Osoby dyalogu:
KRYTON,
SOKRATES.
(Scena w więzieniu).
S. Czemu tak wcześnie przyszedłeś, Krytonie? - czy
może już nie jest tak rano?
K. I owszem.
S. Jakże wcześnie być może?
K. Pierwszy świt dopiero.
S. Dziwi mię, że dozorca nie wzbraniał się
otworzyć ci więzienia.
K. Dobrze mi już jest znany, Sokratesie, z
częstych moich tutaj odwiedzin, a do tego i otrzymał coś odemnie.
S. Teraz dopiero przyszedłeś, czy już dawno?
K. Już dosyć dawno.S. Więc czemuż nie zbudziłeś mię zaraz, ale tak
cicho usiadłeś?
K. Nie, na Zeusa, Sokratesie! - i ja sam nie
chciałbym w takiej bezsenności i w takim smutku zostawać! Wiec i ze
zdziwieniem patrzę już dawno na ciebie, że tak spisz przyjemnie, i
umyślnie nie chciałem cię budzić, by ci czas jak najmilej zeszedł.
I częstokroć już poprzednio w całem życiu mieniłem cię szczęśliwym
dla twojego sposobu myślenia, ale najbardziej teraz, że tak
spokojnie i lekko znosisz nieszczęście zawisłe nad tobą.
S. Boby też i niedorzecznie było, Krytonie,
niepokoić się w tak podeszłych latach, jeżeli śmierć już staje się
koniecznością.
K. Ale i innych, Sokratesie, w takim wieku podobne
spotykają nieszczęścia, a przecież wiek ten nie uwalnia ich od
niepokoju o los, który ich czeka.
S. Jest tak istotnie. - Ale czemużto tak rano
przyszedłeś?
K. Z wieścią, Sokratesie, przykrą - nie dla
ciebie, jak mi się zdaje, ale dla mnie i dla powinnych twoich
wszystkich - z przykrą i srogą, którą ja, jak sądzę, najdotkliwiej
może odczuwam.
S. Cóżto za wieść taka? czy nawa przypłynęła z
Delos, z której przybyciem umrzeć będę musiał?
K. Nie przypłynęła jeszcze, ale zdaje mi się, że
dzisiaj przypłynie według opowiadania niektórych, co z Sunionu
przybyli i tam ją pozostawili. Okazuje się zatem z wiadomości tych,
że dzisiaj przybędzie - a jutro będziesz musiał zakończyć życie,
Sokratesie!
S. A więc szczęścia, Krytonie! Jeżeli tak podoba
się bogom, niechaj będzie tak. Z tem wszystkiem sądzę, że nawa nie
przypłynie dzisiaj.
K. Z czegóż tak wnosisz?
S. Powiem ci: wszakże śmierć mam ponieść podobno
następnego dopiero dnia po jej przybyciu?
K. Tak mówią przynajmniej ci, którzy tem
zarządzają.
S. Otóż sądzę, że nie dzisiaj przypłynie, ale
jutro, a wnoszę to ze snu jednego, który miałem co dopiero tej nocy
- i może właśnie w porę stało się, żeś mię nie obudził.
K. I jakiż był sen ów?
S. Zdało mi się, że przyszła do mnie jakaś
Bniewiasta nadobna i piękna, ubrana biało, i że zawołała na mnie i
rzekła: "Sokratesie! dnia trzeciego we Ftyi urodzajnej staniesz ".
K. Dziwny to sen, Sokratesie!
S. Owszem jasny, jak mi się przynajmniej zdaje,
Krytonie!.
K. Nawet bardzo, jak widać. Ależ, jedyny
Sokratesie, bodaj teraz jeszcze posłuchaj mnie i ratuj się. Bo
jeżeli ty umrzesz, nie jedno mię czeka cierpienie, ale prócz tego,
że pozbawionym zostanę przyjaciela, jakiego w nikim i nigdzie
pewnie nie znajdę, obudzę jeszcze podejrzenie w wielu, którzy ani
mnie ani ciebie dobrze nie znają, że będąc w możności ratowania
cię, gdybym tylko był chciał użyć na to pieniędzy, nie dbałem o tę
sprawę. A jakież mniemanie może być więcej poniżające nad to, że
się pieniądze wyżej od przyjaciół ceni? Bo większa część nie
uwierzy, że mimo nasze zabiegi ty sam uciekać stąd me chciałeś.
S. Lecz czemuż ma nam tak bardzo zależeć na
mniemaniu owej większości, drogi Krytonie? Wszakże najrozumniejsi,
o których więcej dbać nam się godzi uwierzą że cała rzecz tak się
stała, jak się stanie zapewne.K. A jednak widzisz sam, Sokratesie, że i o
mniemanie ogółu dbać koniecznie potrzeba. I samo już to co się
teraz dzieje, pokazuje jasno, że nie najmniejsze złe udzie
wyrządzić potrafią, ale największe niemal, skoro tylko kto przed
nimi oczernionym zostanie.
S. O gdyby to, Krytonie, ten ogół ