swojej drogi. Zainteresował swoimi nagraniami kogoś ważnego w branży muzycznej. Pracował nad pierwszą autorską płytą! Mówił mi o tym z tak dużą pasją, że czułam całym sercem jego szczęście. Potrafiłam cieszyć się, nie odczuwając zazdrości!

I wtedy napisał do mnie:

„Marzenia są solą życia. Uświadomiłem to sobie dopiero teraz. Wciąż powtarzałem, że kiedyś wydam swoją płytę. Pracowałem na to wiele lat. To były najważniejsze lata w moim życiu. Jeśli kiedykolwiek robiłem coś, do czego mi było nie po drodze, to mi to po prostu nie wychodziło. Ludzie mówili, że mam słomiany zapał; teraz wiem, że los spychał mnie na właściwą ścieżkę. Masz iść tędy – mówił do mnie, gdy nie odnosiłem sukcesów jako kierownik działu organizacyjnego. To nie twoje przeznaczenie – dodawał, gdy poirytowany próbowałem ogarnąć rubryki urzędowych formularzy. Dopiero gdy uwierzyłem, że mam talent i szansę, by go wykorzystać, moja ścieżka zaczęła powoli prostować się”.

Przeczytałam ten list kilka razy.

Dlaczego dotąd nie uwierzyłam, że mam talent? Dlaczego nie postawiłam na marzenia i ich realizację? Do tej pory mówiłam tylko – ach, chciałabym kiedyś pisać książki. Ale czy kiedykolwiek zrobiłam zdecydowany krok w tym kierunku? Dlaczego nie dała mi do myślenia moja wygrana w konkursie literackim? A przecież… to mógł być znak, że mam iść tą właśnie drogą!

Mam prawo do marzeń, nawet jeśli jestem córką alkoholika. Skaza nie pozbawiła mnie przecież skrzydeł. Ona ją tylko zasznurowała. Wciąż potrafię latać! Czasem czeka się całe życie na myśl, która okazuje się najprostsza na świecie.

Wystukałam na klawiaturze kilka zdań:

„Andrzejku! Dziękuję za Twoje słowa. Teraz wiem, po co Cię spotkałam. Każdy bowiem spotyka kogoś po coś. Nie ma spotkań niepotrzebnych. Ty miałeś być w moim życiu po to, bym uświadomiła sobie zwyczajną prostą prawdę. Muszę iść swoją ścieżką, a nie być jak płot na rozstaju dróg. Ani tata, ani mój mąż nie przeżyją za mnie życia. Ono jest tylko moje”.

Wysłałam list. Poszłam do kuchni. Filip akurat smażył jajecznicę. Sięgnęłam po wino. Spojrzał na mnie ze zdziwieniem.

– Sama będziesz pić?

Skinęłam głową. Niech myśli, co chce. Że niedaleko pada jabłko od jabłoni, że pewnie niebawem stoczę się na dno jak mój tata. Wiedziałam, że to ważny dzień w moim życiu i muszę go uczcić. Sama ze sobą. Czerwonym winem.

– Będę pracować do późna. Muszę oddać felieton do jutra – zakomunikowałam, wciąż zastanawiając się, z jaką łatwością przychodziły mi kłamstwa. Felieton wysłałam w tamtym tygodniu.

Zamknęłam za sobą drzwi pokoju.

Utworzyłam nowy dokument Worda.

Nalałam wino do kieliszka.

I postawiłam pierwsze litery…

Rodziła się moja pierwsza powieść.

Gdy teraz to wspominam… Czar tamtej chwili wciąż jest we mnie jak wspomnienie najsmaczniejszego sernika lub najpiękniejszy zapach perfum. Pamiętam siłę, jaką wtedy miałam w sobie. Przekonanie, że musi się udać, choć tyle mówiło się o polskim rynku wydawniczym, o tym, jak trudno się przebić. Skoro innym się udało, dlaczego nie mnie?

Był 2006 rok. Miałam trzydzieści osiem lat. Niektórzy w moim wieku mieli super auta, wille z basenem i ustabilizowaną pozycję zawodową. Małżonka, dzieci, przyjaciół. Rodziców.

Bilans mego życia nie wypadł korzystnie.

Auto było męża, ja nie miałam nawet prawa jazdy. Mieliśmy komunalne trzypokojowe mieszkanie, którego otrzymanie graniczyło z cudem, i wiedziałam, że duża w tym zasługa męża geodety. Planowaliśmy jednak zakup własnego, bo Filip zarabiał nieźle. Byłam bez pracy, na jego łasce. Pieniądze z redakcji były moim kieszonkowym. Nie mieliśmy dzieci. Wspólnych przyjaciół. Teściowie nie przepadali za mną, więc nie spotykaliśmy się. Mój tata wciąż pił. Czekałam, aż dotknie dna. Podobno dopiero wtedy alkoholik przekonuje się, że jeśli chce dalej żyć, musi się odbić.

Przeczuwałam, że ten czas wkrótce nadejdzie. Tata nikł w oczach. Nie miał już nawet siły być agresywny i kłótliwy. Gdy się upił, po prostu zasypiał znużony alkoholem. Sny miał niespokojne – sąsiadka nieraz słyszała, jak krzyczał przez sen. Czasem idąc chodnikiem, mamrotał pod nosem niezrozumiale.

– On ma chyba jakieś zwidy… – szepnęła mi kiedyś moja znajoma z dawnego bloku.

– Co na to mogę poradzić? – Rozkładałam bezradnie ręce, mając wciąż w pamięci tamtą scenę z mojego dzieciństwa, gdy klęczałam przed nim, obejmowałam rękami jego kolana i błagałam, by nie pił.

– Czasem go tak nienawidzę… – dodawałam.

– Nie wolno ci tak mówić. To twój ojciec. Musisz go kochać. – Dobre rady znajomych nie podnosiły mnie na duchu.

Dopiero niedawno postanowiłam nie przejmować się tym, na co nie mam wpływu. Zauważyłam bowiem, że moje życie nie zmieniało się na lepsze, gdy wpisywałam w nie destrukcyjne myśli. Skoro wszystko jest w życiu potrzebne, więc również to, co dotychczas przeżyłam. Zło z mojego życia mogę zatem przekuć na dobro.

Swoją powieść pisałam pół roku, zawierając w niej wiele własnych przeżyć i autentycznych wydarzeń. Dzięki temu mogłam w każdej chwili powiedzieć: wiem, o czym piszę. Z lękiem wysyłałam swój Kwiat na skale do wybranych losowo wydawnictw. W sercu drzemała nadzieja, że się uda. Oczekiwanie na odpowiedzi męczyło mnie. Popychałam czas naprzód, szeptałam pod nosem:

– Musi się udać, musi się udać. Chcę zrobić coś dobrego ze swoim życiem.

Świat znów się przede mną otwierał. W ośrodku pomocy społecznej potrzebowali opiekunki. Dostałam tę pracę! Miałam etat i zagwarantowaną wypłatę, choć może nie były to szczyty moich marzeń.

„Od czegoś trzeba zacząć” – pisałam w mailach do Andrzeja.

„Zobaczysz, jeszcze będziesz sławna” – mówił tak, jak kiedyś Maciej.

Pisałam w soboty i niedziele oraz czasem nocami. Pozostałe dni tygodnia należały do moich podopiecznych. Cztery starsze panie, każda z nich inna. Wdowy. Bardziej niż fizyczne dolegliwości dokuczała im samotność.

Pani Henia. Mieszkała w bloku z szarej płyty. Dwupokojowe mieszkanie na parterze. Nieremontowane od lat. W przedpokoju stara lamperia, na podłodze płytki PCV. W łazience lastriko. W pokoju stołowym segment na wysoki połysk, wersalka, stół, dwa krzesła. Na parapecie radio. Jedyny towarzysz życia. Oprócz mnie, oczywiście, ale ja byłam dla niej tylko na dwie godziny trzy razy w tygodniu.

– Ach, żebyś mogła być częściej… – powtarzała czasem pani Henia.

Nie mogłam. To moja przełożona, nie ja, planowała tygodniowy rozkład pracy. Pani Henia nie chciała, bym sprzątała. Czasem tylko prosiła o pomoc w umyciu okien i zawieszeniu firanek. Tęskniła do spacerów, rozmów, wspólnego robienia zakupów. Znała terminy dostaw w szmateksach i promocji w Leader Price na Pułtuskiej. Pomagałam jej wybierać pościel, sukienki, bluzki, owoce i sztuczne kwiaty na cmentarz. Ze wszystkich moich podopiecznych to właśnie pani Henia była najbardziej samotna. Gdy spóźniałam się nawet o dwie minuty, bała się, że w ogóle nie przyjdę. Starałam się więc przychodzić wcześniej, by ubiec ją w czekaniu.

Nie było to łatwe, bo przed wizytami u pani Heni miałam dwie godziny u pani Zosi, która mieszkała niemal za miastem, dwa kilometry od osiedla pani Heni. Musiałam więc prawie biec, by zdążyć na czas.

Pani Zosia kochała kawę i piękne przedmioty. Miała pogodną twarz i piękne falowane włosy, tworzące szarą aureolę. Nosiła eleganckie ubrania; nawet w domowej codzienności wyglądała dostojnie i elegancko.

Pani Zosia miała zaburzenia krążenia. Często masowałam jej nogi końską maścią. Sprawiało jej to wyraźną ulgę.

– Dziecko, jak mi dobrze z tobą… – słyszałam i łykałam łzy. Byłam całkiem dorosłą kobietą, a jednak znów stawałam się dzieckiem! Ktoś mówił, że mu ze mną dobrze!

– Pani Zosiu, pani to dla mnie jak prawdziwa babcia!

Nie wiedziałam jednak, jak to jest mieć babcię. Nigdy nie miałam ani babci, ani dziadka. Mogłam się więc tylko domyślać. Babcia to był ten ktoś, dla kogo nigdy nie dorastamy i kto kocha nas bezwarunkowo.

Pani Zosi zawdzięczam coś jeszcze. Nauczyła mnie palenia w piecu. Po kilku nieudolnych próbach udawało mi się opanować płomień. Lubiłam patrzeć, jak chybocze zrazu nieśmiało, a po chwili tańczy, zarażając kolejne drewienka gorącym żywiołem. Umiejętność ta przydała się w moim nowym życiu, które rozpoczęłam później.

Ogień zawsze magnetyzował mnie. Potem, gdy już przeprowadziłam się na Mazury, do drewnianej chałupy, zawarłam z nim jeszcze silniejsze przymierze.

W pozostałe dni chodziłam do kolejnych podopiecznych: pani Władzi i pani Tereski. Podobnie jak pani Henia, mieszkały w ciasnych mieszkankach na jednym z wyszkowskich osiedli, niemal po sąsiedzku. Znały się dobrze, spotykały w pobliskim parku, przesiadywały razem na ławce. Obie lubiły porządek. U nich przeważnie sprzątałam, prasowałam, szorowałam. Nie, nie przeszkadzało mi to w ogóle, że w ciągu dnia byłam zapracowaną opiekunką, a wieczorami pisałam powieść i marzyłam o tym, że zostanę pisarką.

To chyba wtedy zaczęłam pokornieć wobec mojej przeszłości. Układałam ją w sobie; może pod wpływem tych czterech starszych pań, z którymi spędzałam tak wiele czasu? Mój życiowy deficyt osób starszych powoli zmniejszał się – czułam, że poprzez te dwupokoleniowe spotkania uzupełniam jakieś braki.

Nie sądziłam wtedy, że opisując trudne życie dorosłej córki alkoholika, poruszę tak wiele ludzkich serc. Najpierw dostałam pozytywną odpowiedź z wydawnictwa. Ze szczęścia płakałam. To najpiękniejsze łzy na świecie.

Natychmiast zadzwoniłam do Andrzeja. Odebrał po dłuższej chwili.

– Kochany! Udało się! Moja książka ukaże się jeszcze w tym roku!

– Wiedziałem, że tak będzie! Wierzyłem w ciebie!

Cieszył się prawdziwie. Spojrzałam na zegarek. O tej godzinie był już w domu z żoną. Mimo to był również ze mną.

– Bądź wieczorem jak najbliżej… – powiedział na koniec. To był szyfr naszych internetowych spotkań. Bycie jak najbliżej to bycie TAM, w sieci skłębionej tęsknotą. Nie mogliśmy być BLISKO, a więc próbowaliśmy być JAK NAJBLIŻEJ…

„Mam koncert w Warszawie. Może się spotkamy?” – od tych słów rozpoczął nasze wieczorne „najbliżej”.

„Ach, już się cieszę! Przyjadę!”.

„Co teraz robisz?”.

„Jestem tu tylko dla Ciebie…”.

„Powiedziałaś mu o książce?”.

„Jeszcze nie. Tylko Tobie…”.

I znów nasze myśli skrzyżowały się ze sobą majuskułami i minuskułami liter, mimo dzielącej nas odległości…

Zaczynałam się zakochiwać. A to było niebezpieczne.

Jechałam na koncert pełna przyjemnego napięcia. Patrzyłam, jak gra i śpiewa. Światło reflektora wbijało się w jego jasne, lekko kręcone włosy. Patrzył na mnie i się uśmiechał. Zachwycone nim kobiety zerkały na mnie zazdrośnie. Śmiałam się w duszy, bo przecież wiedziałam, że Andrzej i tak nie jest całkiem mój. Że będzie nim tylko dzisiejszej nocy, przez nieznośnie krótką chwilę. A jutro wróci do swojej żony Jolanty.

Ta myśl bolała mnie coraz bardziej. Zazdrość o jego ciało zaczynała dokuczać jak bolesny pęcherz.

„Myśl tylko o dobrych chwilach” – szeptałam, zaciskając palce. Tamtej zazdrości nie koiły jednak nawet najmądrzejsze słowa. Uczyłam się żyć chwilą. Trwać w faustowskim uporze, opętana rodzącym się uczuciem. Silniejszym niż inne, bo dojrzalszym. Dla tego uczucia mogłam zmienić swoje życie, gdyby tylko on chciał…

Po koncercie czekałam na niego godzinę. Rozmawiał z gośćmi, a potem podszedł do niego jakiś mężczyzna.

– To był dziennikarz warszawskiej telewizji. Powiedział, że mam bardzo interesujący głos i repertuar. Pytał, kto mi pisze teksty. Gdy usłyszał, że wszystko robię sam, zaprosił mnie za tydzień do studia! – Andrzej dzielił się ze mną pierwszą tą dobrą wiadomością. Patrzyłam na jego szczęście i wierzyłam, że jego pięć minut właśnie nadchodzi.

Poszliśmy na kolację do jakiejś włoskiej knajpki. Zamówiłam gnocchi z sosem szpinakowym, a Andrzej jakieś dziwne danie z krewetkami.

– Wiesz, że nigdy nie jadłam krewetek?

Zaśmiał się.

– Nie żartuj!

Spróbowałam z dużą ostrożnością różowego mięsa, które smakowało trochę jak ryba z kurczakiem.

– Tyle rzeczy poznaję przy tobie! I pomyśleć, że całe życie musiałam na to czekać. – Uśmiechnęłam się.

A on wziął mnie za rękę i wolno powiedział:

– Zakochałem się w tobie w chwili, gdy cię zobaczyłem. Tak bardzo chciałbym być z tobą. Kocham cię, Basieńko.

Przeczuwałam, że właśnie dziś mi to powie. To niewypowiedziane wisiało między nami jak pajęczyna od dłuższego czasu.

– Ja też cię kocham…

I co teraz? Czy kiedykolwiek złożymy sinusoidy naszych chwil razem?

Pierwsza zadałam mu to pytanie:

– Co będzie z nami?

Spojrzał na mnie smutno.

– Nie wiem jeszcze. Wciąż o tym myślę. Moja żona…

– Kochasz ją?

– Nie wiem, czy to miłość. Na pewno jakieś przywiązanie, przyjaźń…

Szpilka zazdrości. Jeśli będzie mówił dalej, moja dusza dostanie zawału.

– Jest dla ciebie ważna?

To chyba był z mojej strony masochizm; zadawać takie pytanie…

– Czuję się za nią odpowiedzialny. Mamy dobrze zorganizowane życie.

– To znaczy, że co? Masz służącą, bo sam tego nie ogarniasz? – próbowałam ironizować.

– Nie, nie o to chodzi. Mamy wspólny dom, jesteśmy rodziną. Nigdy nie byłem w takiej sytuacji, jak teraz. Bo kocham tylko ciebie, a z nią mieszkam. I nie wiem, jak to pogodzić.

– Ach, tak…

Zamyśliłam się. Moja rozdrażniona tą rozmową wyobraźnia podsuwała mi nieznośne obrazy mojego kochanka, całującego się z żoną, dotykającego jej piersi, wchodzącego między jej uda. Czy zachowywał się tak samo jak ze mną? Czy w taki sam sposób głośnym stęknięciem i zastygniętym grymasem twarzy zwiastował rozkoszny finał w jej ciele?

Czułam, że nie dam rady tak żyć. Nie umiem dzielić nas na porcje. Na początku jeszcze jakoś radziłam sobie, a te obrazy nie nawiedzały moich myśli. Teraz jednak wiele się zmieniło. Bo pokochałam go i stawałam się z każdą chwilą coraz bardziej zaborcza.

– Ja też muszę wiele znosić… – odezwał się po dłuższej chwili milczenia.

– Tak?

– Że dotyka cię inny mężczyzna.

– Ach…

– Mężczyźnie trudniej to znieść. Bo wyzwala się w nim instynkt „własnego trawniczka”. Kobieta, z którą się kochał, należy już do niego. To jest jego terytorium.

– Przestań, nie mów tak!

– Mnie też trudno, uwierz. Staram się po prostu o tym nie myśleć.

Tak wiele chciałam mu wtedy powiedzieć! Na przykład to, że nie ma racji. Bo w związku to mężczyzna jest z reguły inicjatorem i musi wykazać się męskością, również w sensie dosłownym. Jego zaangażowanie w seks z żoną było zatem dla mnie znacznie boleśniejsze, niż moje bierne oddawanie się mężowi.

Ta rozmowa nie była miła. Wyniosłam z niej przekonanie, że on nie zamierza zmieniać swojego życia i chciałby wszystko zostawić tak, jak jest do tej pory. Poszliśmy razem do hotelu. Kochaliśmy się łapczywie, szarpaliśmy się jak wilki. Wchodził we mnie mocno, wypełniając mnie całą. Obawiałam się, że za chwilę spadnę z łóżka na podłogę, a on wciąż będzie mnie penetrował zachłannie, jakby to był nasz ostatni raz…

Wtedy tak myślałam. Że kocham się z nim na pożegnanie, bo nie będę dłużej umiała dzielić się nim z inną kobietą. Moja miłość stawała się nieznośna, a ja wciąż jeszcze byłam tak dziecinna, że chciałam swoją zabawkę mieć tylko dla siebie.

– Często się z nią kochasz? – Zadałam mu to pytanie niespodziewanie dla samej siebie, jakbym chciała jeszcze bardziej dokuczyć mojej duszy.

– Teraz, odkąd jesteśmy razem, znacznie rzadziej.

Zamknęłam oczy. On na niej, ona na nim…

– Nie wytrzymam tego dłużej – wyszeptałam, wtulając się w jego ramiona.

– Czego?

– Jestem o ciebie zazdrosna. Pierwszy raz w życiu jestem zazdrosna o mężczyznę!

– Nie znałem cię takiej! – Zaśmiał się.

– Mów, co chcesz…

– Naprawdę, liczysz się tylko ty. Jesteś moją kobietą.

Uśmiechnęłam się z ironią. Po co tak mówił?

Rano wstałam jeszcze przed nim. Umyłam się, ubrałam. Spakowałam kosmetyki z łazienki. Po skróconym oddechu poznałam, że już się obudził.

Patrzyłam, jak leniwie przeciąga się na hotelowym łóżku, w wypatroszonej niemalże pościeli.

– Nie umiem żyć w takim rozdarciu… – zaczęłam, siadając wolno na krześle.

– Kochanie, uspokój się.

Patrzył na mnie zaspanym wzrokiem, powoli odzyskiwał świadomość miejsca i czasu.

– Chodź jeszcze do mnie… – mruknął, wyciągając dłoń. Przysiadłam na brzegu łóżka.

Całował mnie w szyję. Zapragnęłam poczuć go znów tym samym szałem, który kazał nagiej modelce Podkowińskiego ujeżdżać pięknego rumaka.

– Moja piękna, moja jedyna… Liczysz się tylko ty… – szeptał, wkładając palce w moje włosy.

Nagle tamten nieznośny obraz znów wrócił. Zwarzył moje pragnienie jak październikowy przymrozek dojrzałe trawy.

– Kocham cię tak bardzo, że nie umiem się tobą dzielić.

Powiedziałam to na pożegnanie. A potem chwyciłam torbę, marynarkę i po prostu wyszłam z pokoju, zamykając z cichym trzaskiem drzwi. Wiedziałam, że jest nagi i nie pobiegnie za mną. Miałam więc dość czasu, by wybiec z hotelu i złapać taksówkę.

Przedwcześnie narodzone, nadmiernie gorące łzy spływały po mojej twarzy.

Usiadłam na tylnym siedzeniu czarnego opla.

– Na Dworzec Centralny – rzuciłam cicho, uciekając przez wzrokiem taksówkarza.

Wróciłam do domu. Do podopiecznych i pracy nad redakcją mojej książki. Wciągnęło mnie całkiem, termin oddania do druku zbliżał się. Myślałam, że w moim zaangażowaniu przynajmniej trochę zapomnę o mojej miłości. Wciąż jednak źle znosiłam nasze rozstanie. Andrzej dzwonił do mnie i pisał, ale ja skutecznie odmawiałam rozmowy z nim.

– Nie umiem być z tobą. Nie wiedziałam, że się tak zakocham – tłumaczyłam.

– Daj mi jeszcze trochę czasu, proszę. Zawieśmy to jedynie. Nie umiem bez ciebie. Proszę.

– Dobrze, umówmy się zatem, że zawieszamy.

Szanowałam jego decyzję – że nie umie odejść od żony, bo czuje się za nią odpowiedzialny. Za zmianę opon z letnich na zimowe w jej aucie, naprawę zamka w jej aptece i wspólną obecność na złotych godach jej rodziców.

Powsiąkam jeszcze w zasłony
letniej nocy.
Rozlanym zaklęciom
zwierzę się z uśmiechu,
żeby odmłodnieć
przed rutyną dnia.

Nim słowa się we mnie wytańczą,
stanę pod skończonym wierszem.

Pierwszy raz w życiu chciałam mieć kogoś tak wyłącznie dla siebie i… nie mogłam. Nie chciałam być tą trzecią. Podopieczne cieszyły się moją pracowitością: „Ale ty jesteś sprytna dziewczyna. Taką córkę mieć…” – wzdychały czasem. Z pasją szorowałam podłogi, myłam okna, wieszałam firanki. Wysiłkiem fizycznym zabijałam dziki ból rozstania. Liczyłam dni i tygodnie, które minęły… Tydzień. Drugi. Trzeci. Ja wciąż bledsza, coraz bardziej milcząca. „Zupełnie jak w wierszu Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej” – myślałam z ironią, pocieszając się, że jestem dzielna i podjęłam słuszną decyzję. Człowiek powinien żyć ze świadomością tego, że wszystko kiedyś minie.

Tamtego dnia byłam u pani Władzi.

– Kochana, a może jeszcze dasz radę okno w stołowym?

– Pewnie, że dam, pani Władziu!

– Złota dziewczyna!

Tak lubiłam, gdy ktoś mnie chwalił. Rozpływałam się w samozachwycie, że taka jestem pracowita! Wspięłam się na parapet. Umyłam płynem szybę. Zeszłam z taboretu, by sięgnąć po ścierkę.

Zrobiło mi się dziwnie słabo, jak jeszcze nigdy dotąd. Jakby połowa mojego mózgu przestała nagle funkcjonować. Miałam nawet wrażenie, że lekko ogłuchłam na lewe ucho.

A potem poczułam, że moja zgięta w łokciu lewa ręka staje się jakby obca, zupełnie pozbawiona czucia. Palce dłoni zacisnęły się mocno na prawej. Nie panowałam jednak nad tym. W głowie czułam dziwną miękkość, jakbym miała w niej watę. Ręka wciąż była zdrętwiała, a ja krzyczałam:

– Pani Władziu, ja mam chyba jakiś wylew!

Panikowałam, bo miałam wrażenie, że ciało oddziela się ode mnie. Pani Władzia biegła z kuchni na ratunek.

Zaczerpnęłam powietrza w płuca. Na szczęście było otwarte okno.

Powoli mój dziwny stan mijał. Zaczęłam poruszać ręką, a wata w głowie stopniowo znikała.

– Już dobrze? – zapytała z troską pani Władzia.

– Chyba tak. Ale bardzo mi słabo.

Wezwałam taksówkę. Chciałam jak najszybciej dostać się do szpitala.

W izbie przyjęć tłumaczyłam, co się stało. Nie umiałam jednak tego precyzyjnie wyjaśnić. Pielęgniarka pytała:

– Boli panią głowa?

Nie bolała.

– Wymiotowała pani?

Też nie.

Przyszedł lekarz. Zlecił rutynowe badania. Zbadał mnie. Potem zrobili mi EKG. Kazali czekać. Leżałam za zasłonką i myślałam o tym, co się stało. I że pani Władzia została z tym niedokończonym oknem. Odruchowo wybrałam numer do Filipa. Miał wyłączoną komórkę.

Dziwne. Jego telefon był zawsze naładowany…

Leżałam prawie godzinę. Nawet chyba przysnęłam, bo czas na ściennym zegarze w pewnym momencie popłynął szybciej.

– Mamy już pani wyniki – usłyszałam głos lekarza.

Podniosłam się z leżanki. Lekarz usiadł na krześle obok.

– No cóż, podejrzewam, że to było zwykłe niedotlenienie. Czy miała pani ostatnio jakiś poważniejszy stres albo wysiłek?

– I jedno, i drugie – powiedziałam zgodnie z prawdą.

– Więc to z powodu chwilowego niedotlenienia części mózgu nastąpiła ta dziwna sytuacja… – Lekarz na chwilę zawiesił głos, po czym dodał: – Ma pani mało magnezu, musi pani go jakoś podnieść. Proszę brać dostępne w aptekach preparaty. I jakieś witaminy z żelazem. Unikać stresu i wysiłku… – wyliczał, a ja kiwałam głową uspokojona, że to jednak nie wylew, udar, guz ani żadne z tych okropieństw, jakie podejrzewałam – … bo jest pani w ciąży.

Kiwałam jeszcze przez chwilę głową, zanim mój mózg zarejestrował ostatnie zdanie.

Na chwilę wstrzymałam oddech.

– Co?!

Lekarz powtórzył spokojnie słowa, które brzmiały niczym wyrok.

Zbliżałam się do czterdziestki. Właśnie rozpoczął się nowy rozdział mego życia. Za chwilę ukaże się moja powieść. A ja jestem w ciąży?!

Znałam moje ciało. Wiedziałam, kiedy mam owulację i nie mogę się kochać. Metoda sprawdzała się przez tyle lat. Istniały prezerwatywy. Miałam więc wszystko pod kontrolą. Aż do teraz.

– Proszę się skontaktować ze swoim ginekologiem. Wypisałem pani zwolnienie na dwa tygodnie. Myślę, że przyda się pani wypoczynek.

Wyszłam ze szpitala otumaniona i roztrzęsiona. Liczyłam w myślach dni i tygodnie. Nie miałam wątpliwości. Byłam w ciąży z Andrzejem. Przychodziły mi do głowy różne myśli. Nie chciałam teraz zostawać matką! Było już za późno.

Zadzwonił telefon. Filip. Odebrałam.

– Halo! Dzwoniłaś do mnie? Miałem wyłączony telefon. Tyle pracy, spotkanie za spotkaniem, wiesz jak jest – tłumaczył się aż nazbyt gorliwie.

– Tak, wiem. Już nic…

– No, ale co chciałaś wtedy?

– W sklepie akurat byłam, chciałam po prostu spytać, co kupić na obiad – znów skłamałam.

– Ach, nie będę dziś na obiedzie!

– Zatem ja też zjem coś w mieście.

– A ty już po pracy? – zainteresował się.

– Tak, dziś skończyłam wcześniej. Pani Władzia ma gości. Syn z synową do niej przyjechali.

Kłamstwo przychodziło mi gładko. Głos nawet nie zadrżał, choć w mojej głowie toczyła się nierówna walka z rzeczywistością.

W aptece kupiłam magnez i walerianę. Musiałam się uspokoić. Próbowałam pracować – dostałam kolejne rozdziały po redakcji. Wydawnictwo prosiło o ich przejrzenie.

„Pani Basiu! Proszę o jak najszybszą akceptację uwag. Czas nas goni. Za trzy miesiące książka ma trafić do księgarń”.

Czas nas goni. Mnie wyjątkowo. Jestem w trzecim tygodniu ciąży.

Wybrałam numer mojej ginekolożki. Miała wolny termin. Umówiłam się z nią na popołudnie. Potwierdziła diagnozę, zrobiła USG. Zaznaczyła wirtualną strzałką niewielką kropkę w moim ciele.

– Nie planowałam tej ciąży, pani doktor – wydusiłam z siebie, wycierając brzuch ze śliskiego żelu.

– Proszę się nie obawiać. Wszystko będzie dobrze. Na pewno musimy zrobić badania prenatalne. Ma już pani swój wiek, ale w dzisiejszych czasach rodzą jeszcze starsze. Proszę się nie obawiać. Pani zobaczy, jak macierzyństwo panią odmłodzi! Zadbamy o panią. Tu jest numer do szpitala w Warszawie. Ten lekarz robi badania. Musi się pani na nie zgłosić.

Moja ginekolożka zasypała mnie gradem słów i uśmiechów. Skapitulowałam. Nie brała pod uwagę, że mogę nie chcieć tego dziecka.

Wróciłam do domu. Próbowałam uspokoić się. Siadłam do komputera. Od czasu rozstania z Andrzejem brakowało mi tego, że po prostu był tu ze mną. W naszym NAJBLIŻEJ.

Wciąż leczyłam samotność. Kasowałam SMS-y i maile, przychodzące od niego. Potem, gdy zamilkł na dobre, oswajałam swoje niepogodzenie się z tym, że już go nie ma w moim życiu. Żyłam na granicy dwóch światów, jak w pełnym absurdów filmie schizofrenika.

I teraz jeszcze to…

Mój kochany… Widzisz, tak niewiele brakowało, a bylibyśmy rodzicami… Ale czy bylibyśmy z tym szczęśliwi?

Filip patrzył na mnie podejrzliwie.

– Źle cię czujesz?

– Dużo pracuję, to dlatego. Lekarz wysłał mnie na zwolnienie z przemęczenia. Bo kręgosłup mi wysiada – bagatelizowałam.

Szósty tydzień. Ja całkiem blada i wykończona mdłościami. Filip dziwnie zatroskany. Wysyła mnie na badania:

– Zrób wyniki, to może być anemia.

– Zrobię, obiecuję.

Siódmy tydzień. Pod dłonią zaczynam czuć lekkie stwardnienie w brzuchu. To rozpycha się we mnie niechciane i niekochane dziecko.

„Nie chcę cię, rozumiesz?” – szepczę przerażona. Dlaczego w moim kraju nie mam prawa zdecydować o tym, czy chcę być matką?! Robi się coraz później na to, by powiedzieć Filipowi. Czas nie działa na moją korzyść. Jeśli powiem mu za późno, domyśli się, że to nie jego dziecko.

Nie wiedziałam, co robić. A jeśli urodzi się dziecko podobne do Andrzeja? Będzie miało po nim jasne włosy i błękitne oczy? Co wtedy zrobię?

Postanowiłam nic nie mówić i znaleźć inne rozwiązanie. Zadzwoniłam do Agnieszki. Umówiłyśmy się na Skype’ie. Powiedziałam jej o wszystkim.

– Nie martw się, coś załatwię. Popytam w Warszawie.

Zadzwoniła wieczorem.

– Załatwiłam. Mam lekarza, który ci pomoże. Trzy tysiące.

– Pożyczysz? – zapytałam od razu, bo nie miałam tych pieniędzy.

– Pożyczę.

Podała termin wizyty, adres i numer telefonu tamtego lekarza.

Byłam zdecydowana.

Nie mogę mieć teraz dziecka. Tym bardziej że to dziecko Andrzeja. Kiedyś dowiedziałby się o tym. Im większe są tajemnice, tym szybciej wychodzą na jaw. Ukrywanie tego byłoby szczytem zakłamania.

Nienawidziłam siebie samej – że dopuściłam do tak skomplikowanej sytuacji.

Zakreśliłam w kalendarzu datę wyjazdu do Warszawy. Za trzy dni.

Otworzyłam moją pocztę mailową. Znalazłam w niej… list od Andrzeja.

„Śniłaś mi się dziś. Powiedziałaś, że jesteś w ciąży, a ja cieszyłem się jak dziecko. Czy wszystko u Ciebie w porządku?”.

Mówił mi kiedyś o tym, że miewa dziwne sny. Nie wierzyłam.

„Nie obawiaj się”. Tylko trzy słowa.

Ani nie skłamałam, ani nie napisałam prawdy.

– Tego dziecka nie będzie, Andrzeju… – wyrecytowałam, wysyłając mail.

Skąd mogłam wiedzieć, że moja podświadomość tak zadziała? Nazajutrz na wkładce higienicznej zobaczyłam znajomy ślad krwi.

Moja ginekolożka przyjęła mnie natychmiast. Zrobiła USG.

– Bardzo mi przykro. Płód już nie żyje.

Dopiero wtedy zrozumiałam, jak wielką siłę może mieć ludzka myśl.

Szpital. Zabieg. Narkoza. Musiałam o wszystkim powiedzieć Filipowi.

– Byłam w ciąży…

– Dlaczego milczałaś? – Patrzył na mnie zaskoczony.

– Nie chciałam zapeszać…

Przyjął to dziwnie zwyczajnie. A przecież kiedyś tak bardzo chciał mieć ze mną dziecko!

– Nie przejmuj się. Widocznie tak miało być.

Odwiózł mnie ze szpitala do domu.

– Muszę na chwilę wyjechać. Odpocznij, poczytaj – rzucił w drzwiach.

– Oczywiście.

Rozpakowałam bagaż. Odwołałam wizytę u lekarza w Warszawie.

Znów zostałam sama. Ale jakoś inaczej niż dotąd. Ucichł jazgot tęsknoty i zapanowała we mnie głucha cisza. Pokonałam zupełnie sama kolejny życiowy zakręt. Dałam radę. Nareszcie stałam się silna jak pascalowska trzcina. I najważniejsza dla siebie samej. Postanowiłam nigdy już nie stracić własnej niezależności i nie zawiązywać mojego życia na niepotrzebne supełki.

Wszechświat pomógł mi w tym w zaskakujący sposób.

jeszcze nie tak dawno
muzyką byłem w twoim ogrodzie
uczyłaś mnie dźwięków
chwaliłem twoje piersi
że tak pięknie tańczą
rozpięci jak gałęzie
próbowaliśmy wiele

najbardziej smakowała mi nagość
i te palce zanurzane w miąższu

nic nie odłożyliśmy na potem

Zwolnienie lekarskie sprzyjało myśleniu i zastanawianiu się nad życiem. Dzięki temu, że miałam więcej wolnego czasu, mogłam pracować nad książką. Wydawnictwo wysyłało fragmenty, czytałam je, akceptowałam zmiany, nanosiłam swoje uwagi. Poszło nam sprawnie. Redakcja była już gotowa, a ja szczęśliwa.

Wtedy zaczęłam odwiedzać bibliotekę. Moje dawne koleżanki polecały mi jakieś nowości. Czytałam je niemal od razu i wciąż przychodziłam po następne.

Któregoś dnia w moim domu nie działał Internet. Miałam do wysłania plik z tekstem do redakcji. Postanowiłam więc skorzystać z Internetu w czytelni.

– Dzień dobry! Jak miło panią widzieć! – usłyszałam od progu. To pani Helenka, wieloletnia pracownica biblioteki.

– Dzień dobry. Czy mogę skorzystać z Internetu?

– Całą rodziną przychodzicie. Wczoraj był pani mąż, dziś pani. Siedział na tamtym stanowisku pod oknem.

– Mój mąż był w czytelni? – zdziwiłam się.

Miał przecież Internet w pracy. W domu raczej nie korzystał z sieci, bo zwykle leżał na kanapie przed telewizorem, robił jakieś projekty i obliczenia albo wychodził na kościelne spotkania. To ostatnie już znacznie rzadziej; jego relacje z Robertem uległy jakby wystudzeniu. Tym samym i on uspokoił swoje fanatyczne zapędy.

Usiadłam na tym samym miejscu, co on wczoraj. Włączyłam komputer.

Uświadomiłam sobie, jak niewiele wiem o swoim mężu. Jak ostatnio oddaliliśmy się od siebie i żyliśmy błahymi sprawami, nie kłócąc się i nie podejrzewając o nic.

Filip po moim powrocie najpierw był nieufny, a teraz stał się zupełnym przeciwieństwem. Zastanowiłam się, od kiedy nastąpiła w nim ta dziwna zmiana.

Może od momentu, gdy zaczęłam pracować? A może od tamtej informacji z wydawnictwa, że moja książka będzie wydana? To był chyba ten czas. Filip ucichł, pogratulował mi tylko zdawkowo i nie zajmował się już moimi sprawami. Czasem mówiłam mu o kolejnych etapach pracy nad książką; on kiwał tylko głową, oddalony ode mnie myślami. Nagle obudziła się we mnie zwykła ciekawość. Bo przecież umiałam analizować i widziałam, że jego zachowanie jest inne niż dawniej.

Otworzyłam internetową przeglądarkę.

Weszłam w historię ostatnio otwieranych stron. Potrzebowałam czegoś jeszcze.

– Pani Helenko, a o której on był wczoraj?

– Już patrzę. Mam zapisane w zeszycie. O, jest. Pan Filip był między szesnastą a siedemnastą. Równo godzinkę.

Tak. Wczoraj spóźnił się na obiad. Pamiętam. Dzwonił, że ma jakieś spotkanie. Przyszedł po piątej.

Zatem… Skoro nie powiedział mi prawdy, chciał ukryć swoją obecność tutaj. Obejrzałam historię otwieranych stron między szesnastą a siedemnastą.

Jakieś regionalne forum internetowe. Internauci wylewają wiadro pomyj na dokonania aktorów znanego serialu. Zamieszczają ich zdjęcia i obsmarowują. Ta ma zeza, ta ma krzywe zęby. Ten nadaje się najwyżej do pasania świń. Po datach i godzinach wpisów udało mi się ustalić nick Filipa: „Smakosz_186”. Miał metr osiemdziesiąt sześć wzrostu. Pewnie stąd ta liczba.

Aby przeczytać wszystkie jego posty, musiałam się zalogować. Nigdy nie logowałam się na forach, bo uważałam je za złe miejsce, w którym króluje zawiść i bezkarna anonimowość. Próbowałam wyobrazić sobie, co będzie, gdy ukaże się moja książka. Internauci na pewno będą sobie swawolić na jej temat. Już wiele razy czytałam komentarze na temat magazynu, z którym współpracowałam. Obrywało się i mnie, co na początku bardzo przeżywałam. Potem jedna z dziennikarek powiedziała mi: w Internecie są księżniczki i trolle. Tych drugich znacznie więcej. Najlepszym sposobem jest po prostu nie czytać tego, co piszą.

To była główna przyczyna, dla której nie zaglądałam na fora i nie czytałam komentarzy. Przyjęłam taką zasadę, bo przekonałam się, jak bardzo czyjeś słowo może ranić.

A tymczasem… Mój mąż Filip vel Smakosz_186 w jadowity i pozbawiony skrupułów sposób wkręcał się w te jałowe dysputy na temat kompetencji aktorów!

„Do pasania świń i rowów kopania, nie do telewizji”, „We łbie mi się kręci od tych ich pożal się boże telewizyjnych ról”, „to królowa plastiku i sztucznych paznokci. Żenująca”, „ta pani widać ma problemy z własną osobowością”, „dysponuję adresami dobrych psychiatrów” i tak dalej. Było tego naprawdę wiele. Ponad czterdzieści wpisów, pisanych niemal przez rok. Część z nich dotyczyła również znanych polityków, prezenterów i… autorów przeczytanych książek.

Gdy to wszystko czytałam, włos na głowie mi się jeżył. Jak wielu rzeczy nie wiedziałam o Filipie! Ile frustracji i zazdrości musiało w nim być, skoro postanowił sobie w taki sposób poużywać w Internecie? Skąd w nim ta dziwna podwójność życia? Przecież tak bardzo deklarował miłość bliźniego i życie zgodne z Dekalogiem. Ja przynajmniej byłam uczciwsza, bo nie deklarowałam religijnej przynależności, ale on?

Wydrukowałam te wszystkie wpisy i schowałam do torebki.

To nie był koniec moich smutnych odkryć.

Postanowiłam podrążyć jeszcze trochę. Skoro znałam już jego nick… Może fora internetowe nie są jedynymi miejscami, w których udziela się mój mąż?

Wpisałam w google ten nick, dodając cudzysłów, by wyświetlił wyniki brzmiące wyłącznie „Smakosz_186”.

To, co odkrywałam kolejnymi kliknięciami, spowodowało zimną falę dreszczy na moich plecach.

Musiałam dziwnie wyglądać, bo pani Halinka podeszła do mnie i zapytała:

– Może szklankę wody? Zbladła jakoś pani…

– To jeszcze osłabienie po chorobie. Ale wodą nie pogardzę.

Piłam drobnymi łykami.

Mój mąż. Filip. Gorliwy katolik, bo za takiego się uważał. Ten sam, który od lat dokucza mi, że jestem opętana przez złego ducha i nie umiem zrozumieć mojej roli w małżeństwie. Ten sam, który co niedziela składa swoje dłonie na znak całkowitego oddania w służbę Kościołowi. Ten sam…

Od ponad roku zarejestrowany był na jednym z portali randkowych! Znów musiałam się zarejestrować, by móc obejrzeć jego zdjęcia. Były! Zdjęcia, których nigdy nie widziałam! Nie wiem, kto mu je zrobił i gdzie. Były bardzo dobrej jakości, artystyczne. Wyglądał na nich… po prostu pięknie! W rubryce z zapytaniem o stan cywilny wpisał: to skomplikowane. Była też ważna wiadomość dla potencjalnych zainteresowanych: jestem heteroseksualny.

Dokładny wzrost, kolor oczu, waga. Region Polski, z którego pochodził. W swojej ofercie napisał jeszcze, że szuka kobiety „na przyjaźń i miłą relację”. Ostatnia data logowania była z wczoraj. Skopiowałam link do jego profilu i wrzuciłam na przenośną pamięć USB, którą włożyłam do komputera. Miałam przeczucie, że mi się przyda.

Klikałam dalej.

Smakosz_186 nie odpuszczał. To, co zobaczyłam dalej, sprawiło, że omal nie zemdlałam. Jego nick funkcjonował również na jednym z portali erotycznych! Żeby obejrzeć jego profil, musiałam się znów zarejestrować. Odszukałam go wśród użytkowników. Nie wstawił tu swojego zdjęcia, ale było coś, co go zdradziło. W rubryce „zainteresowania” wpisał: smakuję życie jak krwistą wiśnię.

Powiedział tak do mnie kiedyś na jednej z pierwszych randek. A potem powtarzał czasem: jestem smakoszem życia. Dzięki tym słowom wiedziałam na pewno, że nie ma mowy o pomyłce. Że Smakosz_186 z portalu erotycznego to również mój mąż.

Na nowo odkrytym portalu erotycznym ludzie łączyli się w grupy. Mój mąż należał do pięciu grup: Zdobywcy, Swingersi, Opowiadania erotyczne, Puszyste i Romanse. Udzielał się we wszystkich. Pisał komentarze pod zdjęciami: „jaka piękna cipka”, „chcesz, zastąpię go swoim”, „rozchylę ci te różowe płatki”…

Nie wytrzymałam i się popłakałam.

– Pani Basiu, co się stało?

Pani Helenka patrzyła na mnie z troską.

– Nie, nic ważnego. Taki smutny mail dostałam od koleżanki.

– Ach, jakie to życie czasem popaprane – westchnęła Helenka zza biurka.

Skopiowałam wszystkie ważne strony, łącznie z datą i godziną wpisów. Znalazłam jeszcze parę niewybrednych na erotycznych blogach. Byłam już zmęczona czytaniem. Szeptałam tylko pod nosem:

– Filip… Kim ty naprawdę jesteś?…

To był jakiś obcy mężczyzna, nie mój mąż. Może miał do tego prawo? Zdradziłam go, poczuł się zraniony i oszukany. Ale to przecież on chciał być wciąż ze mną, zapewniał o miłości. Powiedział, że mi wybaczył. Snuł plany, mieliśmy kupić mieszkanie. To ja z nas dwojga okazywałam znacznie mniej entuzjazmu dla wspólnego życia, jakbym nie umiała kochać bezgranicznie i na stałe. A on… To on był tą lepszą częścią nas! Jaśniejszą stroną księżyca naszego małżeństwa. Czy zatem to znów była moja wina?!

Ogarnęła mnie panika. Nie wiedziałam, co począć. Pragnęłam w tamtej chwili przenieść się do takiego miejsca na ziemi, które byłoby dla mnie bezpieczną ostoją. Teleportować swoją duszę w strachu przed bólem. Dzieci alkoholików często szukają takich kryjówek przed życiem. Czasem są to czyjeś ramiona, a czasem – kąt za szafą.

Wciąż jednak byłam w tym wymiarze. Wyszłam z czytelni. Czułam silny ból nadgarstków – to nerwy, ściskające mnie żelazną obręczą. Wiedziałam, że za chwilę poczuję ją na swoich piersiach, plecach, w gardle. Będę się zaciskać stopniowo, jeśli tego nie zahamuję, nie wyrzucę z siebie żalu.

Chciałam od razu zadzwonić do niego i to wszystko wykrzyczeć; dopiero chłodne powietrze nieco ostudziło moje myśli. Filip powinien być teraz w pracy. Postanowiłam sprawdzić jego prawdomówność.

Znalazłam internetową kafejkę. Weszłam do oszklonej kabiny i zalogowałam się na randkowy portal. Odszukałam Smakosza_186. Był dostępny.

Wtedy zadzwoniłam do Filipa. Odebrał.

– No, cześć, kochanie, gdzie jesteś i kiedy wrócisz? Może zajdę do ciebie do pracy, bo się nudzę? – Starałam się, by mój głos brzmiał normalnie, a nawet czulej niż zwykle.

– Nie ma mnie w biurze, jestem jeszcze w terenie, mam tu urwanie głowy. Cały dzień w rozjazdach. Pewnie wrócę później.

Kłamał. Był w sieci. Widziałam go przecież. Nie chciał, bym do niego przyszła. Może po prostu pisał z kimś?

W sumie… robił to samo co ja. Tak przecież poznałam Andrzeja. Nie powinnam być zdziwiona. Ale to „jego” zabolało mnie, bo udawał przede mną kogoś innego. Ciągła obecność na portalu randkowym coś znaczy. Nie trzeba widzieć na własne oczy tego, że pustą plażą przeszedł jakiś człowiek. Wystarczą jego ślady na piasku…

A ja przecież nie flirtowałam z mężczyznami – usprawiedliwiałam się przed sobą. Ja tylko zakochałam się w jednym z nich, który stał się przyjacielem i miłością. Do którego wciąż tęskniłam, choć odeszłam od niego. A Filip… Wpisane w profilu hasło o gotowości poznania kobiety świadczą o tym, że był nastawiony na zwykłe zdobywanie! O tym, co zobaczyłam i przeczytałam na tamtym portalu erotycznym, wolałam nie myśleć.

Wróciłam do domu, by przeanalizować tę sytuację na chłodno.

Podjęłam decyzję, że najpierw poobserwuję mego męża, a któregoś dnia po prostu wyłożę karty na stół.

Przeniosłam się z naszej sypialni do małego pokoju, zwanym kącikiem do pracy. Nie wyobrażałam sobie dzielenia z nim łóżka. Nabrałam do tego niechęci, gdy przeczytałam prymitywne komentarze na erotycznym portalu. Nowa twarz mego męża nie licowała z obrazem, jaki starał się tworzyć, będąc ze mną.

Pliki, dokumentujące moje odkrycie, skopiowałam do laptopa. Policzyłam tygodnie, które dzieliły mnie od ukazania się mojej pierwszej książki. Wraz z nią pojawią się moje pierwsze dochody. Wypłaty będę miała co kwartał. Jeśli mi się powiedzie, być może wydawnictwo będzie chciało podpisać umowę na kolejną? Wierzyłam w to bezgranicznie. A wtedy będę całkowicie niezależna finansowo i nikt mnie już nigdy nie upokorzy datkiem na zakupy lub torebkę, kładzionym na telewizor.

Znalazłam w książce telefonicznej adres wyszkowskiej szkoły jazdy. Zadzwoniłam. Kurs już się rozpoczął, ale mogłam dołączyć. Na razie były zajęcia teoretyczne. Po nich egzamin wewnętrzny. Zapytałam o koszt całego kursu.Tysiąc złotych.

Dużo. Nie miałam żadnych oszczędności. Finansami zarządzał Filip.

– Ale można płacić w trzech ratach – dodał głos w słuchawce.

Odetchnęłam z ulgą.

Na to było mnie stać.

Jutro wpłacę pierwszą ratę, a po wypłacie kolejne – postanowiłam.

A potem poszłam do taty.

– O, przypomniałaś sobie o starym ojcu nareszcie! – usłyszałam od progu wyrzut. Tata siedział w fotelu i pił piwo. Nie chciałam z nim rozmawiać.

– Ja tylko na chwilę. Przyszłam zabrać klucze od domu w Zyzdroju.

Gdzieś w głębi duszy czułam, że po latach błądzenia w życiowej mgle weszłam na właściwą ścieżkę. Miałam wtedy wielkie zaufanie do wszechświata. Działałam jak automat, bez dopuszczania do siebie zdrowego rozsądku i wątpliwości.

Jak ptak przygotowywałam się powoli do odlotu.

Nigdy nie wiem
ile mnie ptakiem
na chwilę
przed odlotem.

Spojrzałam na zegarek. Zaraz przyjdzie matka. Jeszcze tylko pojedyncze minuty dzielą nas od spotkania.

Tata spał, oddychając ciężko. Do żyły wpływał antybiotyk.

– Czy pani jest jedyną rodziną?

Chyba przysnęłam oparta o framugę, bo nie słyszałam, kiedy wszedł lekarz.

– Zaraz ma przyjechać była żona, znaczy… moja matka. A czemu pan pyta?

– Stan chorego nie jest dobry. Chyba będziemy musieli dołączyć inny antybiotyk.

– Czy to znaczy, że tata… Może umrzeć?

– To jeszcze nic nie znaczy. Organizm jest wyniszczony i słabo sobie radzi. Robimy co w naszej mocy.

Poczułam łzy w oczach. Przypomniało mi się, jak bardzo kiedyś chciałam, by tata osiągnął wreszcie dno, które było ostatnim ratunkiem dla alkoholika. I teraz tam był; widziałam to w jego przestraszonych i zbolałych oczach. A jeśli… nie zdąży się odbić? Co wtedy?

Tata obudził się. Popatrzył na mnie, jakby błagał o pomoc i wybaczenie. Cedził słowa trudno słyszalnym szeptem:

– Czy ona… przyjedzie?

– Tak, zaraz będzie. Powinna przyjść lada moment.

Odetchnął z ulgą. Opadł na poduszkę.

Pomyślałam, jak jest drobny i szczupły. Została z niego tylko kupka kostek, obleczonych pomarszczoną skórą. A kiedyś był taki piękny! Gdy patrzyłam na jego zdjęcia z dzieciństwa, widziałam czarnowłosego amanta. Nie byłam do niego podobna. Miałam tylko te ciemne oczy…

Z determinacją układałam swoje nowe życie. Gdybym jej nie miała, dopuściłabym pewnie do głosu zdrowy rozsądek, który nakazałby mi zaniechanie wszelkich zmian. Wciąż jednak miałam w głowie obraz siebie niezależnej, niezłomnej, pewnej siebie. Pierwszy raz przejęłam ster nad własnym życiem. Pod pretekstem zapłaty podatku i wpisania się na listę komitetu kanalizacji wsi wyjechałam na weekend do Zyzdroju. W rzeczywistości chciałam doprowadzić do ładu mój nowy dom. Nie było to łatwe, zwłaszcza dla kobiety. Na szczęście ktoś ze wsi polecił mi pana Mateusza, który mieszkał samotnie kilka domów dalej. Poszłam do niego i zaproponowałam płatną pomoc w ogarnięciu całego bałaganu. Zgodził się, a stawka została zaakceptowana.

Cały weekend trwały wielkie porządki. Wymiatałam pajęczyny, myłam okna i szorowałam zakurzone meble, które dogorywały tu po nieznanych mi ludziach. Mateusz robił wielkie malowanie. Zostawiłam mu klucz; obiecał, że będzie tu pracował podczas mojej nieobecności.

W niedzielny poranek wsiadłam w autobus do Piecek, a stamtąd w kolejny – do Warszawy przez Wyszków.

Wiedziałam jedno. Żeby tu jakoś normalnie funkcjonować, na pewno muszę kupić sobie auto.

Gdy brałam w dłonie egzemplarz mojej pierwszej książki, po raz pierwszy poczułam w sercu dumę z samej siebie. Osiągnęłam coś własną pracą, uporem i desperacką wiarą w siłę marzeń. To, co niedawno było całkiem nierealne, urzeczywistniło się. Stało się rzeczywistym obrazem moich pragnień.

Płakałam z radości, kryjąc twarz w dłoniach. Nigdy wcześniej nie miałam w sobie tak wielkiej wdzięczności wobec losu za poplątane życie. Trudności i zakręty były tylko przystankami na drodze do szczęścia.

Na moim pierwszym spotkaniu z czytelnikami, zorganizowanym w jednym z warszawskich Empików, zjawił się Maciek. Podszedł, gdy podpisywałam książki.

– Gratuluję – powiedział tylko.

I zrobił mi piękne zdjęcie.

Umieściłam je potem na okładce drugiej powieści. Nasze nazwiska znalazły się obok siebie. Nasza historia już się skończyła, a ja wciąż miałam dla niego tylko ciepłe myśli…

Nie myślałam, że kompleks Dorosłych Dzieci Alkoholików dotyka tak wielu ludzi. Codziennie dostawałam maile ze słowami wdzięczności. Były też i głosy krytyczne, mało przychylne recenzje oraz złośliwe i pełne jadu komentarze na forach. Na własnej skórze odczułam kąśliwość internetowych trollów. Jak każde dziecko alkoholika odczuwałam silną potrzebę akceptacji i krytyka bolała podwójnie.

Filip źle znosił mój kolejny sukces. Kiedy chciałam mu opowiedzieć o liście od czytelnika lub dobrej recenzji, zaczynał mówić o czym innym, jakby w ogóle mnie nie słuchał. Zaprzestałam więc rozmów na ten temat. A jednak wciąż z nim byłam, bo nie nadszedł jeszcze czas mojego odlotu. Nie podejrzewałam nigdy samej siebie o zdolności do tak metodycznego działania. A jednak…

Egzamin na prawo jazdy zdałam za pierwszym razem. Zawdzięczałam to mojej silnej determinacji i pewności, że się uda. Nie dopuszczałam myśli o porażce.

– Gratuluję – usłyszałam od Filipa.

„Tylko tyle?” – pomyślałam, patrząc ze smutkiem w jego oczy.

Widziałam w nich tępą zazdrość.

Dostałam pierwszy przelew z wydawnictwa. Szesnaście tysięcy złotych! To były pieniądze, jakich w życiu nie widziałam i nie miałam! Wpłynęły bezpośrednio na moje własne konto. Założyłam je w tajemnicy przed Filipem. Nie powiedziałam mu o tym, by nie wzbudzić podejrzeń.

Pewnie, że się bałam. Stawianie wszystkiego na jedną kartę w wieku czterdziestu lat okupione jest trudnym do stłumienia strachem. Moja intuicja mówiła mi jednak, że idę w dobrym kierunku.

Do tej pory słuchałam rad innych ludzi i kierowałam się tym, co ktoś o mnie pomyśli. Postanowiłam z tym skończyć. Zmusił mnie do tego argument o niepowtarzalności ludzkiego życia. Nie doceniamy jej, gdy jesteśmy jeszcze młodzi. Człowiek wraz z wiekiem nabywa przekonania, że własne życie powinno być zamkniętym przed spojrzeniami innych ogrodem. Tylko ja mam prawo wybierać, jakie kwiaty w nim posadzę…

Odeszłam z pracy. Pożegnałam moje cudowne cztery podopieczne. Przyszło mi to z trudem. Czas mojego odlotu stawał się coraz bliższy.

Oprócz silnej wiary w to, że dam radę odmienić swoje życie, miałam również pieniądze na nowy etap. To bardzo ważne. Bo nie wystarczy płoche stwierdzenie „jakoś to będzie”. Trzeba mieć również finansowe oparcie, które sprawia, że człowiek odczuwa komfort. Miałam mieszkać wprawdzie dość daleko od Wyszkowa i w domu nadającym się do remontu, a jednak…

Byłam jak ptak, który zaczyna wić nowe gniazdo.

Zaglądałam czasem do Internetu na strony, na których znalazłam Filipa. Wciąż był aktywny na forach i portalach. Świadczyły o tym daty i godziny wpisów i logowań. Bolało mnie to, ale udawałam dobrą żonę. Czekałam na właściwy czas.

Któregoś dnia na stronie jednej z księgarń internetowych odkryłam strasznie dołującą mnie i moją książkę recenzję. Dowiedziałam się z niej, że jestem kompletną grafomanką, niedouczoną miernotą i chyba dawno mnie chłop nie przeleciał. Nazwał mnie nawet wulgarnie „niedopchaną”. Tę recenzję napisał… Smakosz_186.

To była kropla, która przepełniła czarę.

Najpierw napisałam pozew o rozwód, mając pełną świadomość tego, jak ludzie z naszego otoczenia potraktują ten krok. Wysłałam go do sądu listem poleconym, chowając potwierdzenie do przegródki portfela.

Tamtego dnia kupiłam butelkę wina.

Zrobiłam kolację, wiedząc, że jest pożegnalna. Postawiłam na stole świece. Przygotowałam wydruki internetowych poczynań mego męża i odręcznie naniosłam na nie parę notatek i komentarzy.

Wrócił później niż zwykle. Spojrzał zdziwiony na nakryty stół i palące się świece. Skojarzyło mu się to tylko z jednym…

– Ach, kochanie, taki jestem dziś zmęczony – zaczął się usprawiedliwiać.

– Nie zajmę ci zbyt wiele czasu, naprawdę.

– A możemy to przełożyć na jutro? – Niczego nie rozumiał.

– Nie, zrobimy to dziś.

Uśmiechnął się z męczeńską miną. Umył ręce. Nalałam wina do kieliszków. Chciałam najpierw nas znieczulić.

Usiadł do stołu. Po swojemu rozparł się wygodnie. Był przecież panem tego domu. To wszystko dzięki niemu! A ja? Mój wkład w nasze życie był przecież niewielki… I jeszcze wybrzydzam.

Rozejrzałam się. Wkrótce odejdę stąd, zabierając tylko swoje rzeczy. Zostawię mu ten stół, przy którym siedzieliśmy, krzesła, łóżko, pralkę…

Nałożyłam na talerze makaron, polałam sosem.

Filip przez chwilę pomodlił się nad jedzeniem (zawsze to robił!), po czym zaczął jeść z apetytem, śmiesznie mlaskając. Kiedyś lubiłam to jego mlaskanie. Teraz mnie irytowało.

Jedliśmy w milczeniu, popijając wino.

Zebrałam talerze, by zrobić na stole miejsce na wydruki…

Najpierw pokazałam mu zdjęcie, które wstawił na portalu randkowym.

– Wyjątkowo ładnie tu wyszedłeś – powiedziałam.

Zbladł. Był zupełnie zdezorientowany.

– Skąd masz to zdjęcie? – wyjąkał wreszcie.

W jego oczach falowało zdziwienie. Warto było czekać na to kilka miesięcy, aż uzbierał się pokaźny materiał dowodowy. Na deser zostawiłam recenzję mojej książki. Na głos przeczytałam mu fragment o mojej umysłowej miernocie i seksualnym niespełnieniu. Niedopchaniu.

– Jak widzisz, wszystko kiedyś się wyda. Nie ma bezkarności w Internecie… – Zawiesiłam głos.

Filip dopił swoje wino i spojrzał na mnie z… nienawiścią! Jak blisko do niej od miłości. Czasem to droga na skróty.

– Nie wrócę na noc – powiedział, wstając od stołu.

Wyszedł z mieszkania. Drzwi trzasnęły głucho, nieprzyjemnie.

Jego reakcja zaskoczyła mnie. Spodziewałam się, że będzie się tłumaczył, wypierał, a na koniec pokłócimy się i ja w złości, bo tak łatwiej, wykrzyczę mu swoje odejście. Jego reakcja ułatwiła mi realizację planu.

Z pawlacza wyciągnęłam wszystkie torby i walizki, jakie były w domu. Spakowałam swoje rzeczy – ubrania, płyty, książki, kosmetyki, drobiazgi. Gdy zabrakło miejsca, wyciągnęłam czarne worki na śmieci.

Wszystko stawiałam w ponurym rzędzie tuż pod drzwiami. Byłam umówiona z dawnym kolegą z podstawówki, właścicielem firmy transportowej. Czekał na sygnał.

Pakowałam się jak automat, bo wcześniej zrobiłam listę rzeczy. Wciąż patrzyłam, czy czegoś nie zostawiłam. Ach, jeszcze moje albumy ze zdjęciami! I suszarka do włosów!

Wiedziałam, że muszę zabrać wszystko. To, co zostanie, nigdy już nie będzie moje.

Nie zawahałam się również przed spakowaniem pościeli, ręczników, sztućców, garnków, czajnika bezprzewodowego, radia czy lampki nocnej. Musiałam od czegoś zacząć. Następnie zadzwoniłam do kolegi.

Przyjechał. Pomógł wszystko załadować do swojego mercedesa vito.

Kiedy opuszczałam swój dom, było już dobrze po północy.

Płakałam. To były łzy wolności.

nawet trudno wiersz usypać
kiedy śmierci wylało morze
czas motyli stanął kamieniem
jaśniej można tylko
opowiadać łzami
cisza kwitnie

na pożegnanie
dłoniom zawsze jest inaczej

Odeszłam od męża. Dla ludzi nieważne są powody. W naszym zwaśnionym społeczeństwie inaczej traktuje się odejście mężczyzny, inaczej kobiety. Mężczyzna przeważnie bywa usprawiedliwiany, bo miał żonę heterę, brzydulę, grubaskę lub oziębłą w łóżku. Gdy taką decyzję podejmuje kobieta, prawie zawsze jest zwykłą kurwą, a wokół niej wybucha wrzawa, przypominająca wrzaski walczących o ser kruków.

Rozdziobać i odlecieć w poszukiwaniu następnej ofiary – prosta filozofia tych, którzy osądzają, zamiast rozumieć.

Pierwszą noc na wolności spędziłam jeszcze u kolegi. Jego żona przyjęła mnie ciepło w ich wspólnym domu w Somiance. Wiedziała, że wyprowadzam się na Mazury.

– Ja to bym się bała… – powiedziała przy śniadaniu.

– Też się boję. Przecież przewracam swoje życie do góry nogami. Tylko głupiec by się nie bał – odpowiedziałam, krojąc bułkę na pół.

– Życzę ci szczęścia. Na pewno ci się uda. Jesteś bardzo odważna.

Tymi słowami pożegnała mnie nieznana mi wcześniej żona kolegi. Nie rozdziobała mnie! Widać nie wszyscy ludzie są jak kruki…

Wiosna budziła się do życia. Szarozielone pola snuły się wokół mazurskiej szosy. Było pogodne przedpołudnie. Może to dobra wróżba na nowe życie?

Mijaliśmy piękne równiny Mazowsza. Pułtusk, Różan z czołgiem na zakręcie. Dylewo. Kurpiowski Myszyniec. Rozogi. Już za nimi wjeżdżaliśmy w nową krainę. Mazury. Od teraz tu będzie mój dom. Oswajałam się z nowym krajobrazem. Spychowo. Mazurskie drewniane domy, podobne do mojego w Zyzdroju, tyle że bardziej zadbane. Zamieszkane ludzkim sercem.

A potem Stare Kiełbonki i Mojtyny. W Mojtynach zauważyłam niewielką restaurację, czy może raczej karczmę.

– Może zatrzymamy się tu i zjemy jakiś obiad, bo potem nie będzie jak? – zapytałam nieśmiało.

Mój kolega skinął głową. Nie byliśmy głodni, ale… tak na wszelki wypadek. Zjedliśmy pyszny domowy rosół i pojechaliśmy dalej.

W mazurskiej wsi skręciliśmy w lewo na rondzie. Dotarliśmy wąską krętą drogą do Babięt. Potem skręciliśmy na Pisz.

Tablica na Nowy Zyzdrój. Droga przez las.

– Na koniec świata cię poniosło, wiesz? – Roześmiał się kolega, a ja uświadomiłam sobie, że ten koniec świata jest przecież początkiem mojego życia.

Mój dom przywitał mnie ciszą i świeżością odnowionych ścian. Mateusz postarał się. Mogłam teraz rozłożyć cały mój aktualny dobytek. Nabrałam w płuca powietrza.

– Czujesz, jak pachnie drzewem mój stuletni dom?

Kolega westchnął.

– W takich warunkach będziesz mieszkać? Zupełnie jak Robinson. Nie mogłaś czegoś wynająć w Wyszkowie? Musiałaś aż tu?

– Musiałam. Czuję, że to moje miejsce.

Wniósł rzeczy, wypił herbatę i pojechał. Proponował pomoc, ale zapewniłam go, że na pewno sobie poradzę.

Fundamenty lepiej stawiać w samotności. Nie ma się wtedy do nikogo pretensji, jeśli coś pójdzie nie tak.

Pierwsza noc w moim domu. Trzystuletni dąb szumiał majestatycznie. Szum jeziora, który w ciągu dnia uspokajał, teraz wzbudzał we mnie lekki strach przed obcymi odgłosami. Uczyłam się skrzypienia drzewa. Chlupotu fal. Szczekania nocnych burków. Pohukiwania puszczyków. Kocich nawoływań.

Tych nocnych dialogów nie zakłócały odgłosy przejeżdżających aut i burczących sygnalizatorów na skrzyżowaniach ulic.

Nie spałam prawie całą noc. Wiedziałam jednak, że nazajutrz nic mnie nie zerwie z łóżka. Ani budzik, ani konieczność pójścia do pracy. Wstanę, kiedy będę chciała. Dziwna błogość przeszyła moje ciało. To było przyjemne. Orgazm z powodu wolności.

Już po trzech tygodniach, spędzonych w moim nowym świecie, zaczęłam jednak odczuwać coś w rodzaju totalnego osamotnienia. Brakowało mi… mojego głosu. Zaczęłam więc mówić do siebie, jak kiedyś w dzieciństwie. Filip wciąż się nie odzywał. Nie był nawet ciekawy, gdzie jestem i co się ze mną teraz dzieje. Usunął swoje profile z portali.

Myślałam, że mimo wszystko będzie mi chciał to jakoś wytłumaczyć albo przynajmniej obrzucić mnie winą za całą swoją hipokryzję.

A on nic.

Więc i ja milczałam. Wiedziałam, że spotkamy się wkrótce na rozprawie rozwodowej. Informację o wysłanym pozwie zostawiłam na stole.

Jak dobrze, że nie mieliśmy dziecka!

Załatwiłam wszystkie formalności związane z przeprowadzką. Zameldowałam się na stałe w Zyzdroju. Byłam teraz pełnoprawnym mieszkańcem mojej wsi, w której poza Mateuszem wciąż jeszcze nikogo nie znałam. Oswajałam nową rzeczywistość. Na ludzi przyjdzie jeszcze czas. W życiu jesteśmy samotnikami i najważniejsze chwile musimy przeżyć sami.

Któregoś dnia pojechałam do miasta. Ode mnie najbliżej jest do Mrągowa. Postanowiłam rozejrzeć się tam za samochodem.

Pojechał ze mną mój sąsiad.

– Mateuszu, a gdzie tu jest jakiś autokomis?

– Eee, dużo tego w mieście. Najbliżej to chyba będzie ten na Olsztyńskiej, naprzeciwko kościoła.

Poszliśmy tam razem.

Właścicielem był młody chłopak, zwinny i energiczny. Wydał mi się godzien zaufania. Od niedawna w ocenie ludzi kierowałam się pierwszym wrażeniem.

Obejrzeliśmy auta, stojące na placu.

Spodobał mi się złoty opel astra. Wsiedliśmy do środka. Pierwsza jazda i… zakochałam się!

Lubię podejmować decyzje od razu. Mateusz tylko zaakceptował mój wybór.

Do Zyzdroju wróciliśmy nowym autem.

To był kolejny krok ku mojej niezależności. Czerpałam z niej jak ze źródła, zachłystując się szczęściem. Dopiero potem gdzieś przeczytałam, że strach przed utratą niezależności to kolejna cecha dziecka alkoholika. Tacy ludzie, nawet gdy żyją w związkach, są samotni i niezależni.

W moim życiu nie dałam sobie czasu na bycie samą i budowanie świata wewnątrz sobie. Wciąż rozdzielałam siebie między ludzi. Głównie byli to mężczyźni, bo w nich szukałam akceptacji i miłości. Krzyczałam o nie, ale chyba w innym języku. Bo nie byłam zrozumiana…

Po powrocie rozpaliłam ogień w piecu (kupiłam trochę drewna od sąsiada ze wsi), bo wieczory były jeszcze chłodne i o szarej godzinie popłynęłam w szeroki wirtualny świat, siedząc w maleńkim ciepłym domku na mazurskiej głuszy.

Któregoś dnia przyszedł do mnie Mateusz. Przyniósł w papierowych torebkach różne nasiona.

– Czas na siew!

Spojrzałam na niego zdziwiona.

Siew? Jaki siew? Nie planowałam uprawiania ogrodu. Nie mam żadnych doświadczeń w tej dziedzinie.

Z torby wyciągnął książki o rolnictwie ekologicznym.

– Wypożyczam. Poczytaj. Oddaj, jak nie będą potrzebne. Nie można mieszkać na wsi i nie uprawiać ogrodu!

Chciałam te książki schować do szuflady i zapomnieć, ale…

Otworzyłam pierwszą książkę.

Autorka w gawędziarskim stylu opowiadała o tym, jak założyła swój pierwszy w życiu ogród. Była w podobnej sytuacji – rozwiedziona, z odziedziczonym po babce starym domem. Ogród pomógł jej pozbierać się po trudnych przeżyciach.

Wyszłam na chwilę przed mój dom. Spojrzałam na trzystuletni dąb. Podeszłam bliżej i dotknęłam chropowatej kory. Przywarłam do niej całą sobą. Ludzie mówią, że tuląc się do drzew, czują pulsowanie drzewnych soków. Nie czułam tego pulsowania. Miałam jednak wrażenie, że przepływa przez moje ciało kosmiczna energia dębowego istnienia.

Bo wszystko ma swoją energię. Ludzie, kamienie, drzewa i myśli. Wszystko jest wielkie i ważne na świecie, bo tętni życiem jak zielony agrest, uniesiony pod światło. Taki sam ład, jaki jest w drzewie, które ma pień, gałęzie i liście, powinien być również we mnie, podzielonej na duszę, ciało, umysł.

Tamtego dnia zrozumiałam, że jestem częścią wszechświata. Najważniejsza sama dla siebie. I dla mego drzewa, którego stałam się nagle opiekunką. Może zrobię coś dla niego? Może postaram się o to, by został Pomnikiem Przyrody? Będę miała pewność, że nikt go nigdy nie skrzywdzi.

Był kwiecień. Wiosna. Żurawie klangorzyły po swojemu, szpaki wróciły do gniazda pod moim dachem, a ja z każdym dniem odkrywałam przynależność do tego miejsca i samej siebie.

I pomyślałam, że spróbuję. Założę ogród, by oswoić nim swoją samotność!

Mateusz załatwił mi obornik.

– Trochę późno, bo powinno być to robione na jesień! – sapał, pomagając kopać ziemię za domem.

Pracowaliśmy w pocie czoła. Wyrwaliśmy barszcz zwyczajny, który rozplenił się nadmiernie. W kącie ogrodu, pod starą gruszą założyliśmy kompostownik. Chciałam spróbować tej cudownej przemiany resztek roślin w urodzajną ziemię. W dzieciństwie obserwowałam przecież podobną przemianę – zacieru w bimber. Wierzyłam więc we wszystkie cuda przemian.

Kochałam zmęczenie ciała, towarzyszące mi wieczorami. Szarą godzinę przedwieczoru, którą spędzałam już w domu – czasem siedząc na jego progu, a czasem, w chłodniejsze dni, w domu bezpiecznym jak muszla ślimaka.

Nie potrzebowałam zbyt wielu rzeczy i wygód do szczęścia. Miałam gdzie się umyć, miałam własne łóżko na pięterku. Niewielka kuchnia sprawiała, że nie musiałam dreptać w kółko w poszukiwaniu garnka czy dzbanka do herbaty.

W wolnych chwilach pracowałam – pisałam moją drugą powieść. Zaszczepiałam w nią mój stan, polegający na odkryciu wspaniałej zależności człowieka od przyrody. Napotykane na każdym kroku analogie podnosiły mnie na duchu.

W pokręconej zielenią i nieśmiałością wobec świata sadzonce ogórka lub dyni widziałam samą siebie sprzed lat, gdy jeszcze nie rozumiałam, na czym polega dobre życie.

W panoszącej się goryczkowatym smakiem rzeżusze dostrzegałam śmiałość własnych decyzji. Miękkość i majestat piołunu, zasadzonego w pobliży kapusty, to była moja wiara w samą siebie, którą opędzałam gąsienice moich lęków.

Świat ogrodu otworzył przede mną bramę tajemniczości i zachwytu nad światem. Moja przeszłość przestawała już boleć. Miałam wrażenie, że nadszedł upragniony czas wydawania na świat najcięższych owoców.

Pełnia lata zbiegła na pisaniu książki, pieleniu, podlewaniu… Wieści z wydawnictwa były dobre. Moja książka o oswajaniu alkoholowego dzieciństwa zdobywała coraz więcej czytelników. Przychodziły do mnie listy z kraju i zagranicy. Powoli uczyłam się wiary w siebie.

Dzień zaczynałam wcześnie. Nie mogłam spać, gdy na świecie działy się same ważne rzeczy. Te miesiące życia w ciszy nauczyły mnie słuchania ptasiego świergotu i odgłosu ogrodu. Czułam jego pulsowanie, szelest rosnących pędów, spokojny oddech podlanych o zmierzchu ogórków.

W płóciennej sukience i gumowych butach rozpoczynałam nowy dzień. Indyjskie powitanie słońca stało się moim rytuałem. Surya namaskar dawało mi siłę i radość. A potem… siadałam na rozgrzanym kamieniu i myślałam o dziesięciu rzeczach, za które czułam wdzięczność wobec wszechświata.

Byłam szczęśliwa, że jestem zdrowa i mogę łączyć swoją pracę zawodową z pasją. Że cukinia wydała piękne owoce, a sąsiadka, pani Ania, przyniosła mi nasiona rukoli. Że udało mi się wygospodarować pieniądze na to, by wstawić nowe drewniane okno w pokoju, który umownie nazywałam salonem, choć do prawdziwego salonu było mu daleko. Nie przejmowałam się tym jednak. Byłam szczęśliwa, że mój ogród dostarcza mi nie tylko radości z uprawiania, ale i pożywienia. I że w każdej chwili mogę wsiąść do auta i pojechać przed siebie. Miałam ładne, opalone ciało i spokój w samej sobie.

Małe szczęścia mogą mieć wielkie znaczenie.

Pierwsze przyleciały słowiki.
Za rzeką suszyły się łąki,
chłopiec trawy pastuszył.
Był taki szary, gdy patrzył
na zieleń.
Przemierza wolne od słów
przestrzenie,
znów maluje kwiaty.
Na słoneczniki brakuje mu
odwagi.

Często pisała do mnie Agnieszka, zaniepokojona moją decyzją i tym, jak sobie radzę. Niedawno wyszła za mąż i była we wczesnej ciąży. Życzyłam jej szczęśliwego rozwiązania, choć bałam się o nią – była przecież w moim wieku, a to nie był już najlepszy czas na rodzenie dzieci.

Pewnego dnia przyjechała do mnie na kilka dni, wraz ze swoim świeżo poślubionym małżonkiem, Oskarem. Rozejrzała się po skromnym wnętrzu i westchnęła:

– Ja bym chyba tak nie mogła…

Przez cały pobyt u mnie zaznaczała na każdym kroku, jak brakuje jej miasta.

– Zaszyłaś się w tej głuszy i zdziwaczałaś. – Śmiała się ze mnie, gdy każdego ranka pozdrawiałam słońce.

Spodobała się jej jedynie poranna kawa na ganku.

– Z tego wszystkiego to chciałabym mieć jedynie takie kawowe poranki.

Oskar przeważnie milczał. Z ostrożnością dotykał starych belek pod sufitem, jakby w obawie, że za chwilę sufit spadnie nam na głowę.

– Sprawdzam, czy korniki wszystkiego nie zjadły.

A ja i tak kochałam swój nowy stary dom, choć wiodłam w nim życie nienaturalne jak na nasze czasy, proste i pozbawione współczesnych wygód.

Za żadne pieniądze świata nie wróciłabym już do poprzedniego życia.

Czułam, że Agnieszka chce mi o czymś powiedzieć. Najpierw czekałam, aż sama to z siebie wyrzuci. Wreszcie nie wytrzymałam. Siedziałyśmy na ganku, a zachodzące słońce znaczyło świat złotym konturem. Oskar poszedł na ryby – Mateusz go zabrał. Wypożyczył mu nawet swoją wędkę. Mąż Agnieszki nudził się w tym nazbyt cichym świecie bez telewizora i filmów na DVD. Nawet z zasięgiem telefonu miał czasem problemy.

– Mam wrażenie, że coś dusisz w sobie… – zaczęłam nieśmiało.

Agnieszka odetchnęła z ulgą.

– Znasz mnie…

– Jak mam cię nie znać, skoro jesteśmy razem od dzieciństwa?

– Ale obie żyjemy inaczej…

– Tak. Żyjemy inaczej. Jesteśmy inne. Ty pochodzisz z dobrego domu z tradycją łazanek w Wigilię. A ja dorastałam inaczej niż ty. Na skale.

– No właśnie. I dlatego zastanawiam się, czy ci o tym powiedzieć.

– Nie zastanawiaj się. Powiedz.

Parę dni temu pojechała do rodziców i spotkała w sklepie Filipa. Nie był sam. Była z nim młodsza o parę lat brunetka w zaawansowanej ciąży.

– To mógł być siódmy, ósmy miesiąc. Byli na pewno razem. Trzymali się za rękę.

Nie sądziłam, że mnie to dotknie tak bardzo.

Dlaczego wtedy poczułam się kaleką kobietą, która nie potrafiła urodzić dziecka? Znów poczułam wyrzuty sumienia. W myślach powtarzałam, że przecież nie powinnam przejmować się tym, na co nie mam wpływu.

– Zatem… Spotykał się z nią, gdy jeszcze byliśmy małżeństwem…

– No właśnie. Dlatego bałam się powiedzieć ci o tym. Co teraz zrobisz?

– A co mam zrobić?

– Teraz możesz rozwiązać wasze małżeństwo z jego winy. Przecież… Ta baba spodziewa się jego dziecka! – Agnieszka zagrzewała mnie do walki jak kibic boksera.

Uspokajałam się. Kilka głębszych oddechów. Szybkie myśli – że mam powody, by być szczęśliwa. Już. Jest o wiele lepiej.

– Agniecha, daj spokój. Czy to coś zmieni? Napisałam pozew o rozwód bez orzekania o winie. Niech tak zostanie.

– Ja bym nie odpuściła! Domagałabym się alimentów!

– Ech, powiedzieć ci coś? Zwyczajnie nie chce mi się.

Po co drążyć i wzbudzać w sobie złe emocje. Każdy i tak dostanie od swojego losu to, co w życiu dał innym. Niektórzy zbierają plon obfity, a niektórzy mizerny. To tak jak w moim ogrodzie. Co dam moim roślinom i ziemi, w której rosną, to otrzymam po dwakroć większe…

Prosta mądrość tego świata. Prawo powrotu. Nie trzeba szukać prawd w nowoczesnych poradnikach i na kozetkach u psychologów. Wystarczy przyłożyć ucho do zielonego tętna ziemi.

Coś się zatem kończyło i coś zaczynało.

We wrześniu odbyła się pierwsza sprawa rozwodowa. Do tego czasu Filip milczał. Nie był nawet ciekawy, co się ze mną stało, gdy tamtej nocy opuściłam nasze mieszkanie. Był pewnie bardzo zajęty opieką nad nową kobietą. Odczuwałam przykrość i żal – dopiero tam, na sądowym korytarzu, w oczekiwaniu na wywołanie nas, poczułam nieuchronność przemijania. Wszystko kiedyś się kończy i trzeba żyć ze świadomością tego już na samym początku.

Jesienią, po pierwszej rozprawie, zdecydowałam się na operację przepukliny – mojego zaniedbania z czasów dzieciństwa. Zaczęła mi dokuczać, bo więcej niż zwykle dźwigałam i pracowałam. Miałam wrażenie, że nawet się trochę powiększyła. W szpitalu spędziłam tylko dwa dni. Wróciłam do domu. Leżałam, a doglądał mnie Mateusz. Dopiero wtedy przekonałam się, co znaczy samotność w chorobie. I jak czasami czuły się moje podopieczne…

Codziennie mówiłam sobie, że zdrowieję. W myślach byłam sprawna i wychodziłam do ogrodu i na spacer do lasu. Zdrowiałam naprawdę.

Kolejna rozprawa odbyła się po kilku tygodniach. Ostatecznie rozwiązała nasze małżeństwo.

– Dbaj o nią, potrzebuje cię teraz – rzuciłam Filipowi na pożegnanie.

– Skąd o niej wiesz?… – Zawiesił głos.

– Czy to ważne?

Widziałam, że chce mi o czymś powiedzieć.

– Już dawno chciałem cię przeprosić za wszystko i w ogóle.

– Dopiero teraz?! Ty wiesz, jak czekałam na twoje wyjaśnienia wtedy, gdy to wszystko odkryłam?! – Czułam, że znana mi dobrze kulka nerwów podchodzi mi do gardła.

– Byłem w szoku, że w ogóle to odkryłaś. Jak mnie tam znalazłaś?

– Anonimowość nie jest bezkarna. Ale teraz to już nie ma znaczenia… – Łapałam powietrze. Czułam duszność.

– Twój ojciec jest w szpitalu…

– Co?

Ach, tata… Przecież wciąż go miałam! Zapomniałam o nim. Najpierw zabrał mi go alkohol – odzwyczajałam się od myśli, że jestem czyjąś córką. Potem moja przeprowadzka w naturalny sposób zerwała pępowinę.

Rozmowa z Filipem, na którą czekałam tyle czasu, stała się nagle nieważna. Pożegnałam się z nim i pojechałam do Wyszkowa. Do taty.

Wtedy pierwszy raz bałam się o ciebie naprawdę, tatusiu. Przestraszyłam się, co by było, gdybyś teraz odszedł. Przecież nawet nie zdążyłam ci powiedzieć, że jestem wolna i szczęśliwa! Może chciałbyś to usłyszeć?

Tata zasłabł kilka dni wcześniej w domu. Czujna sąsiadka wezwała karetkę.

– Najlepiej by było, żebyś go wysłała na leczenie zamknięte – poradziła mi, gdy spotkałyśmy się u niego w szpitalu.

– To nie jest takie łatwe. Nie można nikogo zmusić do leczenia. Tata na pewno się nie zgodzi.

A jednak postanowiłam spróbować.

– Zdecydowałbyś się na leczenie? – zapytałam nieśmiało, siadając na krześle obok łóżka.

– Co? Co ty mówisz? Jakie leczenie? Nie rób ze mnie alkoholika! Nie jestem żadnym alkoholikiem!

– Tato, tatusiu… Zgódź się! – Płakałam bezradnie jak wtedy, gdy byłam jeszcze dziewczynką.

– Przestań, idź już sobie! To po to do mnie przyjechałaś, bym wciąż słuchał morałów?!

– Tato, jesteś chory. Gdy ktoś ma grypę, to się go leczy. Twoja choroba jest jak grypa.

– Gówno tam wiesz.

Wyszłam z sali. Poszłam do lekarskiego gabinetu.

– Pani ojciec po prostu nie napił się. I dlatego zasłabł. Musi pić codziennie. Trzeba go wysłać na jakieś leczenie, to jedyna szansa. Jeśli nie, zniszczy swój organizm. Grozi mu marskość wątroby, zapalenie trzustki…

Lekarz zawiesił głos. Patrzył na mnie wyczekująco, jakby oczekiwał obietnicy, że zaraz po wyjściu taty ze szpitala w naszym życiu zdarzy się jakiś cud i tata zgodzi się na leczenie.

A przecież alkoholika nie można w pięciu prostych słowach przekonać do tego. Wiedzą o tym ci, którzy na początku współuzależnienia mają jeszcze nadzieję i próbują. Proszą, płaczą, błagają. Myślą, że może wzruszą tym pijane serce. Ale szybko przestają liczyć na cokolwiek. Pokornie godzą się z sytuacją, czasem tylko wybuchając niepohamowaną złością. Ta złość potem często powraca, w różnych wcieleniach i sytuacjach. Jest zaszczepionym w dzieciństwie sposobem na wyrażenie bólu i buntu. Objawia się ściśnięciem krtani i nerwobólem. Bezsilnością, każącą krzyczeć, płakać i przeklinać. Jest piętnem współuzależnionych, systematycznie odzieranych ze złudzeń.

W normalnej rodzinie rodzice są mądrzejsi od dzieci. W mojej było odwrotnie. Pamiętam, jak kiedyś trudno było mi zrozumieć, że tata jest taki głupi i nieodpowiedzialny. Z czasem zaczęłam odczuwać tylko zobojętnienie. Gdy patrzyłam na niego teraz – chudego i bladego, ze zniszczoną i pełną czarnych wągrów twarzą – moja dusza krzyczała bezgłośnie: „Sam jesteś sobie winien! Teraz cierp! Dobrze ci tak!”. Wiem, że niektórzy dodają jeszcze w takich sytuacjach: „Zdychaj, ty pijaku”.

Uważałam na słowa. Bałam się, by nie stały się rzeczywistością. Parę razy stały się nią wbrew mnie.

Po wyjściu taty ze szpitala próbowałam się nim zająć. Ogarnęłam go – tak się u nas mówiło na czynność, mającą na celu uporządkowanie mieszkania, umycie okien, ugotowanie paru obiadów i wrzucenie ich do zamrażalnika. Sprawdziłam, czy tata płaci wszystkie rachunki. Jeszcze tego by brakowało, by mu odłączyli prąd i gaz. Płacił. Czasem zalegał, bo w szufladzie piętrzyły się upomnienia sprzed paru lat.

– Wyrzuć to, po co ci te papiery?!

– Zostaw, może się przydadzą.

Darłam je na strzępy powoli i metodycznie. Nie chciałam, by ktoś w kontenerze na śmieci znalazł je przypadkiem i przeczytał, że mój tata nie dość że pijak, to jeszcze nie płaci rachunków. Nawet teraz, jako dorosła już kobieta nie chciałam się za niego wstydzić.

– Nie brakuje ci pieniędzy? – zapytałam go. To pytanie raczej stawiają rodzice dzieciom, a nie odwrotnie.

– Mam rentę.

– To wiem, ale może czegoś ci potrzeba?

– Nie, nie potrzeba.

– Znaczy, na wódkę wystarcza? – prowokowałam, bo chciałam znów porozmawiać o leczeniu.

– Co ty z tą wódką ciągle? Przyjeżdżasz i tylko o tej wódce. To jest moje życie, rozumiesz?

– Moje trochę też.

– Już skończ, skończ, bo gadasz w kółko to samo.

– Zasłabłeś, bo nie piłeś. Jesteś uzależniony. Musisz się leczyć!

– Nie jestem alkoholikiem! Czego się mnie czepiasz?! Czy ja ci robię jakąś krzywdę?! Czy robię tu jakieś burdy, sprowadzam meneli?! Zapytaj sąsiadów!

No tak. Miał rację. W sumie i tak był lepszą wersją alkoholika. Bywa, że w pijackim widzie taki pan demoluje dom, okłada bliskich poręczą od fotela lub harcerskim pasem. Gryzie szklanki i połyka szkło, by zademonstrować, jaki jest nieszczęśliwy. Łyka złożone w kostkę pieniądze, a potem wypija parę szklanek wody, wkłada do gardła dwa palce i razem z wymiocinami, z głośnym krztuszeniem wydala wszystko do zlewu.

– W dupie mam te pieniądze – mówi potem, rozkładając oślizły papierek. Dzieci patrzą na to przestraszone i w myślach liczą, ile słodyczy, chleba i kiełbasy kupiłyby za to.

Taki pan lubi straszyć. To dziwny atawizm, towarzyszący mężczyznom bardzo często, a u pijaków występujący ze wzmożoną siłą. Bierze sznur i idzie do piwnicy, grożąc, że się powiesi. Wiesza się tak parę lat, terroryzując najbliższych. Za pierwszym razem głośno krzyczą i błagają, by nigdzie nie szedł, zagradzają ciałem drzwi wejściowe. Są jak ubogi Rejtan, poświęcający się w mało słusznej sprawie. Potem, gdy widzą, że ten sznur to tylko udawanie, nie dają się już tak łatwo nabrać.

– A idź się powieś, będzie wreszcie spokój! – krzyczą za wychodzącym ojcem dzieci.

Czasem pijak mówi do żony:

– Daj mi pieniędzy!

A ona odpowiada:

– Nie mam, wszystko przepiłeś. Na jutro na chleb mi zabraknie.

Na to on pobladły ze wściekłości idzie do łazienki. Wyciąga z szafki żyletkę i tnie nią skórę, na przykład na przedramieniu.

Idzie do żony z wyciągniętą ręką:

– Nie chciałaś dać, to masz!

I cieszy się, jak pomysłowo zrobił jej na złość. Czasem to wszystko widzi dziecko. Jasnoróżowe nacięcie powoli nabiega krwią. Po chwili krwotok jest tak silny, że aż słychać kapiące do zlewu krople. Blizna po nacięciu jest jak intruz, nie tylko na skórze przedramienia, ale również w pamięci.

Dziecko nigdy jej nie dotknie. Myśli o niej: ten głupi sznyt. Pod powieką ma wciąż obraz okaleczonego ostrzem żyletki ojca.

Patrząc na to wszystko… Przyznaję, mój tata był lepszą wersją alkoholika.

Odebrał mi jednak dzieciństwo, którego wciąż szukam.

żeby być tam gdzie nas nie ma
zaprosić kwiaty
przyjść jak król do króla
złudzenia rzucić na kolana
nawet w niedzielę
nożem odciąć nieważne

z zapasów została nam tylko
motyka – ta na słońce
więc przytulamy nawyki

Tata znów pił. Zaszyłam się w swoim ogrodzie, by zielonym bytem leczyć niespokojność duszy.

Na świecie królowało dojrzałe lato, prowadzące nieuchronnie do jesieni. Świat pachniał inaczej niż kilka tygodni temu. W powietrzu czuło się zapach ziemi w połogu; zmęczonej powolnym wydawaniem plonów. Odleciały już bociany – ciepły prąd powietrza uniósł je wysoko do nieba. Świat ucichł, pozbawiony ich śmiesznych klekotów. Astry cieszyły pstrokatością. Żółte nawłocie pochylone w łukach w pokłonie do ziemi. Kwiaty były wyraźnym pożegnaniem letniej pory. Zbliżała się pora odpoczynku.

Zastanawiałam się, jaka będzie pierwsza jesień w mojej samotni? Czy sroga mazurska zima nie wypłoszy mnie z niej?

– Dom trzeba ogacić. Zrobię to w sobotę – powiedział do mnie któregoś dnia Mateusz.

Na sobotę zaplanowałam już wyjazd do leśniczówki Pranie. To tam mieszkał i tworzył Konstanty Ildefons Gałczyński. Słyszałam o tym miejscu wiele dobrych opinii. W Internecie znalazłam program koncertów. Ten, na który jechałam, był ostatnim w sezonie. Grał nieznany mi pieśniarz spod Szczytna. Chciałam oderwać myśli od ogrodu, domu i pisania książki.

I nagle pomyślałam o Andrzeju. On też gdzieś pewnie jeździ, koncertuje. Jakie życie teraz wiedzie? Czy myśli o mnie czasem?

To nie było tak, że od razu o nim zapomniałam. Wtedy, gdy odeszłam do niego, bo nie umiałam dzielić się nim z inną kobietą, cierpiałam bardzo. Przez wiele dni i nocy odczuwałam dygotanie ciała i bezsenność. Jednego dnia odczuwałam wyrzuty sumienia, że zakończyłam ten związek, innego zaś upewniałam się w tym, że i tak nie miał żadnego sensu.

Wtedy skłóciłam w sobie jak żółtko z białkiem dwie emocje: miłość i zazdrość. Wyszła mieszanka wybuchowa, której po prostu nie sprostałam. Więc wybrałam inne wyjście – ciszę.

Z czasem nowe sprawy pochłonęły mnie na tyle, że moje uczucia powoli stygły. Przestawałam już kochać namiętnie, zachowując ciepłe wspomnienia o nas.

Praca w ogrodzie i nagłe pojawienie się w moim życiu zwyczajnego spokoju sprawiły, że nie miałam zbyt wiele czasu na rozmyślania o miłości. Wieczorem zmęczona nieludzko kładłam się do łóżka, by niemal o wschodzie słońca wstać, dobudzić się porannym prysznicem, przywitać słońce, a potem siąść do pisania. We wrześniu skończyłam moją drugą powieść. Głównym jej bohaterem był ogród. Wierzyłam gorąco w to, że i ta książka spodoba się czytelnikom i że nie napisałam jej daremnie.

Bo ta powieść była mną. Bardziej nawet niż pierwsza. Choć bohaterka była o wiele młodsza i koleje jej losu były zupełnie inne, to jednak miała moje myśli i odczucia. Tak samo jak ona, w zielonej ciszy znalazłam swój spokój. Nigdy wcześniej nie byłam szczęśliwsza. Świadomość, że szczęście to osiągnęłam mimo wszystko – własną pracą i determinacją oraz wypracowanym przez lata przekonaniem o własnej wartości – była kamieniem węgielnym mego szczęścia.

Postanowiłam pojechać do Prania, by spotkać się z ludźmi i posłuchać muzyki.

Wyszorowałam kwaskiem cytrynowym spracowane i poszarzałe od ziemi dłonie, wyczyściłam paznokcie u nóg. To dziwne, jak praca w ogrodzie naznacza człowieka. Zrasta się on z ziemią, z którą obcuje. Nabiera jej barw i szorstkości.

Zasypiając, wąchałam czasem moje dłonie. Pachniały ziemią i zielenią – oba zapachy mają ze sobą wiele wspólnego, choć różnią się kolorem i sposobem przemijania. Ziemia jest contastansem, unoszącym nas troskliwie. Jest nieskończona, okrągła jak wieczność. Zmienia się tylko jej konsystencja. Wiosną płacze roztopami, zimą zastyga w zupełnym bezruchu.

Zieleń jest zmiennością. Mimo że codziennie reanimowana przez rosę, pewnego dnia umiera jednak, na chwilę tylko żółknąc. Zamienia się w szorstkość ziemi, tak jakby od niej czerpała inspirację do umierania. Zieleń najpierw nas obłaskawia, by potem zniknąć z pola widzenia na długie białe miesiące. Tęsknimy za nią, szukamy jej surogatów w kwiatach z kwiaciarni, stawianych na środku stołu. A jednak ten wymiar jest zbyt mały, by nasycić serce. Dopiero ogrodowa lub łąkowa zieloność potrafi wlać w duszę wartki spokój.

Dlatego właśnie tak niechętnie opuszczałam moje nowe miejsce na ziemi. Cykliczność tych naturalnych przemian wyjaśniała mi przemiany we mnie samej.

Jeszcze raz spojrzałam na mapę, by zobaczyć, jak dojechać do Prania. Mateusz został w obejściu.

– Jak wrócisz, będzie ogacone na sto dwa!

Nie bardzo wiedziałam, co to znaczy „ogacić”.

Pojechałam.

Na parkingu stało sporo aut.

Mignęło mi też dziwnie znajome auto. Już je kiedyś widziałam. Nie, to niemożliwe. Na pewno tylko podobne do tamtego.

Usiadłam na jednym z licznych krzeseł, ustawionych przed sceną. Obok mnie pojawiła się młodsza ode mnie o kilka lat, ładna kobieta. Moją uwagę zwróciły jej rude włosy. Moje miały podobny kolor, więc może to dlatego?

– Przepraszam, czy to wolne miejsce? – zapytała ruda nieśmiało.

– Tak, proszę. Wolne.

Ruda usiadła. Zawiał wiatr i poczułam jej perfumy. Były podobne do tych, których również używałam.

Roześmiałam się i ni stąd, ni zowąd zapytałam:

– Czy pani pachnie Kate Moss?

Spojrzała na mnie zdziwiona i roześmiała się:

– Tak. A czemu pani pyta?

– To moje ulubione.

Roześmiałyśmy się teraz obie.

Zrobiło się między nami jakoś ciepło; może to przez ten kolor włosów?

– Czy pani zna artystę, który ma dziś wystąpić?

– Tak. Kiedy byłam jeszcze lokalną dziennikarką, pisaliśmy o nim w naszej gazecie.

– Och, to pani była dziennikarką? Gdzieś tutaj? W Piszu czy w Mrągowie?

– W Mrągowie.

– No proszę, zatem obieśmy kobiety po piórze!

– Och, to znaczy?

– Ja z kolei piszę książki.

– Zatem bardzo mi miło poznać panią. A może będziemy mówić sobie po imieniu? Ludmiła Gold. – Ruda wyciągnęła w moim kierunku rękę.

– Barbara Zejer.

I tak zostałyśmy znajomymi.

Ludmiła rozśmieszała mnie swoją spontanicznością. Gdy na koncercie patrzyłam na nią, myślałam o tym, że chciałabym być taka jak ona. Rozmawiała ze wszystkimi; miała tu wielu znajomych. Prezentowała mnie głośno, kładąc nacisk na to, że jestem autorką Kwiatu na skale. Były wśród nowo poznanych osób ci, co czytali moją książkę. Rozmawiali ze mną, pytali o to, co jest prawdą, a co fikcją. I skąd taki pomysł, by napisać o kompleksie DDA. Nie umiałam się w tym gwarnym świecie odnaleźć. Czułam, jakbym wyszła z buszu, w którym spędziłam parę lat. Zrozumiałam, że wszystko przez moją samotność i że chyba nadszedł wreszcie TEN czas, kiedy powinnam wyjść do ludzi. Zawrzeć nowe znajomości, przyjaźnie. Może trafi mi się nawet jakaś nowa miłość?

Miłość… Uświadomiłam sobie, że nie myślałam o niej od dłuższego czasu. W pędzie własnych spraw tylko wspominałam. Karmiłam się przeszłością, wyciągając wnioski z niezbyt udanych przygód miłosnych i ciesząc się z tych, które były dla mnie wartościowe. Coś wniosły w moje życie.

Może po raz kolejny spróbować? Otworzyć swoje myśli i serce? Całą sobą powiedzieć: tak, chcę się zakochać. Miłość wkrótce do mnie przyjdzie. Jest już niedaleko, o krok ode mnie.

Parę minut po rozpoczęciu koncertu, kiedy już dawałam się unosić fali muzyki i pięknego śpiewu, odwróciłam głowę.

Kilka rzędów za mną, obok dość ładnej szatynki siedział… Andrzej. Nie patrzył na scenę, lecz na mnie…

potrzebna mi jesteś by byćp
opatrz
słonecznik już świeci
nad płotem
nienasycenie przechadza się
młynnie

czasem miłość
trudniejsza niż zbrodnia

Gdybyś wtedy nie przyjechał, nie pojawił się na tym koncercie… Nie wiem, co byłoby z nami… Wciąż czułam, że nie spotkaliśmy się przypadkiem. Odeszłam od ciebie, a jednak wiedziałam, że jesteśmy pokrewnymi duszami. Połówkami siebie.

– Moja żona Jolanta… – rzuciłeś po koncercie w moim kierunku płachetkę słów. To była ta ładna szatynka.

Nic nie brzmiało boleśniej niż te dwa słowa: „moja żona”…

Wtedy wydawało mi się to jakimś wierutnym kłamstwem, wymyślonym na poczekaniu przez ciebie jako usprawiedliwienie tego, że nie możemy być całkiem dla siebie. Ta „żona” brzmiała oschle i wyzywająco. To określenie wyzywało mnie na pojedynek.

– Napisałaś książkę… Czytałem… – zagadnąłeś.

Żona Jolanta spojrzała na mnie pytająco.

– Jolu, to jest właśnie ta pisarka…

Żachnęłam się, wciśnięta w ten zapoznawczy konwenans jak w gorset. Chciałam być grzeczna i kulturalna. Starałam się.

Ale za chwilę z ulgą odwróciłam się i odeszłam. Dość miałam tej obyczajowej farsy, jaką chciałeś mnie częstować. Wolałam szampana. Musiałam czymś zneutralizować moją gorycz.

Andrzej podszedł do mnie, gdy stałam przy zaimprowizowanym stole szwedzkim. Były na nim ziemniaki posypane koperkiem i kieliszki z szampanem. Jedne i drugie nie pasowały do siebie, a jednak miały swoich zwolenników. Ludziom najwyraźniej podobało się to pomieszanie smaków, skojarzeń i kultur.

– Zatem… stajesz się sławna.

– Przestań! – ucięłam, starając się nadać głosowi obojętny ton.

– Naprawdę, gratuluję ci.

– Ty też masz swoje osiągnięcia. Płyta, koncerty.

– Tak… Za miesiąc ukaże się kolejna.

– Zatem… Pochłonęła nas sztuka.

Andrzej spojrzał się na mnie pytająco.

– A co w ogóle u ciebie?

Opowiedziałam w skrócie.

– Stąd zatem twoja obecność tutaj. Po prostu tu mieszkasz… – Zawiesił głos. Przez chwilę wydawało mi się, że spojrzał na mnie z podziwem.

– Można powiedzieć, że wpadłam po sąsiedzku.

– A wiesz, że ja znam wieś, w której mieszkasz?

– Tak? Skąd?

– Raz w dzieciństwie tam byłem. Ciotka zafundowała mi wakacje. Zarezerwowała domek w jakimś ośrodku i zabrała mnie na parę dni.

– No proszę… – przerwałam mu. – Zatem wszystkie drogi prowadzą na Mazury. A dlaczego tu dziś jesteś?

– Zaprosił mnie kolega na swój koncert. A za miesiąc sam tu zagram. Przyjedziesz?

– Może… jeśli ogród mi pozwoli…

Zdałam sobie wtedy sprawę, że ogród stał się dyktatorem mego czasu. Tempo owocowania pomidorów, ścinania tak zwanych wilków, czyli bocznych pędów, ratowanie ogórków przed zarazą, podwiązywanie pędów fasoli – to wszystko w sposób naturalny regulowało cykl mego obecnego życia. I Księżyc…

No właśnie… Księżyc. To Mateusz nauczył mnie pielęgnowania ogrodu zgodnie z niebieskimi cyklami. Patrzył na ciemniejące niebo i zarysowaną na nim tarczę księżyca i mówił: „Teraz jest dobry czas na siew”.

A brzmiało to zupełnie jak: Teraz jest dobry czas na twoje życie.

Bo świat jest pełen porównań, a interpretacja prostych praw natury pomaga czasem w zrozumieniu skomplikowanych życiowych zawiłości.

Nagle przypomniałam sobie o porannej rozmowie z nim; filozofował po swojemu, zabierając się za ogacanie mego domu.

– Dziś rozpoczyna się druga w miesiącu pełnia. Nazywa się to Błękitnym Księżycem[2]. Zwykle w roku jest dwanaście pełni księżyca, tak?

– No, tak…

– A w tym miesiącu mamy dwie pełnie. Czyli w tym roku będzie ich nie dwanaście, jak zwykle, a trzynaście.

– No i co to znaczy dla nas? – zapytałam wtedy przekornie i mało uważnie, pakując się do auta.

– A to znaczy, że nadchodzi czas niezwykłych wydarzeń. Podczas trzynastej pełni czasem spełnia się to, co najważniejsze, a co wydawało się najmniej realne…

– Ach… – westchnęłam.

– Pomyśl o tym.

Przypomniałam sobie o trzynastej pełni właśnie teraz. To, że spotkaliśmy się tego samego dnia, na tym samym koncercie, choć nasze ścieżki rozeszły się i myśli nie łączyły się już w powietrzne supełki. Czy moja podświadomość prosiła o to spotkanie?

Patrzyłam na Andrzeja, poprawiającego nerwowo kołnierzyk koszuli. Drżenie jego palców zdradzało go. Denerwował się. To znak, że wciąż mu zależało i nie pogodził się z tym dziwnym zawieszeniem naszego związku.

– Wyglądasz jakoś inaczej. Masz inne oczy. Wiesz… nie mogę o tobie zapomnieć.

Proste słowa. Deklaracja uczuć, emocjonalnej przynależności. Dowód na to, że nie spotkaliśmy się przypadkiem.

– …I wierzę gorąco, że wszechświat pozwoli nam kiedyś ze sobą być…

Nie odezwałam się. Nie chciałam przecież wiązać się na stałe z żadnym mężczyzną, bo dopiero w mojej samotności odzyskałam spokój. Ja tylko chciałam… By był w moim życiu, choć nieco odległy. By był jak statek zawijający do portu. Czy to nie za wiele? Czy tak da się żyć i być szczęśliwym?

„Chciałabym, by był jak trzynasta pełnia mego życia. Nieplanowany, niepoliczony kalendarzem, niecodzienny” – pomyślałam.

– Odezwę się do ciebie… Mogę? – zapytał.

– Tak. Będę czekać. – Nie chciałam udawać, że mi nie zależy. Nie chciałam grać nadąsanej i dumnej kochanki. Po co? Przecież nią nie byłam… – Nocujesz gdzieś tu blisko? Przepraszam” nocujecie? – dodałam.

– Tak… Zatrzymaliśmy się w Piszu. Za trzy dni wracamy do Cieszyna.

– Szczęśliwej podróży… – rzuciłam niedbale, po cichu karmiąc się radością, że to nic, że jest z nią, skoro i tak jestem dla niego ważna.

Wracałam krętością mazurskich dróg, o których coraz częściej mówiłam: moje. Wraz z oswojeniem siebie oswajałam moją nową ojczyznę. Coraz mniej tęskniłam za Wyszkowem. Obraz taty stawał się coraz bardziej zamglony. A Filip? Był człowiekiem pozbawionym avatara. Nie pamiętałam nawet, jaką zupę lubił najbardziej…

Wróciłam do ogaconego domu. Nigdy wcześniej nie widziałam czegoś takiego. Mateusz wykonał coś w rodzaju rusztowania wzdłuż fundamentów. Pomiędzy ściany domy a deski konstrukcji włożył zeschłe liście.

– Zobaczysz, jak zimą będzie tu ciepło. Jak w uchu – powiedział.

Zapłaciłam mu za usługę. Zawsze płaciłam. Nie chciał wiele, a jednak miałam świadomość, że każdy pieniądz jest dla niego ważny.

Mateusz był prostym człowiekiem. Jego prostota polegała na ubóstwie materialnym.

– Najgorsze jest ubóstwo ducha! – powtarzał dość często, a ja wiedziałam doskonale, co ma na myśli. Bo sama w tej opuszczonej mazurskiej głuszy zaczęłam żyć inaczej niż dotąd. Nie zajmowały mnie już sprawy nowych sukienek, butów czy wartych obejrzenia oskarowych filmów. Rzadko bywałam w mieście, więc zakupy robiłam z listą z podziałem na sklepy, nie na produkty. Znalazłam w Mrągowie sklep z tanią naftą – kupowałam ją litrami, używając jako podpałki. Ponadto polubiłam blask lampy naftowej w moim starym domu…

Żywność kupowałam w małych sklepikach i na rynku. Poznałam je dzięki Mateuszowi. Jajka u pani Zosi, ryby u pani Marzenki, kosmetyki u pani Ani. Nie byłam już anonimowa. Poza tym ludzie kojarzyli mnie z książkami, prężącymi się dumnie na wystawie w księgarni.

Powoli wrastałam w lokalne środowisko. Zawierałam nieśmiałe znajomości, głównie dzięki Internetowi.

Doceniłam proste i znane od setek lat sposoby pielęgnacji swojego ciała. Włosy odżywiałam naftą i olejem lnianym. Ten sam olej wcierałam w ciało, dodając do niego kilka kropel naturalnego olejku. Najbardziej lubiłam geraniowy. Geranium stało w moich oknach – lekko poruszone wydawało uspokajającą woń. Pięknie opaliłam się, chyba pierwszy raz w życiu. Mateusz mówił, że zesmagało mnie słońce i wiatr. Dzięki temu, że byłam w ciągłym ruchu, moje czterdziestodwuletnie ciało nabrało sprężystości. Czułam, jakby dostąpiła zaszczytu przeżywania młodości po raz drugi. Zaczęłam podobać się sobie jak nigdy dotąd. Wiedziałam jednak, że to wszystko dobre we mnie to zasługa spokoju duszy.

Wychodziłam oto małymi krokami z kompleksu kulawego życia dziecka alkoholika, niewspierana żadną zorganizowaną terapią, nieszpikowana radami psychologów. Oparłam się na sile umysłu i wielkiej potrzebie zwycięstwa.

Miałam nową koleżankę – rudowłosą Ludmiłę. Mieszkała w podmrągowskiej wsi. Pisałyśmy do siebie maile, czasem spotykałyśmy się na Skype’ie. Opowiadałyśmy o życiowych zakrętach i namiętnościach.

Wielokrotnie zapraszałam ją do siebie, ale wciąż nie miała czasu. Była świeżo upieczoną matką. Niemal cały swój czas poświęcała dziecku.

– Jak Zośka podrośnie, na pewno przyjadę!

A potem Ludmiła zamilkła. Początkowo zastanawiałam się dlaczego. Pochłonięta życiem, zapomniałam…

Jeszcze pod koniec lata zadomowił się u mnie rudy kot Dyzio. Któregoś dnia usiadł na kamiennych schodach, by się ogrzać, i już został. Miał dwa kolory oczu, którymi patrzył na mnie w zaskakujący sposób. Czekał na mój powrót do domu i wdrapywał się na kolana. Chciał, bym go przytulała i nosiła na rękach. Ruchem głowy podkładał się pod moją dłoń – tęskniąc za pieszczotą.

To nieprawda, że koty przywiązują się do miejsca, nie do ludzi. Wiedziałam, że mój kot kocha mnie bezwarunkowo.

[2] Prawdziwa trzynasta pełnia miała miejsce w sylwestra 2009 roku. Na potrzeby opisywanych przeze mnie wydarzeń postanowiłam nieco przenieść ją w czasie. Zjawisko Błękitnego Księżyca występuje raz na ponad dwadzieścia lat. Niektórzy mówią, że srebrna tarcza w pełni ma wówczas błękitną poświatę, a w tę dziwną noc wilki z większym niż zawsze niepokojem wyją do księżyca. Najważniejsza w tym zjawisku jest podobno magia spełniania tych marzeń, które wydają się zupełnie nierealne. Przekonałam się zresztą o tym osobiście. Trzynasta pełnia w moim życiu była dla mnie bardzo ważna i przyniosła wiele zaskakujących wydarzeń. A może to był tylko łaskawy zbieg okoliczności?…

zapomniałem drogi
gdy manowce zapachniały kolorami
niebo w liczne potomstwo gwiazd
z zazdrości duszkiem się upiło
leśny odgłos taki niedoczesany
rozpiął miastu ostatni guzik
księżyc dojrzał do miski

Trzynasta pełnia. Postanowiłam spędzić ten czas uroczyście.

– Nie zapomnij tylko wysiać bazylii! Na pewno przyniesie ci dobrobyt! – krzyknął Mateusz, przechylając się przez spróchniały płot.

Dziwiła mnie jego wiara w proste symbole tego świata.

Na wszelki wypadek przygotowałam nasiona i doniczkę na parapecie. Niech tam! Poddam się tej jego zielonej magii. I tak żyję tu całkiem na opak.

O szarej godzinie przebrałam się w wygodny strój, włosy zamotałam niedbale i spięłam spinkami jak turban. Rozpaliłam za domem ognisko. Przyniosłam kilka ziemniaków, zawinęłam je w folię i wrzuciłam do ognia. Z kuchennej szafki wyciągnęłam piwo. Miałam swoje ulubione, niepasteryzowane, mazurskie.

Przy ogniu chciałam ogrzać swoje myśli.

Usiadłam na pniaku brzozowym. Nabrałam w płuca powietrza. Poczułam zapach przypieczonych ziemniaków, dojrzałej jesieni i ludzkich ognisk gdzieś w polach. Wilgoć od jeziora ciągnęła zmurszałą wonią glonów. Byłam wolna i szczęśliwa. Tamto życie było jakąś farsą. Dopiero wiem, co znaczy dobre życie, takie z ziemi i pór roku.

Piłam piwo małymi łykami, jadłam pieczone ziemniaki, rozdrabniając palcami żółty miąższ. Na języku czułam szorstkość skrobi i kryształki soli – proste smaki, od których odwykliśmy. W moim obecnym życiu wracały do mnie, jakby na nowo odkrywane. Gotowana kapusta, barszcz, smażona cebula, która już nie kojarzyła mi się tak smutno z dzieciństwem i tamtą patelnią na potłuszczonej gazecie. Jaglana kasza na śniadanie niosła ze sobą bezpieczeństwo ciepła i sytości w żołądku.

Od strony wsi usłyszałam warkot silnika. Auta jeździły o tej porze roku raczej rzadko, bo sezon turystyczny już się kończył. Wieś ożywiała się w weekendy, kiedy powracali grzybiarze. To był jednak ostatni gwar przed nadchodzącą nieuchronnie zimą.

Auto zbliżało się do mojego domu. Zamilkło i po chwili silnik znów zawarczał dieslowskim klekotem.

Zza zakrętu wyłoniło się dobrze znane mi auto. Widziałam je już dziś, na parkingu przy leśniczówce Pranie. To był on.

Zatem… Nie będę dziś sama pod Błękitnym Księżycem…

– Jak mnie znalazłeś? – rzuciłam zamiast powitania, całkowicie zaskoczona.

– Przecież powiedziałaś, że tu mieszkasz. We wsi cię znają. Nic prostszego.

Andrzej wysiadł z auta i rozejrzał się.

– I to jest ten twój dom?!

Wiedziałam, że można mieć mieszane uczucia, patrząc na stuletnią chatkę. Pewnie miał je teraz, przyzwyczajony do przestrzeni i wygód.

– Tak, to jest mój nowy dom.

– Ależ tu jest… prawie jak w skansenie!

Wszedł na podwórko, rozglądając się ciekawie.

– Nie zwrócisz uwagi na dąb? – zapytałam, dotykając pomarszczonego jak twarz starej kobiety pnia drzewa.

– Imponujący…

– Ma w obwodzie prawie cztery metry – dodałam.

– To mazurska sekwoja.

Pokazałam mu ogród, a potem zaprosiłam do ogniska.

– Nie mam nic do jedzenia, tylko te ziemniaki w folii.

– Sto lat nie jadłem pieczonych ziemniaków. Dawaj!

Jedliśmy razem w milczeniu, a ja starałam się, by nie okazać nadmiernej radości z tej niespodziewanej wizyty. Gdybym była psem, merdałabym pewnie ogonem i kręciła się w kółko.

Przyjechał do mnie, bo nie mógł przestać myśleć o naszym spotkaniu.

– Żona została w hotelu. Powiedziałem, że chcę przed wyjazdem odwiedzić znajomych.

– Nie będzie się niepokoić?

– Nie sądzę. Nie układa się między nami najlepiej. Podejrzewam, że kogoś ma.

„Ach, ten Błękitny Księżyc… Może naprawdę sprzyja marzeniom?” – pomyślałam przez chwilę.

Rozmawialiśmy do północy. Patrzyliśmy w niebieskawą tarczę księżyca. Opowiedziałam mu o tym, dlaczego dzisiejsza noc jest magiczna.

A potem z głębi zyzdrojskiego lasu dobiegł nas przeciągły jęk. Może to był pies, może wilk… Nie umiałam odróżnić, ale zrobiło się groźnie. Zgasiliśmy ognisko.

– Mogę zostać? – zapytał po prostu, a ja otworzyłam przed nim drzwi. Nie tylko do mojego domu.

Podobno nie można wejść drugi raz do tej samej rzeki. Woda wciąż się zmienia, jak zmienia się świat. Ludzkie komórki odnawiają się. Każdego dnia dwa procent ludzkich komórek krwi odtwarza się. W ciągu minuty dochodzi do około trzystu milionów podziałów. Kiedy po wielu miesiącach milczącego bezdotyku znów siebie dotykamy, nasze ciała nie są już te same, co wtedy…

Coś jednak jest niezmienne. Łapczywość dłoni, szelest oddechu, zapach, wilgoć – wciąż są Charonami emocji.

Nasza miłość znów była „pierwszorazowa”. Moje ciało nie spotkało się bowiem z dobrze znanym mi już ciałem. Jakby czas, który nas rozdzielił, wymazał garść tamtych wspomnień. To był nasz kolejny pierwszy dotyk. Pierwsza natarczywość bioder i pierwszy skurcz mięśni.

Budziłam się w nocy, patrząc na ostry profil mego kochanka. Spał zwinięty jak embrion, wyciągając leniwie dłonie w moim kierunku. Mruczał moje imię. A ja wahałam się między snem a jawą, patrząc na blednącą tarczę księżyca. Dotykałam magii tamtej chwili, chcąc zatrzymać ją w ramie mojej pamięci.

Własne imię wypowiadane przez śpiącego mężczyznę to najpewniejsze wyznanie miłości…

– Co będzie teraz z nami? – zapytał przy śniadaniu, rozdziobując jajecznicę ze szczypiorem z ogródka.

– A czego TY byś chciał?

– Najbardziej na świecie chciałbym być z tobą.

Co miałam mu powiedzieć? Że w życiu tak naprawdę wszystko jest możliwe, bo najważniejsze jest przekonanie: tak, tego właśnie chcę? Że życie jest tylko jedno i głupio byłoby je zakończyć w poczuciu tysiąca zmarnowanych szans?

Każdy musi dojrzeć w swoim tempie do zmian. Pomidor za wcześniej zerwany nie da słodyczy smaku.

Andrzej pojechał. W Piszu czekała na niego żona, ponaglająca go telefonami. Przykro mi było patrzeć, jak się tłumaczył, że siedział z kolegą do późna…

O ileż prostsze byłoby życie, gdybyśmy miłość traktowali jak formę wolności! Gdybyśmy żyli w przekonaniu, że tak naprawdę nie można mieć nikogo na własność. Nikt nikogo nie traciłby, bo nikt nikogo by nie posiadał. Teraz, gdy jestem tylko swoja, wiele zrozumiałam. Moja dawna zaborczość, przez którą odeszłam od Andrzeja, ustępowała miejsca coraz intensywniejszemu poczuciu wolności w miłości.

Zauważyłam również, że coraz rzadziej miewam jakiekolwiek wyrzuty sumienia. Przestałam się nawet obwiniać o to, że być może jestem złą córką, skoro zostawiłam tatę samego i nie zajmuję się już jego życiem. Tkwiłam w przekonaniu, że dopóki on sam nie zrozumie, że siedzi w bagnie po uszy, nie będę w stanie mu pomóc. Nasza rozłąka była więc dawaniem mu czasu.

Nie myślałam jednak, że tego czasu może po prostu zabraknąć.

Za miesiąc Andrzej zagrał w Praniu. Dopiero teraz usłyszałam, jak wielką drogę przebył. Jego głos zmienił się, teksty dojrzały. Oddany swojej pasji bez reszty, zarażał nią słuchaczy. Patrzyłam na niego i tęskniłam za nim. Wiedziałam, że tej nocy znów będzie mój. Że wykradnę go tamtej kobiecie i na chwilę zamknę w muszli mojej kobiecości.

– Kiedyś będziesz sławny, zobaczysz… – powiedziałam mu na pożegnanie.

niezdejmowalnie pachną dłonie
pełną aortą gdy noc przytula
ubarwiając chciwość

boję się pustyni
gdzie ślad chwilę tylko znaczy

w kwiatach jest siła

Pochłonięta przygotowaniami do zimy, nie myślałam na razie o wyjazdach i spotkaniach z Andrzejem, jak kiedyś w Warszawie. Pisał, że moglibyśmy przecież spotkać się gdzieś w połowie drogi, ja jednak traktowałam to jedynie jako pragnienie seksu. Owszem, również tęskniłam za fizyczną bliskością, jednak nie tak desperacko. Mężczyźni chyba odczuwają to inaczej. Mnie brakowało przede wszystkim czułości, w pamięci przechowywałam najcieplejsze chwile naszych spotkań.

Mateusz pomógł mi zgromadzić drewno na zimę. Piętrzyło się dumnie niedaleko domu, ustawione w kształtne stosy przykryte plandeką. Bałam się tej pierwszej zimy. Miała być sprawdzianem mojej samodzielności.

Agnieszka podsyłała mi wieści z Wyszkowa. Filipowi urodziła się córeczka. Kupił mieszkanie. Ożenił się. Wszedł na swoją ścieżkę. To dziwne, ale nie miałam już do niego żalu.

Pierwszy śnieg spadł pod koniec października. Ledwo zdążyłam wykopać georginie i dać Mateuszowi, by przechował je w swojej piwnicy. Na skleconych naprędce półkach piętrzyły się słoiki – kiszone ogórki, kapusta, obgotowana marchewka, syrop z młodych pędów sosny, melisy i mięty. Pod sufitem wisiały zasuszone wianuszki szałwii, tymianku, rozmarynu. Pierwsze w moim życiu zatrzymane lato. Byłam z siebie dumna. Mateusz chyba też.

– No popatrz, nikt cię tego nie uczył, a ty sama…

– Jak to nikt?! A ty?

To Mateusz pokazał mi, jak się robi weki na zimę.

– Na wsi bez tego ani rusz. Jak nas zima zasypie, to zobaczysz.

No i posłuchałam go. Ze względnym spokojem czekałam na tę nieznaną, całkiem nową zimę. Wzbudzała we mnie szacunek niczym bajkowa nadchodząca nad Dolinę Muminków Buka. Moja mała chatka szybko nagrzewała się od kaflowego pieca i miałam na tyle ciepło, by czuć się bezpiecznie. W sypialni na górze nie chciało mi się palić, spałam więc na dole, w pokoju połączonym z kuchnią. Czyli moim maleńkim salonie. Wraz z pierwszymi przymrozkami doceniłam Mateuszowe ogacenie domu.

– Jak spędzasz święta? – spytał mnie Andrzej, a ja wciąż zastanawiałam się, czy powinnam pojechać do taty. Od lat nie spędzaliśmy razem świąt. W moim domu nie było tego dnia rodzinnych czułości i magii, opisywanej w licznych książkach i wierszach.

Gdy byłam z Filipem, spędzaliśmy te dni w domu. A teraz? Nie miałam pomysłu, co ze sobą zrobić. Ostatecznie odważyłam się i zaproponowałam Mateuszowi, by przyszedł do mnie na Wigilię.

– Nie powinnaś spędzać tego dnia sama, wyjedź do ojca – radził mi mój sąsiad. Ja jednak zdecydowałam, że zostanę.

Do Wyszkowa pojechałam przed świętami. Kupiłam tacie piękny sweter i nową zmianę pościeli. On nie miał dla mnie prezentu. Zdziwił się, że jestem, i znów odezwał się z wyrzutem, że tak późno przypomniałam sobie o starym ojcu. Był lekko wstawiony. Podziękował za upominki i wyszedł, jakby nie umiał być ze mną.

Sprzątnęłam mieszkanie i wyciągnęłam spod szafy plastikową choinkę, zakurzoną, nieubieraną chyba od lat. To była choinka z czasów mojego dzieciństwa.

Zawiesiłam lampki i dobrze znane mi bombki, schowane w starym pudełku po butach. Zrobiło się przyjemniej. Choć przez chwilę zapachniało dawnym domem.

Tata wrócił późno. Kompletnie pijany. Za nic miał to, że przyjechałam. Dopiero pod wpływem alkoholu zaczął się o mnie martwić.

– Jak ci tam na tej wsi? Toż tam psy dupami szczekają.

Albo:

– A ciepło masz chociaż?

Albo:

– Przynajmniej na coś się matka przydała i dom masz od niej. A ten twój gach, pożal się Boże mąż, to już córkę ma. Żałuj, bo mieszkanie sobie kupił, zarabia teraz dobrze, kierownicze stanowisko, samochód nowy. A ty biedę klepiesz. Samaś sobie winna.

Oboje inaczej rozumieliśmy szczęście. Moje nie zależało od rozmiaru plazmy na ścianie czy wypasionego samochodu. Tata mierzył je w bardziej przedmiotowy sposób, ale tylko u innych. Dla siebie miał inny licznik – liczba opróżnionych butelek. Były jak koraliki na liczydle jego własnego szczęścia. Przesuwał je z kąta w kąt, aż wreszcie wkładał do dużej torby i wynosił do sklepu.

Za kaucję mógł kupić dwie, a nawet trzy butelki piwa!

Wypił jeszcze jedno piwo. Powiedziałam, żeby poszedł spać.

– Bo się tłuczesz jak dusza po czyśćcu.

– Ty mi nie dyktuj, jak mam żyć. To mój dom i będę robił to, co chcę. Jak nie odpowiada, to fora ze dwora!

Był agresywny, przez moment przestraszyłam się, że rzuci się na mnie. Zamknęłam się w swoim dawnym pokoju i znów się bałam. Po co tu przyjechałam? Po co było ożywiać dawne demony?!

Moja harmonia gdzieś prysła. Pijany tata za drzwiami, jakieś hałasy, których nie znałam. Bałam się wyjść, zobaczyć, co się dzieje. Nazajutrz, gdy wstałam rano, zobaczyłam moją choinkę. Leżała przewrócona, a wokół niej tysiącami iskier płakały stłuczone bombki z mojego dzieciństwa.

Spakowałam się bez słowa pożegnania.

Na choince położyłam karteczkę: „Dziękuję Ci, Tatusiu”.

Zamknęłam za sobą drzwi.

Dopóki sam nie będzie chciał walczyć, nie wygra…

Wróciłam do Zyzdroju smutna. Nie dostałam świątecznego prezentu, nie usłyszałam podziękowań za odwiedziny. Moja choinka została zniszczona. Tata potraktował te odwiedziny jak mój zasmarkany obowiązek.

Przed sobą miałam perspektywę samotnych świąt. Andrzej milczał. Mateusz zamknął się w swoim domu, niechętnie wyściubiając nos na coraz zimniejszy świat.

Przygotowałam parę zwykłych potraw: pierogi z kapustą i grzybami, zbieranymi po raz pierwszy pod czujnym okiem Mateusza, smażoną rybę, barszcz z uszkami…

– Przyniosę też coś do jedzenia – zapowiedział mój sąsiad.

W wigilijny poranek poszłam do lasu po sosnowe gałązki. Nie opadają z nich igły. Udekorowałam wstążkami i orzechami pomalowanymi na złoto i powiesiłam je pod sufitem. To była moja pierwsza w życiu podłaźniczka. Wróciłam tym samym do dawnych tradycji dekorowania wiejskiego domu samymi gałązkami.

Już jedną choinkę w tym roku ubrałam. Jakoś nie miałam ochoty na ubieranie następnej…

buduję dom taki ze słów
byleby wszystko w nim grało

okna otworzę na piękno
ścianom dam szansę usłyszeć
żeby był chociaż promień
co nie zgubi cienia

Gdy wszystko się zmienia, zmień wszystko. Za chwilę wszystko się zmieni. Czułam to w głębi duszy. Słyszałam już kroki matki. Rozbrzmiewały na szpitalnym korytarzu i z pewnością należały do osoby pewnej siebie. Słyszałam też drugie, nieco cichsze. Zapewne szedł z nią mój przyrodni brat.

Tata oddychał ciężko. Dotknęłam go palcami. Otworzył oczy.

– Chyba już idzie. Słyszę jej kroki. To na pewno ona.

Tata zamknął oczy i przechylił głowę na bok. Był gotowy na spotkanie.

Moje pierwsze święta na Mazurach minęły zaskakująco szybko. Pomogła mi w tym pogoda, a raczej ostry atak zimy. Po Wigilii spędzonej z Mateuszem poszłam od razu spać. Poranek powitał mnie śnieżycą. Śnieg sypał płatami, a ja łopatą musiałam odgarniać piętrzące się zaspy. Starałam się to robić co jakiś czas, bo potem mogłabym nie przekopać się przez zwały śniegu.

Mój samochód znikł zupełnie pod warstwą puchu. Płot wrósł w śnieg i tylko końcami sztachet znaczył swoją obecność na tym świecie. Dyzio patrzył się na mnie zdziwiony, gdy wypędzałam go na podwórze.

– Chcesz, to sama sobie wyjdź! – Miałam wrażenie, że tak właśnie do mnie mówił.

Targałam w koszu drewno, paliłam w piecu, odśnieżałam i znów szłam po drewno. Naniosłam większy zapas, by później nie wychodzić z domu. Wracałam, piłam herbatę, czytałam i znów szłam odśnieżać.

Gdy nadszedł wieczór drugiego dnia świąt, odetchnęłam z ulgą, że się kończą:

– Dawno się tak w święta nie napracowałam… – powiedziałam do śpiącego beztrosko w skrzynce po mandarynkach Dyzia.

Tuż przed sylwestrem zadzwonił Andrzej.

Było mi przykro, że dopiero teraz. Nie dostałam od niego świątecznych życzeń, jego milczenie zaniepokoiło mnie.

– O, jak miło, że się wreszcie odezwałeś.

– Proszę, odbierz list. Napisałem ci. Jest długi. Wszystko wyjaśniam. Przeczytaj.

– Jasne.

Zaniepokoiłam się. Bałam się, że w liście znajdę jakieś smutne dla nas wieści. Na przykład słowa pożegnania. Mimo naszej rozłąki chciałam, by był w moim życiu.

Ten list był jednak inny.

Czytałam go potem parę razy.

I patrzyłam na zdjęcia Andrzeja.

I nagle spojrzałam na niego inaczej. Jakby był już całkiem mój. Mój wzrok anektował go dla siebie i wtedy odkryłam pewien szczegół w jego twarzy, którego nie zauważyłam wcześniej…

Nie, najpierw ten list.

„Kochana moja Miedzianowłosa! Przepraszam cię za milczenie przed świętami i podczas ich trwania. Chciałem dać sobie czas, a teraz, gdy już minął, mogę Ci o wszystkim napisać. Chciałbym zrobić to jak najdokładniej, byś miała poczucie, że byłaś tam ze mną.

Wtedy, w Wigilię, wciąż myślałem o nas. O tym, że nie mogę być z Tobą i spędzać tego czasu w Twoim skansenie. Mam nadzieję, że nie gniewasz się, że tak mówię o Twoim domu?

Usiedliśmy do wspólnej kolacji.

– Andrzeju, podaj mi talerz z pierogami – głos mojej żony zadrżał lekko. Spojrzałem na nią, przez chwilę była mi nawet bliska… Wystarczyło, że lekko wyciągnąłbym dłoń w jej kierunku. Być może przy wigilijnym stole odwzajemniłaby ten gest?

Czułem już wtedy, że tak naprawdę jest już bardzo daleka – o całe lata świetlne uczuć nienazwanych i wygasłych jak popiół. W szarości zwykłych dni nie było między nami miejsca na lekkość serca. Jolanta dwa tygodnie przed świętami złożyła pozew o rozwód. Jej serce od kilku lat nie biło już w rytmie mojego serca, wiedziałem o tym doskonale.

Kiedy podawałem jej talerz, nasze palce na moment zetknęły się. Poczułem w nadgarstku dziwne mrowienie, jakby to było pierwsze w życiu nasze zetknięcie się, a przecież oboje znaliśmy się na pamięć… Uczyliśmy się siebie przez jedenaście lat, dwa miesiące i trzy dni. Wyliczyłem to wszystko dokładnie, wracając w Wigilię w burzę śnieżną do domu, gdzie czekała na mnie moja żona.

Niby wszystko było jak zwykle. Choinka, prezenty, gwar przygotowań dobiegający z kuchni. Wiedziałem jednak, że to ostatni raz, że kolejne święta spędzimy już oddzielnie, bo przecież po rozwodzie trzeba będzie od nowa uporządkować swoje życie i pewnie nie będzie w nim miejsca na spotkania przy wspólnym stole.

Na razie jest ze mną przy stole. Ta sama co przed laty, może tylko na jej twarzy jest więcej zmarszczek.

Szczęk sztućców, rozgoszczonych na białych porcelanowych talerzach, przecinał nieznośne milczenie. Kiedyś… Byliśmy szczęśliwi. Potem poznałem Ciebie. Zakochałem się w Tobie, ale za wszelką cenę nie chciałem tego okazać mojej żonie. Szanowałem ją po prostu. Tak było do czasu, kiedy oznajmiła mi pewnego wieczoru:

– Andrzeju… Czuję, że coś się we mnie wypaliło. Być może to moja niedojrzałość, a może po prostu oboje zabiliśmy tę miłość dreptaniem w kółko i zabieganiem o sprawy w gruncie rzeczy nieważne? Nie umiem dłużej udawać miłości. Chcę być z tobą szczera, przez szacunek do ciebie i lat spędzonych wspólnie. Kocham innego mężczyznę. Jestem z nim od dwóch lat.

Tamtego dnia wróciłem do domu zmarznięty, bo pomagałem sąsiadowi, który wpadł w poślizg i wjechał do rowu. Łopatami odśnieżaliśmy odcinek drogi i wyciągaliśmy auto, a potem jeszcze chwilę porozmawialiśmy. Czułem, jak pot na koszuli i rozgrzanym ciele zastygał w zetknięciu z silnym mrozem.

Po powrocie zagrzałem garnuszek wina, dorzuciłem przypraw. Rozlałem je do szklanek, jedną podałem żonie. Wypiła duszkiem, jakby chciała przygotować się na śmiałość wyznania. Może dlatego jej słowa zabrzmiały dziwnie lekko, jakby mówiła o tym, że trzeba ugotować barszcz? Słuchałem jej z niedowierzaniem.

– Jolu, co ty mówisz?! – wydałem z siebie słaby głos, stukając zębami o szkło. Niczego niepokojącego nie zauważyłem wcześniej w jej zachowaniu; dreptała przez naszą codzienność w tym samym rytmie co zawsze, śmiesznie drobiąc kroki wokół kuchennego stołu.

– Nie umiem udawać miłości…

To wszystko, co miała mi do powiedzenia po tych jedenastu latach, dwóch miesiącach i trzech dniach.

Kolejne łyki przyniosły lekką narkozę; zadziałały jak podtlenek azotu podawany w szpitalnym znieczuleniu, ale dopiero szklanka whisky przepełniła czarę żalu i buntu – po jej wypiciu ośmieliłem się złapać Jolę za rękę i pociągnąć ku sobie. Usiadła przy mnie na brzegu fotela, jak dawniej, gdy jeszcze nie było między nami tej rozmowy, tego wyznania…

– Dlaczego mi to robisz?

– Wybacz…

Bo mimo że kocham Ciebie, nieuchronność jej decyzji bardzo mnie dotknęła. Nie mogę powiedzieć, że w tamtej chwili odetchnąłem z ulgą. Miałem poczucie, że zamykamy za sobą na zawsze jakieś drzwi i że moja żona należy do innego mężczyzny. Wiedziałem, że jeśli chcę zachować resztki honoru, nie powinien pytać o nic więcej.

– Mam nadzieję, że zgodzisz się na rozwód? – usłyszałem na koniec.

Nie chciałem, ale musiałem. Sytuacyjna parafraza słów wypowiedzianych kiedyś przez byłego prezydenta, powtarzana w różnych okolicznościach, przez różnych ludzi. Teraz dopadła również mnie; była jak szpilka wetknięta w korkową tablicę moich myśli.

– Tak, zgodzę się – dotarł do mnie mój własny głos.

Jej ostatni prezent dla mnie: szalik i zegarek. Podobno zegarków nie daje się w prezencie. Mogła o tym nie wiedzieć. Zresztą zawsze za nic miała przesądy. Mój ostatni prezent dla niej: jedwabny szlafrok w ręcznie malowane papugi. Piękny i bardzo drogi, w jej ulubionym błękitnym kolorze…

A potem zabrzmiała kolęda, zaintonowana przez nią:

– Bóg się rodzi…

I nagle zapragnąłem, by to nie Bóg rodził się tej nocy, a zwyczajna ludzka miłość… Cały Twój. A.”.

Przeczytałam ten list raz jeszcze. I jeszcze.

I wtedy właśnie spojrzałam na jego zdjęcie. Powiększyłam je na monitorze, jakbym chciała przestudiować każdą zmarszczkę i każdy detal twarzy.

Nad okiem miał jasną bliznę.

Musiał mieć kiedyś pęknięty łuk brwiowy.

Usiłowałam sobie przypomnieć palce Andrzeja. Szumiało mi w głowie, gdy wspominałam, jak gładził moje piersi, jak kładł je między udami. Tak! Jego paznokieć na serdecznym palcu prawej dłoni był jakby lekko pęknięty!

Zatem… Wszechświat spotkał nas już kiedyś ze sobą!

To Andrzej był tym małym jasnowłosym chłopcem, który spadł ze swojego rowerka prosto do kałuży, a ja, świeżo upieczona osiemnastolatka, przytuliłam go wtedy do siebie jak przestraszonego ptaka! Czekaliśmy razem na pojawienie się jego ciotki!

To było przedziwne odkrycie.

Wybrałam znajomy numer. Usłyszałam znajomy głos. Brzmiał smutno i obco. Naprawdę cierpiał. Bo przecież runął jego świat, nawet jeśli go dzielił pomiędzy dwie kobiety.

A ja, zamiast mu współczuć i wesprzeć go, od razu wypaliłam:

– Czy to ty kiedyś w Zyzdroju przewróciłeś się na rowerku?

– Tak… – zająknął się zdezorientowany. – A skąd o tym wiesz?

– Pamiętasz, że podbiegła wtedy do ciebie taka młoda dziewczyna?

– Nie wiem, czy to była dziewczyna, zawsze myślałem o niej, że jakaś dorosła kobieta. Ale coś pamiętam, ona mnie chyba wycierała chustką. Tak!

– Dzieci inaczej oceniają wiek. Ta dziewczyna miała osiemnaście lat i jeden dzień.

– Ooo, wiesz to tak dokładnie?

– Tak, bo to… byłam ja.

I w ten sposób nigdy już nie miałam okazji złożyć mi wyrazów współczucia z powodu odejścia żony i zbliżającego się niechybnie rozwodu. Bo wtedy najbardziej się tego spodziewał, a skoro się to nie stało… I pewnie dobrze, po dopiero po miesiącu przyznał się:

– Wiesz, gdy zadzwoniłaś zaraz po moim wyznaniu i tej całej sprawie z pożegnaniem, byłem pewien, że będziesz się nade mną litować i wesprzesz mnie dobrym słowem. Trochę rozczuliłem się nad sobą. Ale swoim pytaniem o chłopca na rowerku zbiłaś mnie z pantałyku. Już nie miałem ochoty się roztkliwiać. Dziękuję ci za to.

– Nie dziękuje się za takie rzeczy. Nie wiedziałam, że wyrządzam ci przysługę. Po prostu musiałam się z tobą podzielić moim odkryciem. Nawet gdybyś spał zagrzebany w pościeli, to też bym zadzwoniła! Bo przecież to niecodzienność! Mogliśmy minąć się w życiu i nigdy się nie spotkać. A my dostaliśmy od losu aż dwie szanse.

To utwierdziło nas w przekonaniu pokrewieństwa naszych dusz. Można nie wierzyć w przeznaczenie i wszystko złożyć na zbieg okoliczności. Można uśmiechnąć się i powiedzieć z przekąsem: to jakieś filozoficzne dyrdymały. Ale jak wytłumaczyć tę plątaninę życiowych ścieżek, która po raz kolejny przywiodła nas ku sobie?

Nieprzypadkowość ludzkich spotkań zdarza się każdemu. Ci, którzy zamknęli swoją duszę na magię codzienności, czasem nie zauważają ich znaczenia. Dla ludzi wrażliwych są to ważne znaki, jakie funduje im los.

Nad nieprzypadkowością tak pięknie zastanawiali się dawni Celtowie. Narysowali ją nawet w formie poczwórnego węzła i nazwali Intuicją. W taki sam bowiem sposób splata się wszechświat. Wszystko się ze sobą łączy, nawet jeśli na pierwszy rzut oka tego nie widać. Poplątane ścieżki pomagają nam zrozumieć dwa oddzielne światy, w których żyjemy: ciała i umysłu. Doświadczamy zakrętów nieświadomości, intuicji oraz siły życia, stanowiącej nasz świat zewnętrzny.

Do dziś nie umiem tego wytłumaczyć, ale gdy po raz pierwszy spotkałam Andrzeja, czułam, że nasze ścieżki nie splotły się daremnie. Może to była właśnie celtycka intuicja?

Tymczasem on poprosił mnie o parę dni milczenia, podczas których chciał uporządkować swoje sprawy. Zgodziłam się na to z trudem, bo teraz właśnie potrzebowałam go bardziej niż kiedykolwiek. Sroga zima zamknęła mnie w domu; czułam się trochę jak w potrzasku. Na szczęście miałam zajęcie: pisałam kolejną powieść i odpowiadałam na coraz częstsze listy czytelników. Powoli docierało do mnie, że staję się popularna i znana. Moja codzienność skrzyżowała się całkowicie z pracą, Internetem, odśnieżaniem i paleniem w piecu.

Przybywało spotkań z czytelnikami. Biblioteki zapraszały, a ja cieszyłam się, bo to oznaczało, że ludzie mnie czytają.

Andrzej odezwał się dopiero w lutym. Napisał, że jest już po pierwszej rozprawie rozwodowej. I że mu ciężko i źle. Zaprosił do siebie. Poczułam, jakbym miała być teraz w jego życiu Stańczykiem do rozweselenia, mimo to jednak pojechałam, bo tęskniłam za nim. Wybrałam środki komunikacji.

Czekał na mnie na dworcu. Otoczył ramieniem na powitanie. I powiedział:

– Tak chciałbym, żebyś została już u mnie. Pracować możesz wszędzie, nawet tu, na tym krańcu Polski.

Roześmiałam się wtedy, traktując jego propozycję jak żart.

Wniósł walizkę do auta i pojechaliśmy do centrum. Nigdy wcześniej nie byłam w Cieszynie. Frapowało mnie to miejsce, w którym wystarczy przejść przez most, by znaleźć się w innym kraju.

Oczywiście – przeszliśmy przez ten most.

– Taki kawał drogi przebyłam, że muszę to poczuć teraz, zaraz! – Śmiałam się, wbiegając na most w podskokach.

A on śmiał się ze mnie:

– Lubię patrzeć, gdy jesteś taka spontaniczna. Moja ruda sprężynko…

Lubiłam, gdy tak mówił.

Chodziliśmy po czeskich uliczkach. Jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki zmieniły się reklamy, wystrój wystaw sklepowych. Przechodnie byli inaczej ubrani, mówili innym językiem.

– Dla was to codzienność, a dla mnie nie! – Roześmiałam się.

Wróciliśmy na polską stronę. I dopiero teraz rozpoczęliśmy zwiedzanie Cieszyna.

– Teraz pójdziemy na obiad do Słowaka – zadecydował za nas.

Poszliśmy. Właściciel lokalu, Słowak z krwi i kości, podał gulasz z knedlem i pyszne wino. Byłam tak rozemocjonowana spotkaniem, że z trudem przełykałam kęsy.

A potem pojechaliśmy do Andrzeja.

– Do kiedy możesz zostać? – zapytał, stawiając walizkę w sypialni, w której jeszcze niedawno spała z nim inna kobieta.

– A do kiedy byś chciał?

– Chciałbym, żebyś została już na zawsze…

– Przecież to niemożliwe. – Spojrzałam na niego podejrzliwie, jakbym chciała się przekonać, czy nie żartuje.

Nie żartował. Patrzył na mnie roziskrzonym wzrokiem. Wyrwałam się z jego objęć i schowałam w łazience. Liczyłam na to, że gdy wrócę, nie będzie miał w oczach tych iskier.

Nie chciałam tracić najważniejszego w moim życiu azylu. Moja wolność była zbyt cenna. Nie mogłam z niej zrezygnować nawet za cenę miłości. Chciałam, by było tak, jak teraz. On tu, ja tam.

wyglądałem cię boso by nie zranić chwili
co mogła nas spotkać
w czystą pościel ubrałem myśli
żeby nie zdeptać słowa

nie zakwitły dłonie
i oczy takie po zwiędłość

Odświeżyłam się i w ulubionym niebieskim dresie wróciłam do Andrzeja. Siedział na kanapie przed telewizorem. Leniwie przerzucał kanały. Zdałam sobie nagle sprawę, od jak dawna nie oglądałam telewizji! Patrzyłam w ekran z dużym zainteresowaniem. Pomyślałam nawet przez chwilę, że właściwie mogłabym kupić sobie jakiś niewielki telewizor. Po chwili jednak porzuciłam tę myśl.

„Po co mi on? Gdy chcę obejrzeć jakiś film, to mam komputer. A wiadomości i tak mnie nie interesują”…

Usiadłam obok. Otoczył mnie ramieniem Przygarnął do siebie jak lalkę.

– Moja najdroższa, najukochańsza… Jesteś nareszcie…

Kochaliśmy się powoli, jakby smakując najmniejsze drżenie naszych ciał. Otwierałam się przed nim chętnie i śmiało – był mi przecież tak bliski. Najbliższy.

Nie szukałam już w nim oczu mego taty, nie prosiłam błagalnie o miłość. Nie chciałam dawać siebie, udając, że to tylko dla seksu. Chciałam, by przez tę chwilę był mój, a ja jego.

– Zostaniesz? – nalegał wciąż, gdy zasapani odpoczywaliśmy na dywanie.

– Na kilka dni tak.

– Nie chcę na kilka dni. Chcę na całe życie.

– Andrzejku…

– Ciii, nic nie mów. Zastanów się jeszcze… – Położył mi palec na ustach.

Przez kilka dni zdążyliśmy przejść wzdłuż i wszerz centrum Cieszyna kilkakrotnie. Byliśmy w kilku restauracjach, codziennie jedliśmy gorący strudel jabłkowy – cieszyńską specjalność. Poznałam smak cieszyńskich kanapek – ze śledziem i cebulą. I choć śmierdzieliśmy po nich niemiłosiernie i zabijaliśmy ich smak gumą miętową, cieszyliśmy się z tego jak dzieci.

Zwiedziliśmy cieszyński zamek. Poznaliśmy kierownika Tomka i jego żonę Anię. Wypiliśmy herbatę w prowadzonej przez nich uroczej zamkowej herbaciarni. Wydawało mi się, że są jak rodzina, choć byli tylko krótkimi przystankami na drodze życia. Gdy wracaliśmy, jakaś kobieta zatrzymała mnie.

– Ach, czy to pani jest autorką Kwiatu na skale?

Wstrzymałam na chwilę oddech.

– Tak, to ja.

– Jestem pani wierną czytelniczką i bibliotekarką z Cieszyna. Mam na imię Mariola.

Ta sama Mariola zorganizowała mi wiosną spotkanie z czytelnikami w cieszyńskiej bibliotece. Przyłączyły się też biblioteki w Bielsku-Białej z panią Małgosią, która pięknie prowadziła moje spotkania, Wilkowicach, Strumieniu, Rąbce i Ustroniu. Wyszła z tego pierwsza w moim życiu trasa promocyjna. Uwierzyłam, że własną pracą mogę osiągnąć naprawdę wiele! Ale to było potem…

Mój krótki pobyt w Cieszynie dobiegał końca.

– Wróćmy do naszej rozmowy – zagadnął mnie Andrzej.

Wiedziałam, że będzie chciał mnie zatrzymać przy sobie i trudno mu będzie zrozumieć, że przede wszystkim jestem tylko swoja.

– Kochanie… Jeszcze za wcześnie na takie decyzje – usiłowałam tłumaczyć.

– Nie za wcześnie! Chcę z tobą być. Nie po to chyba wydarzyło się nam w życiu to wszystko?

– A nie możemy zostawić naszego związku takim, jak jest teraz?

– I mam wciąż za tobą tęsknić?

– Myślę, że to ma jakiś sens. I ja, i ty dużo pracujemy. W pewnym momencie moglibyśmy się zacząć mijać. A chyba nie tego chcemy?

– Nie chcesz być ze mną? – Miał głos zawiedzionego dziecka.

– Chcę, ale wiem, że najlepiej dla nas jest tak, jak jest. Poza tym… – dodałam nieco żartobliwie – nie chcę dokładać sobie dodatkowych obowiązków. Pewnie chciałbyś mieć zrobiony obiad, pranie i poprasowane ubrania. A ja nie chcę stać się gospodynią domową. Już kiedyś nią byłam. Teraz postanowiłam żyć inaczej i oddać się swojej pracy, która jest moją pasją. Jestem szczęśliwa, nie chcę tego psuć.

To był lekki zgrzyt w naszych relacjach. Czułam jednak, że mam rację. Po raz pierwszy w życiu walczyłam o siebie, a nie o kogoś!

Rozstaliśmy się nieco chłodniej. Trudno. Widać tak czasem musi być. Agnieszka powiedziałaby: zwyczajna kłótnia kochanków. A przecież to nawet nie była kłótnia, a raczej wystudzenie tego, co nazbyt gorące.

Z radością wróciłam do mojego zasypanego śniegiem siedliska. I choć musiałam przedzierać się przez zaspy (Mateusz odśnieżał i „przepalał” w piecu, ale śnieg sypał wciąż w nadmiarze), to jednak cieszyłam się, że jestem w domu.

Dom. Od kilku miesięcy to słowo brzmi zupełnie inaczej.

Za dwa miesiące minie rok, odkąd tu jestem. Za dwa miesiące będzie wiosna. Jeszcze rok temu tkwiłam w chorym związku, a teraz jestem wolna, niezależna i szczęśliwa.

Zdawałam sobie sprawę, że nie każdą kobietę stać byłoby na taki krok. I że są takie, które mają jeszcze gorzej, a mimo to nie podejmują tej trudnej decyzji. Każda z nas ma prawo wyboru. Ja po prostu z niego skorzystałam.

biegnijmy się rozsiać
niech długą chwilą
zamieszka w nas taniec
głęboko po studnię

w ciałach bez granic
muzyka się pochyli

Nasze relacje z Andrzejem dojrzały. Znikła moja zaborczość; nie tylko dlatego, że się rozwiódł. Wciąż przy nim pojawiały się jakieś kobiety. Stawał się coraz bardziej popularny, koncertował. Na jego stronie internetowej w Księdze Gości aż roiło się od słów zachwytu i uwielbienia.

Początkowo byłam o to zazdrosna, ale w takich chwilach mówiłam do siebie po cichu, że miłość polega również na wolności i nie można mieć nikogo na własność.

Nie, to nie było takie łatwe. Potrzebowałam na to paru miesięcy. Topiłam złe myśli w fizycznej pracy i raczej nieudolnym remontowaniu mojej chatki. Dobrze, że był Mateusz. Pomagał mi dzielnie. Odnowiliśmy podłogę w sieni i w sypialni na górze, przymocowaliśmy w łazience umywalkę, bo nigdy jej tam nie było. Kupiłam nową pralkę – do tej pory korzystałam ze starej, wirnikowej, którą wiele lat temu wstawiła tu moja matka. Ech, to doświadczenie z pralką wirnikową też było mi potrzebne! Zobaczyłam, że tak naprawdę można sobie radzić w różnych sytuacjach i… wciąż być szczęśliwym! Człowiek współczesny zanadto przyzwyczaił się do wygód i nowoczesności. To nic dobrego. Nie uczy hartu ducha. Dopiero w nowej rzeczywistości dotarły do mnie tak oczywiste prawdy i zależności.

Im bardziej obserwowałam świat, tym bardziej dochodziłam do wniosku, że współczesność pozbawiła nas jeszcze czegoś. Silnej woli. Już jej nie potrzebujemy, by zerwać z paleniem papierosów. Pomogą plasterki lub cukierki. Otyłość? Nie musimy kontrolować apetytu i możemy bezkarnie wypychać żołądki niepotrzebnymi zwałami jedzenia – bo są przecież saszetki z proszkiem zabijającym głód. Nawet alkoholizm da się wyleczyć – nie silną wolą, a tianeptyną czy fluwoksaminą.

Silna wola stała się kością ogonową naszej duszy. Niby jest, ale nikt nie wie po co. Niepotrzebny atawizm, jak umiejętność ruszania uszami.

Wtedy właśnie zdecydowałam, że każdy musi swoje życie przeżyć sam. Nie będę już kłócić się z tatą o to, by poszedł na leczenie. Gniew, jaki nam wówczas towarzyszy, nie jest najlepszym sposobem na rozwiązanie sytuacji. Owszem, może to była bezsilność, ale nie widziałam lepszego wyjścia.

Nie będę również zamęczać swoich myśli tym, czy do mojego mężczyzny podchodzą po koncertach piękne kobiety. Jeśli mu ufam i wierzę, to powinno wystarczyć.

Teraz mam swoje życie, które muszę przeżyć najpiękniej, jak potrafię. Bardzo długą drogę musiałam przebyć, by to wreszcie zrozumieć.

W wieku czterdziestu trzech lat rodziłam się na nowo. Czułam, jakbym stawiała pierwsze kroki.

Andrzej odciął ostatnie więzy łączące go z żoną. Podzielił majątek. Nie pytałam o szczegóły, bo to były sprawy jeszcze z czasów jego małżeństwa. Na pewno po swojemu to przeżywał. Dla mnie najważniejsze było to, że przestał mnie już przekonywać do pomysłu zamieszkania z nim. Wydanie kolejnej płyty dodatkowo ostudziło jego zapał. Miał teraz znacznie mniej czasu – koncertował, a w wolnych chwilach komponował. Na dodatek prowadził muzyczne ognisko i uczył dzieci z Cieszyna grać na gitarze i fortepianie. Gdzie w tym wszystkim miało być miejsce dla mnie?

Bywały całe tygodnie, że nie odzywaliśmy się do siebie, wciąż mając jednak poczucie przynależności do siebie. A potem jechałam do niego; on do mnie znacznie rzadziej. Miałam wrażenie, że w moim małym domku czuje się nieco klaustrofobicznie.

– To miejsce dobre dla panny z kotem. – Śmiał się.

Przeszkadzał mu brak telewizora.

– Lubię oglądać wiadomości – usprawiedliwiał się.

– Nieprawda. Gdy byłam u ciebie w Cieszynie, często leżałeś bezmyślnie przed telewizorem. Nie lubię takiego tracenia czasu!

– Czasem relaksuję się w ten sposób. Po koncertach wracam taki zmęczony…

Dziwił się również, że można żyć w tak prostych warunkach.

– Pomyśl… Gdybyś zamieszkała ze mną, żyłabyś zupełnie inaczej.

– Ale ja nie chcę! Jestem tu szczęśliwa! I niepotrzebny mi do tego telewizor, zmywarka, elektroniczny zraszacz trawników i kosiarka na pilota!

Wiedziałam o tym, że byliśmy z innych światów. Andrzej z dobrego domu z zapleczem ciepła. Ładny samochód, wygodny, choć niewielki dom. Jego żona wyprowadziła się do mieszkania, które niedawno kupili i do rozwodu wynajmowali. Zabrała drugie auto.

A ja?

Jeszcze parę lat temu pewnie odczuwałabym dawny kompleks. Że mam mniej. Że mój dom jest mały i bardzo stary. I że trzeba wyremontować dach.

Teraz jednak patrzyłam na to inaczej. Pomogły mi spotkania z Mateuszem. Gdy mówił o prostocie ducha, rozumiałam go coraz lepiej. Wiedziałam już, że człowiek pusty od środka gromadzi wokół siebie jak najwięcej życiowych gadżetów. Inni się na to nabierają i myślą o nim jak o bogaczu. Duszy tym jednak nie wypełni.

Andrzej nie był pusty, ale dobrobyt był jego środowiskiem naturalnym. Musiał uczyć się nowej mnie podobnie jak ja jego. Czasem ta nauka przebiegała burzliwie i wtedy nastawały ciche dni i tygodnie milczenia. A potem znów byliśmy razem, a wysyłane niemal codziennie SMS-y i maile zapewniały o wzajemnych uczuciach. Między nami była przestrzeń, by wiatry niebieskie mogły krążyć wokół nas…

Nie tęskniłam do innych mężczyzn. Pierwszy raz w życiu po prostu nie miałam ochoty zawierać nowych znajomości i wpadać w sidła płytkich romansów. Śmiałam się czasem, że trzynastu kochanków to dość jak na moje życie. Co miałam poznać, poznałam. Teraz chcę smakować miłość jak danie główne i kontemplować seks z mężczyzną, którego kocham, choć ten jest przecież niedoskonały, czasem nazbyt wygodny i zapatrzony w siebie i swój talent. Nie zadawał mi wielu pytań, dotyczących pracy i książek, był o dziewięć lat młodszy i miał mniejsze doświadczenie życiowe. Kiedyś pewnie porzuciłabym pomysł związania się z takim mężczyzną. Teraz pragnęłam małym widelczykiem nabierać cząstki emocji i wkładać do głodnych ust. Karmić się każdym naszym rozstaniem i powrotem.

Pracowałam nad trzecią książką i nie zauważyłam nawet, że znów przyszła wiosna i zieloną dyktaturą zaanektowała moje serce.

Po wiośnie lato, spędzone znów nad grządkami i pisaniem. Wyjazdy na spotkania. Opanowałam technikę prowadzenia auta w stopniu zadowalającym. Gdyby ktoś kiedyś powiedział mi, że tak właśnie będzie wyglądać moje życie po czterdziestce, roześmiałabym się mu w twarz.

Na marzenia nie ma wieczorów – zawsze są poranki.

I jesień – kolejna w moim domu. Dni skracały się, jakby ktoś ucinał je nożyczkami. We wrześniu odwiedziłam tatę. Miał szarą twarz. Cały był jakiś szary. Przez chwilę pomyślałam, że właśnie taki kolor mają na twarzy ci, którzy są chorzy lub nieszczęśliwi. Pojawiły się złe przeczucia.

Uprzątnęłam jego życie zewnętrzne. Zrobiłam pranie, sprzątanie, umyłam okna. Nie porozmawiał ze mną o tym, co u mnie słychać. Nie zapytał, jak mi tam samej, w obcym świecie. Raz tylko zagadnął:

– Nie żałujesz?

– Niczego nie żałuję – odpowiedziałam. Widać to mu wystarczyło za wszystkie inne opowieści.

Przez kilka dni, które u niego spędziłam, niewiele rozmawialiśmy ze sobą. Pytałam, co chce na obiad i o której wróci. Wracał zawsze lekko wstawiony, ale widziałam, że ukrywa to przede mną. Nie złościłam się, wręcz bawiło mnie to. Udawałam, że niczego nie zauważam i że nie znajduję pustych butelek za wersalką. Nie wystawiałam ich na stół jak dawniej, nie robiłam tych ołtarzyków desperacji.

Tata kilka miesięcy temu dostał od mojej sąsiadki kawałek ziemi za miastem do użytkowania. Założył tam niewielki ogródek.

– Całe lato tam spędziłem – opowiadał mi.

To był chyba dobry pomysł. W taki sam sposób oswajałam swoją chorą duszę.

Zaproponowałam, że zabiorę go na parę dni do siebie i potem wróci autobusem. Zobaczy mój ogród. Pokażę mu piękne miejsca na Mazurach. Zapragnęłam mu pomóc, ale nie kłótnią i awanturami. Chciałam odnaleźć w nim dawnego tatę, który prowadził mnie za rękę na niedzielne spacery, robił „huśtawkę ze swoich nóg” i wspierał w bólu, gdy przekłuwano mi uszy…

Ku mojemu zdziwieniu zgodził się.

Miałam w sobie wtedy tyle zapału, radości i wiary w to, że tym razem się uda.

– Możesz skręcić do sklepu? – zapytał, gdy wyjechaliśmy piaszczystą drogą z lasu, kierując się prosto do wsi.

Skręciłam.

Pierwszą rzeczą, o jaką poprosił sprzedawczynię, była butelka piwa. Wypił ją łapczywie przed sklepem, a ja pomyślałam, że i tak długo wytrzymał. Dwie i pół godziny jazdy na trzeźwo!

– Mały ten domek masz – skonstatował.

Wiedziałam, że jest mały, nie musiał mi o tym przypominać. Wrześniowe słońce położyło na nim złotą narzutkę. Wyglądał naprawdę ładnie. Mnie było tu dobrze, po prostu.

Tata był u mnie tydzień.

To był dziwny czas.

Wkurzałam się, gdy wciąż popijał te swoje piwa, a ja musiałam wynosić na śmietnik puszki. Na szczęście od paru lat nie palił, więc nie zaśmiecał otoczenia niedopałkami i dymem.

Cieszyłam się, bo miałam komu usmażyć poranną jajecznicę ze szczypiorem z ogródka. Albo zrobić omlet gryczany z rukolą. Zajadał się tym nowym dla niego daniem:

– Dobre to jest. Gdzieś ty się tego wszystkiego nauczyła?

Chciałam powiedzieć: życie, tatusiu, życie…

Nie powiedziałam.

Obiecałam, że nie będę dążyć do konfrontacji. Nie chciałam zepsuć naszych zadzierzgujących się po tylu latach relacji. Jakiekolwiek byłyby – warto je nawiązać.

Zapomniałam już, jak bardzo mnie skrzywdził. Będąc z nim, wyzwoliłam się z kompleksu skrzywdzonej córki. Doceniałam chwile, gdy był ze mną. I choć może nie o wszystkim zdążyłam mu powiedzieć, wiedziałam jedno: obojgu nam ta wizyta była potrzebna.

Obawiałam się o jego zdrowie.

Tata pomagał mi w ogrodzie – zbierał dojrzewające pomidory, doglądał pęczniejące na grządce dynie.

– Nie myślałem, że w ogóle umiesz uprawiać ogród – mówił z dumą.

A ja nie myślałam, że stać go będzie na dobre słowo.

Gdy o mojej ulubionej szarej godzinie siadaliśmy na ganku owinięci kocami (wieczory już były chłodne), patrzyłam na niego popijającego piwo i miałam wrażenie, że chce mi o czymś powiedzieć. Odważyłam się nawet zapytać:

– Jest coś, o czym powinnam wiedzieć?

Spojrzał się na mnie tak, że nabrałam takiej pewności.

– Eee, nie ma o czym mówić – żachnął się tylko, a jego oczy mówiły co innego.

A potem autobus oklejony reklamą kosiarek zawiózł go do Wyszkowa.

Przez cały październik karmiłam się nieśmiałą radością z tego odzyskania taty. Przecież go kochałam – rozpaczliwie i całą sobą, wybaczając mu zło, jakiego doświadczyłam.

Jest tylko chory na katar duszy – usprawiedliwiałam go w myślach, czując, że znów jestem kimś, kim najbardziej chciałam w życiu być. Córką.

Październik niepostrzeżenie zamienił się w listopad, wraz z nim wdarły się w moje serce kawki nostalgii. Jeździłam na spotkania, z radością patrząc na coraz szczelniej wypełniające się sale bibliotek, auli szkolnych i sal konferencyjnych. Docierało do mnie, że to, co robię, jest komuś potrzebne i ludzie czytają moje książki.

Na jednym ze spotkań pani Ela wyciągnęła z torebki karteczki.

– Mam tu zapisane cytaty z pani książek.

Rozczuliła mnie tym.

Chciałam pracować jeszcze więcej, czerpiąc inspiracje z życia i natury. Chciałam dać czytelnikom coś ważnego – wiarę w to, że pomimo wszystko warto żyć.

Wtedy, gdy zadzwonił ten telefon, kończyłam trasę promującą kolejną powieść. Zaczęłam od Inowrocławia, potem Bydgoszcz, Koronowo, Łabiszyn i Barcin. Nocowałam w pięknym pałacu w Lubstroniu, w którym panował zapach starego drewna zupełnie jak w moim domu. Dobrze się tam czułam – wszechobecny las szumiał nade mną, a piękna aleja drzewna otaczała bezpiecznymi ramionami.

I wtedy zadzwoniła sąsiadka:

– Basiu, twój tata jest w szpitalu.

Za dwie godziny miałam wyjeżdżać. Chciałam jeszcze pożegnać się z tym pięknym miejscem i przygotować do dalszej podróży. Nie zdążyłam. Szybko spakowałam swoje rzeczy, wrzuciłam do auta i pojechałam w przeciwnym kierunku – nie na Mazury, ale do Wyszkowa. Do taty.

Gdy dotarłam na miejsce, miałam za sobą godziny spędzone w podróży i na dojazdach na spotkania oraz głowę pełną świeżych wrażeń. W bagażniku podskakiwała walizka z ubraniami. Nie czułam jednak zmęczenia. Nic już nie było ważne – byle tylko dotrzeć do szpitala. Wynajęłam pokój w hotelu, bo nie miałam klucza od mieszkania taty.

Teraz czekałam tylko na nią. Jej kroki stawały się coraz głośniejsze, bardziej natarczywe. Za chwilę zobaczę kobietę, która mnie porzuciła. Spojrzę jej w oczy tylko dlatego, że tata by tego chciał. Gdyby nie on, nigdy nie chciałabym…

Kroki na szpitalnym korytarzu ucichły. Drzwi uchyliły się.

Moje serce waliło jak szalone.

Ona…

Będę musiała się z nią przywitać.

w gładkość twoich dłoni
spakowałem jesień
więc nie żałuj mi oczu
bym czuł się zerwany

stawiam pierwsze kroki muzyki
niech uczy tańczyć
zanim porwie nas ziemia

Stanęła przede mną piękna i pachnąca. Moja matka. Jej twarz nie była znaną mi z dzieciństwa twarzą. Poorana delikatną siatką zmarszczek wyglądała dojrzale i jakby z innego świata. Ta niemal obca kobieta wyciągnęła do mnie dłoń, właściwie palce tylko, jakby czekała, że może złożę na nich córczyny pocałunek.

Lekko uścisnęłam je i wypuściłam szybko.

– Witaj. Co z nim? Jak on się czuje?

Zapytała o tatę. Nie o mnie. Czy naprawdę nic jej nie obchodziłam?

– Zaraz przyjdzie Andrea. Musiał przestawić samochód, bo zaparkował w miejscu dla karetek.

I pożeglowała na tych swoich stukających obcasach, owinięta kaszmirowym szalem, w kierunku łóżka taty.

Tak się bałam tego spotkania! Ileż to razy wyobrażałam sobie, jak będzie wyglądało i co powiem na powitanie. Że rzucę jej w twarz moje łzy i wykrzyczę głupie uzależnienie od mężczyzn, w które popadłam jej na złość. Że rzucę w twarz całe życie, wyświechtane tęsknotą niczym sukienka bulwarowej prostytutki.

A ona tylko: „witaj” i zapytała o tatę.

Byłam zdruzgotana. Miałam wrażenie, że po raz kolejny runął mój świat.

Usłyszałam kroki na szpitalnym korytarzu.

Stawały się coraz bliższe.

Odwróciłam głowę w kierunku drzwi. Stał w nich on. Mój Andrzej!

Podbiegłam do niego z radością i z ufnością przytuliłam się do niego. Jest ze mną w takiej ważnej chwili. Naprawdę mnie kocha!

– Przyjechałeś do mnie?! Jak mnie tu znalazłeś?

Boże, jakie to było naiwne… Nie zauważyłam nawet, że był blady i niechętnie wziął mnie w ramiona.

– To wy się znacie? – wycedziła matka, patrząc na nas ze zdziwieniem.

Nie rozumiałam jej zachowania i nie zauważyłam nawet, że Andrzej stoi przede mną jak słup soli, niezdolny do jakiegokolwiek ruchu.

– Andrea, nie mówiłeś, że znasz Basię, swoją przyrodnią siostrę?…

Milczał, gdy mówiła, że ma ją zawieźć do szpitala w Wyszkowie, choć wszystkiego zaczął się domyślać. Klocki układanki dawały jasność: Zyzdrój, rowerek, moja obecność tam, potem chory tata, szpital, jej przyjazd do Polski. Zbieżność imion. Bo wtedy pierwszy raz wypowiedziała przy nim moje imię.

Milczał.

Wtedy, gdy się do niego tuliłam, wierząc, że przyjechał do mnie, on wiedział już o wszystkim. Był jak drewniany pajacyk.

Jak nigdy niewidziany brat…

gdy wiatru znad rzeki
z mgłami za ciasno
słucha słońce w dolinach

potem rośnie południe
tyle śmiechu na usta
znoszą tulipany
niebu z rąk go wyjmując

na koniec zwierzają się z nocy

gwiazdkom zmieniają pieluchy

Czasem wszystko w życiu wali się w jednej sekundzie. Niektórzy mówią, że można odkochać się w jednej sekundzie albo kogoś znienawidzić. Trzęsienie ziemi też trwa kilka sekund, a zabija ludzi i niszczy wielkie miasta.

Mój świat zatrząsł się właśnie w taki sposób. Sejsmograf serca pokazywał zawrotne amplitudy.

– Basiu, to jest właśnie Andrea, twój przyrodni brat.

Dlaczego wcześniej nie zrozumiałam znaków dawanych mi przez los? Moja decyzja o odejściu, jakbym przeczuwała, że coś jest między nami nie tak. Tamten wypadek małego Andrzejka na rowerku, jego ciotka tak podobna do mojej matki. Wakacje w Nowym Zyzdroju. Dlaczego nie poskładałam wtedy tych znaków w całość. Wyraźnie mnie ostrzegały, a ja…?!

Wybiegłam z sali. Nie byłam w stanie stać przy nim blisko jak kiedyś. W jednej chwili przed oczami przemknęły mi obrazy nas razem – na spacerze po Cieszynie, a potem w łóżku, kipiących rozkoszą i namiętnością.

Kochałam przyrodniego brata!

Przeżywałam z nim uniesienia naszych ciał, a on zostawiał we mnie nasienie, w którym były nasze wspólne geny! Przez moment nosiłam w łonie jego dziecko!

Pobiegłam do toalety. Wymiotowałam, a potem płakałam głośno, tuląc twarz do szyby. Pojawiła się jakaś pielęgniarka. Poprosiłam o coś na uspokojenie. Musiałam wyglądać dramatycznie, skoro bez dodatkowych pytań zaprowadziła mnie do jakiejś sali i przygotowała zastrzyk.

Po paru minutach poczułam łagodne rozluźnienie, w głowie wciąż kotłowały się puste myśli.

Straciłam poczucie czasu. Wyszłam na korytarz. Wiedziałam, że muszę tam wrócić. Ale jak stawić czoło rzeczywistości. Jak spojrzeć w oczy Andrzejowi – po tym wszystkim, co nas połączyło? Jak przyjąć dociekliwe spojrzenie matki, która go tu przywiozła? Dlaczego nigdy nie mówił mi, że jego matka mieszka we Włoszech?!

Nagle przypomniałam sobie jeden z jego pierwszych listów. Tak! Pisał w nim o swoim dzieciństwie gdzieś pod Rzymem. O ojcu, który odszedł od rodziny i wrócił do Polski. Dlaczego czytałam tak nieuważnie i dopiero teraz powiązałam to wszystko?!

Przy łóżku taty była tylko ona.

– Gdzie jest… gdzie jest Andrzej? – wyjąkałam.

– Och, wyszedł gdzieś. Źle się poczuł.

Nie powiedział jej, że byliśmy kochankami. To dobrze. Musimy to zachować w tajemnicy. Nie ma innego wyjścia. To była piękna miłość. Czy zdarzy się jeszcze kiedykolwiek?

Tata zacharczał dziwnie. Dusił się. Pobladł nagle i ścisnął dłoń matki. Patrzył na mnie przerażony, jakby odkrył moją tajemnicę, choć przecież nigdy nie przedstawiłam mu Andrzeja.

– No już, już dobrze. Zaraz zawołam pielęgniarkę.

Nie mogłam dłużej tam zostać.

Wróciłam do hotelu.

Nie interesował mnie stan taty ani to, gdzie jest teraz Andrzej.

Kupiłam po drodze wino, otworzyłam je i porcjowałam powoli, sprawdzając, jak zmienia się moje ciało pod wpływem promili. Wiotczało coraz bardziej i odpływało w miękką nicość, a ja wraz z nim. Gdzieś pojawiały się twarze taty, matki i Andrzeja. Potem sam Andrzej. Kochaliśmy się, leżąc na trawniku pod moim dawnym blokiem, a potem na chodniku – ludzie nas mijali i zerkali ciekawie na kopulującą parę, a my nie odczuwaliśmy żadnego wstydu. To był ten sam chodnik, o który się kiedyś potknęłam, gdy byłam małą dziewczynką. Tata podał mi wtedy rękę.

Kto poda mi ją teraz?

Odpłynęłam w twardy sen. Obudził mnie dopiero dzwonek telefonu. Suchość w gardle i kłębowisko w głowie nie pozwoliły mi na normalną rozmowę. Wycharczałam tylko jakieś:

– S…łuch…am?

– Przyjedź do szpitala. Dzwonili. Stan ojca jest krytyczny. – To matka.

Zerwałam się na nogi. W jednej chwili odpłynęła senność. Nie! Tato, nie rób tego! Nie odchodź. Nie w takiej chwili! Nie możesz mnie teraz zostawić, gdy stoję po raz kolejny okrakiem nad własnym życiem! Nie wiem, w którą stronę skręcić. Nie ma miłości. Na całe życie będę skażona winą kazirodztwa. Może to był grzech? Czym on w ogóle jest? Jak mam odzyskać spokój duszy, mając świadomość, że kochałam własnego brata?

Kochałam?

Kocham?

Zapłakana i zdruzgotana wbiegłam na oddział intensywnej opieki medycznej. Tata był niemal siny i charczał głośniej niż wczoraj. Lekarka rozłożyła ręce.

– Nigdy nie widziałam tak odpornego na antybiotyki zapalenia płuc.

Zrozumiałam. Tata odchodzi.

Nie uratuje go już współczesna medycyna, choć wszyscy mówią, że uczyniła takie postępy. Zapalenie płuc, z którego wychodzą nawet noworodki. Wiejskie szeptuchy i pachnący machorką znachorzy wyciągali wieśniaków z tej choroby. Dlaczego więc nikt nie jest w stanie uratować mego taty?!

– Tato, tatusiu… – Płakałam.

Ona stała nade mną i dotknęła mego ramienia. Matka. Ponad trzydzieści lat przeżyłam bez jej dotyku. Bez ciepła jej dłoni. Teraz miałam wrażenie, że dotyka mnie rozpalonym żelazem, jakby chciała mnie oznaczyć już na zawsze jako swoją córkę i przyrodnią siostrę Andrzeja.

– Nie wiem, co się dzieje z moim synem. Nie odbiera telefonu – rzuciła jakby od niechcenia.

Andrzej! Powinnam do niego zadzwonić! Ale… przecież tata. On jest ważniejszy…

Wybrałam. Zostałam z nim. Wyrywałam z serca chwast mojej kazirodczej miłości.

Tata umierał prawie dwie godziny. Żegnałyśmy się z nim w milczeniu, od czasu do czasu pozwalając płynąć łzom.

Kwadrans przed śmiercią otworzył szerzej oczy. Spojrzał na matkę.

– Powiedz jej, gdy już umrę. Jest nieszczęśliwa. Musi wiedzieć.

Spojrzałam pytająco na matkę. Zatem moje przeczucia były słuszne. Tata miał jakąś tajemnicę.

Matka skinęła głową w milczeniu.

Czy miałam teraz stać i czekać, aż tata umrze, by mogła mi o czymś powiedzieć? Czułam się idiotycznie, jakby życie ze mnie zakpiło. Nie dość, że byłam opętana miłością do przyrodniego brata, to jeszcze popychałam czas nad umierającym tatą!

– Powiedz teraz – poprosiłam, słysząc swoje oszalałe serce.

Matka pokręciła głową. Zawsze była bezlitosna. I wtedy, gdy mnie zostawiła, i teraz – gdy kazała mi czekać.

Położyłam głowę na jego lodowatych niemal palcach.

– Tato… Tatusiu… Ja już wszystko zapomniałam. Kocham cię tak bardzo. Najbardziej na świecie.

Wtedy, wpatrzona w jego agonię naprawdę wszystko zapomniałam. Jego cierpienie zresetowało mój umysł. W jednej chwili przestałam być córką alkoholika. Wyzwoliłam się z kompleksów i złych wspomnień. Dodałam do nich kolory.

„Może ja tylko to wszystko sobie wmówiłam?” – szeptałam do siebie.

Jakbym niezauważenie weszła do innej niż dotychczasowa rzeki.

Wraz z ostatnim oddechem, z kącika oka mojego taty wypłynęła ostatnia łza. Zebrałam ją chusteczką. Do dziś mam ją w jednej z moich książek…

Godzinę później usiadłyśmy przy stoliku w jakiejś podrzędnej kawiarni.

– Muszę ci o czymś powiedzieć.

W tej chwili zadzwonił telefon. Andrzej. Odebrałam.

– Tata umarł… – powiedziałam obco, nie czekając to, aż się odezwie.

– Gdzie teraz jesteś?

– Rozmawiam z matką.

Owo „z matką” zabrzmiało obco. Nie chciałam mówić „z moją matką” albo „z naszą matką”. Moja wersja była niezobowiązująca i chyba ją zabolała.

– Ja wtedy… Gdy dowiedziałem się o wszystkim… Chciałem ją tylko zostawić w szpitalu i wyjechać. Miałem nadzieję, że ciebie tam nie zastanę. Zatrzymałem się u znajomej w Warszawie. Muszę o tym wszystkim pomyśleć. Przyjadę wkrótce, musimy porozmawiać… – tłumaczył, zacinając się, ale nie byłam już ciekawa. Przerwałam połączenie. To był nadmiar. Nawet brzmienie jego głosu bolało, jakby ktoś jeździł styropianem po szybie.

– Kto to? – zapytała matka.

– Andrzej.

– Och, Andrea?! Nareszcie! Myślałam, że coś się stało!

„Bo się stało” – dodałam w myślach.

– Przyjedzie do ciebie za kilka dni. Jest u znajomej w Warszawie.

Celowo powiedziałam: do ciebie. Do mnie nie przyjedzie już nigdy!

NIE CHCĘ TAKIEGO ŻYCIA!

tak jak kiedyś rozmawiamy wierszami
pióro się chyli strzelistością metafor
pieszczotom ze słów brakło alfabetu
miłości we mnie jakby makiem zasiał
nie mam znów komu opowiadać życia

ładniej mi będzie w cieniu

NIE CHCĘ TAKIEGO ŻYCIA!

Tymi słowami krzyczało w mnie wszystko. Włosy i paznokcie. Głodne jego ramion ramiona. Serce wypełnione po brzegi miłością. Usta i piersi zacałowane.

Wciąż go kochałam! Nie umiałam się z nim pożegnać!

Dlaczego życie tak brutalnie mi go odebrało?!

Przy lurowatej kawie omówiłyśmy z matką formalności związane z pogrzebem. Podałam jej klucze od mieszkania taty.

– Możesz tam przenocować – rzuciłam sucho.

Wtedy stało się coś, co mnie zdziwiło.

– Córko… – wyszeptała, kładąc dłoń na mojej dłoni.

Spojrzałam na nią. Miałam czterdzieści trzy lata. Ponad trzydzieści lat tęskniłam za nią. A teraz przyjechała i odebrała mi Andrzeja. Czy mimo to wciąż jestem jej córką?

Zadrżałam. Zacisnęłam palce w pięść. Huknęłam nią w stół, aż podskoczyły filiżanki, i rozpłakałam się jak dziecko. Płakałam nad śmiercią taty i końcem miłości. Sieroctwem nagłym, które zabolało jak atak serca.

– Nie chcę takiego życia! Rozumiesz?!

Słowa uwięzły w gardle jak kula. Wykrzyczałam je wreszcie.

Wybiegłam z kawiarni. I tam dopadł mnie deszcz. Łzy wszechświata. Płakał razem ze mną, a może tylko nad moją głupotą, bo przecież wszystko otrzymujemy w życiu nieprzypadkowo i w ostatecznym rozumieniu dla naszego dobra. A to, jak radzimy sobie z dramatami naszego życia, determinuje potem nasze szczęście.

Wtedy zapomniałam o tym.

Tamtego dnia wróciłam do hotelu. Odliczałam kolejne godziny, od kiedy runął mój świat. Minęło dwadzieścia sześć godzin od kiedy wiem, że Andrzej jest moim przyrodnim bratem. Minęły dwie godziny, od kiedy jestem sierotą.

Nieznośna wyliczanka. Jakbym znów liczyła swoich kochanków. Skrupulatnie, w kolejności pojawienia się w moim życiu. Teraz liczyłam minuty łez.

Nie odbierałam telefonów od Andrzeja. Pisał do mnie SMS-y: „Odbierz, proszę”, „We mnie też wszystko się zawaliło, musimy porozmawiać”.

O czym mogłam z nim rozmawiać? O tym, jak to cudownie zyskać brata?! Najlepsze było milczenie. Chciałam nim oswoić mój ból po stracie miłości. Dopiero teraz przekonałam się, jak była w moim życiu ważna, choć przecież różniliśmy się i byliśmy ze sobą na odległość.

A potem pochłonął mnie natłok spraw związanych z pogrzebem, sam pogrzeb i smutna stypa, na którą zaprosiliśmy nieliczną rodzinę. Niektórych ludzi w ogóle nie znałam. Zapomniałam nawet o tym, że gdy tata umierał, poprosił matkę, by mi o czymś powiedziała.

– Spotkajmy się w mieszkaniu taty. Musimy przejrzeć jego rzeczy – powiedziała po pogrzebie. Próbowała uporządkować życie, które dobrowolnie porzuciła!

Mimo buntu poszłam na to spotkanie. Nie czułam już bólu. Byłam jak automat. Cierpienie, jeśli nazbyt silne, przeradza się w zobojętnienie. Może to naturalna obrona organizmu?

Zrobiła mi herbatę. Wskazała miejsce przy stole.

Usiadłam.

– Nie kochałam go.

– Wiem.

– Skąd o tym wiesz?

– Nie odeszłabyś od niego…

– No tak. Masz rację. Pokochałam innego mężczyznę. To z nim wyjechałam do Włoch. Jest ojcem mego syna. Rozstaliśmy się po paru latach. Wrócił do Polski. Andrea wyjechał i zamieszkał z nim. Skończył Akademię Muzyczną. Nie chciał żyć we Włoszech.

– Teraz nie jesteś z żadnym z nich.

– Jakie życie miałabym, gdybym z nim tu została?

– A jakie życie miałam ja?

Położyła przede mną stary album z moimi zdjęciami.

– Obejrzyj je.

– Przecież je znam…

– Obejrzyj jeszcze raz.

Oglądałam, przewracając szeleszczące kartki.

Po kwadransie zamknęłam album z trzaskiem.

– Już.

– Nie zauważyłaś niczego szczególnego?

– Nie.

– Pomyśl.

– Nie mam ochoty na zgadywanki, wiesz?

– No tak. Rozumiem. Nie zastanowiło cię nigdy to, że nie ma w nim zdjęć z najwcześniejszego dzieciństwa?

– Nie – odpowiedziałam zgodnie z prawdą.

Spojrzałam na nią pytająco.

– Naprawdę nigdy cię to nie zastanawiało?

– Rzeczywiście… Nie ma takich zdjęć.

Adoptowali mnie. Sądzili, że matka nie może mieć więcej dzieci. Miałam wtedy tyle lat, ile ich Agata w chwili śmierci. To był pomysł taty. Chciał zdusić w sobie wyrzuty sumienia i dać żonie pretekst do miłości.

Wybierali długo. Dziewczynka musiała mieć takie same ciemne oczy jak tata…

Ona nigdy mnie nie pokochała do końca. Wciąż tęskniła za Agatą.

– W pewnym momencie poczułam się w swoim życiu jak w matni. Musiałam uciec – tłumaczyła.

Zostawiła swojego męża z dzieckiem, które sam wybrał. Może nawet trochę pokochał?

– Tak, myślę, że nawet cię kochał – potwierdziła moje przypuszczenia.

To dlatego pił. Tamten wypadek zniszczył jego życie. Runęło w gruzach małżeństwo, stracił ukochaną córeczkę. Ja byłam tylko surogatem. Jak się okazało – nie do końca udanym. Bo trudno jest pokochać na zawołanie.

– Szkoda, że dowiedziałam się o tym dopiero teraz… – rzuciłam jakby od niechcenia.

Życie w ostatnich dniach miało dla mnie zbyt wiele niespodzianek, by reagować na nie kolejnymi emocjami.

Zatem… prawdziwie kochała tylko Agatę. Tak jak teraz kocha syna. Dlatego odeszła.

Mnie tylko lubi. Czy mogłam ją winić za to, że nie umiała mnie pokochać?

Andrea… Andrzej… Zatem…

Nareszcie do mnie dotarło.

– To znaczy, że Andrzej nie jest moim przybranym bratem?!

– Oficjalnie jest, ale… nie łączy was żadne pokrewieństwo.

Najpiękniejsze są łzy szczęścia. Mówiłam już o tym kiedyś.

Nie wiedziała, czemu płaczę. Myślała, że to zwykły szok.

– Uspokój się. – Dotykała mojego ramienia. Tym razem dotyk ten nie piekł już. A nawet… był przyjemny.

– Basiu… Córeczko…

Płakałam, a jednak między łzami wydusiłam z siebie te słowa. Chciałam, by wszystko między nami było jasne:

– Nie chcę być twoją córką.

– Ale nią jesteś…

– Tylko oficjalnie.

– Postarajmy się, by było inaczej.

– Nie, nie chcę być twoją córką – powtórzyłam.

– Nie jesteś w stanie wybaczyć i zapomnieć? Teraz, gdy już wiesz?

– Już to zrobiłam. Zapomniałam. Wybaczyłam.

– No więc? O co chodzi?

– Kocham twego syna Andrzeja. Jesteśmy razem. To najpiękniejsza miłość, jaka mi się w życiu przytrafiła…

Zamilkła i zrobiła się blada jak ściana. Nie ukryła tego nawet gruba warstwa podkładu i pudru.

Sekcja zwłok taty wykazała, że wcale nie umarł na zapalenie płuc. Przyczyną śmierci była genetyczna wada płuc. Lekarz przestrzegł mnie, że jest dziedziczna i powinnam się zbadać.

Podziękowałam mu za radę. Nie wiedział, że tego dziedzictwa nie muszę się bać.

zamknięte oczy
gromadzą przejrzystość
mierząc kim jesteś
maluje się bezcenność

jak pustynia
mam twoje usta
choć spękany stoję

wybrzmiewa ostatni akord
wspomnień

A potem przyjechał Andrzej.

Opowiedziałam mu o wszystkim. Pierwszy raz w życiu widziałam płaczącego ze szczęścia mężczyznę. Uwierzyłam po raz kolejny w jego miłość.

Ona patrzyła na nas trochę z boku. Obserwowała. Nie sprzeciwiała się, gdy Andrzej poszedł ze mną do hotelu.

Ani razu nie zadzwoniła do niego. Zresztą i tak by nie odebrał, bo wchodził we mnie zachłannie, jakby chciał znieczulić swoją gorycz.

– Nawet nie wiesz, jak cierpiałem, gdy dowiedziałem się o tym. Jak tęskniłem za twoim ciałem. Bo kochałem cię już przedtem, zanim się pojawiłaś w moim życiu. Nie mogłem zrozumieć, dlaczego los tak brutalnie mi ciebie odebrał…

A ja powiedziałam mu tylko, by już o tym nie myślał.

– Oddziel kreską. Tamtej chwili już nie ma. Przeminęła.

Na drugi dzień musieliśmy się pożegnać. Ja wracałam na Mazury, a ona (nie wiedziałam, jak o niej mówić) z Andrzejem do Warszawy na lotnisko.

– Basiu… Skoro nie wiesz, jak się do mnie zwracać… Mów mi po prostu po imieniu. Krystyna.

Zgodziłam się. Tak rzeczywiście było lepiej.

– A w ogóle, to co robisz w życiu? Tak niewiele o tobie wiem…

Och… Zainteresowała się mną!

– Opowiem ci wszystko po drodze – uciął Andrzej, patrząc niecierpliwie na zegarek.

Krystyna wsiadła do auta, zagarniając poły płaszcza z wielbłądziej wełny. Andrzej pocałował mnie. Padał na nas lekki jak pierze śnieżek – pierwsza zapowiedź nadchodzącej zimy. Patrzyłam, jak włosy Andrzeja zasypują się białą kruszonką. Na pożegnanie.

Każde z nas wracało do swojego życia.

W sercu mieszały się jak w mojej starej pralce frani żałoba po tacie i radość po odzyskanej miłości.

Czułam, że jestem rzeką z podwójnym nurtem. Postanowiłam dać sobie parę dni na wyciszenie emocji.

Potem zastanowię się nad tym, co dalej robić. Muszę nauczyć się życia bez taty. Oduczyć swoje myśli od niego.

Życie musi toczyć się dalej.

Chyba trzeba będzie wynająć tamto mieszkanie w Wyszkowie. Może je sprzedam? Co zrobię z ubraniami i innymi rzeczami po tacie?

Tata… Zawsze będę tak na ciebie mówić. Nawet jeśli w naszych żyłach nie płynie ta sama krew. Już na zawsze będziesz moim tatusiem…

A pamiętasz, jak robiłeś mi „huśtawkę”?

A moje wypracowania… Pamiętasz? A tamten krawężnik?

A jak stawałam na twoich stopach i chodziliśmy razem po mieszkaniu, w rytmie twoich kroków? Wierzyłam, że zawsze tak będzie. Ja z tobą, ty ze mną.

Już nigdy nie będziesz ze mną.

Pamiętam dziś tylko to, co najpiękniejsze…

Może kiedyś, przy Błękitnym Księżycu przyśnisz mi się, mój tatusiu…

Dotarcie do miejsca, w którym dziś jestem, nie zabrało mi paru miesięcy lub lat. To była wędrówka przez całe życie, gdy uczyłam się, jak mam je przeżyć. To były setki złych i dobrych decyzji, które były jak kamienie, z których układałam bruk swojej drogi. Każda jego część była ważna.

Dorosłe dzieci alkoholików mówią często o tym, jak ich życie jest popaprane i pozbawione wartości. Tragedią ich życia jest bowiem to, że muszą głęboko cierpieć, zanim nauczą się prostych prawd, według których trzeba żyć. Kiedyś też byłam zagubiona. Błądząc, usprawiedliwiałam się przed sobą, że to wszystko przez moją skazę w sercu.

Teraz wiem, że mogę być panią swojego życia. Mogę dążyć do samorealizacji i harmonii, bo mam do tego prawo. Najważniejsza część mnie, czyli mój umysł, jest w stanie codziennie przełamywać ten bolesny paradygmat o skrzywdzonych dorosłych, szukających swojego dzieciństwa. Bo jestem tym, czym są moje myśli.

Kwiat może wyrosnąć również na skale. To przekonanie stało się sutrą mojej codzienności.

Na zakończenie…

To były nasze pierwsze ważne chwile. Święta, po nich Nowy Rok. Andrzej przyjechał do mnie na dwa tygodnie! Dziwił go widok podłaźniczek i ciepło przyjął przy wigilijnym stole sąsiada, Mateusza. Chwalił pierogi z grzybami z zyzdrojskiego lasu i kapustę, która jeszcze parę miesięcy temu rosła w moim ogrodzie.

Pierwszy raz w życiu spędzał sylwestra przy ognisku, pijąc szampana prosto z butelki.

– Lubię patrzeć na twoje proste życie. Jak biegasz wokół stołu i cieszysz się z głupstw – powiedział, uderzając patykiem w rozżarzone drewno.

Odpowiedziałam mu:

– Czy patrzyłeś kiedyś na dziecko, które biega, cieszy się i tańczy bez powodu, chociaż tak naprawdę do niczego jeszcze w życiu nie doszło i niczego nie ma całkiem dla siebie?

Andrzej wzruszył ramionami. Nie zrozumiał.

– Pomyśl tylko. Gdy spytasz rozbrykane dziecko, dlaczego się tak cieszy, pewnie tylko wzruszy ramionami. Bo samo tego nie wie. Pomyśli, że zadałeś mu głupie pytanie, bo niepotrzebny jest przecież jakiś powód, by być szczęśliwym. Dziecko zwyczajnie wróci do zabawy. Chciałabym być takim właśnie dzieckiem, z jego prostotą postrzegania szczęścia, mimo że nie jest to łatwe, bo nie jestem już córką.

Chcę spędzić z tobą moje dzieciństwo. Bo na szczęśliwe dzieciństwo nigdy nie jest za późno…

Ta książka nigdy nie powstałaby, gdyby nie te ważne, choć czasem wydawać by się mogło, że „przypadkowe” spotkania na ścieżce życia.
Tym, którzy mi zaufali i opowiedzieli swoje historie, oraz tym, którzy milczeli, ale pozwalali się obserwować:
Ali, Grażynce, Irence, Małgorzacie, Basi, Bożence, Ani, Dorocie, Łukaszowi, Januszowi, Piotrowi, Michałowi, Patrykowi…
Pisząc tę powieść, myślałam o Was.

Dziękuję.

Tę książkę dedykuję Wam oraz innym, żyjącym ze skazą w sercu.

Wierzę, że kiedyś przy Błękitnym Księżycu odnajdziecie swoje zagubione dzieciństwo…

Fot. Barbara Szymańska

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Kiedyś przy Błękitnym Księżycu

Na zakończenie…

Karta redakcyjna

Copyright © 2011, Katarzyna Enerlich
Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw.

Projekt okładki: Maciej Sadowski

Opracowanie redakcyjne: MG

ISBN 978-83-7779-017-5

Wydawca: Wydawnictwo MG
00-901 Warszawa
Pl. Defilad 1, skrytka pocztowa 51

www.wydawnictwomg.pl

kontakt@wydawnictwomg.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com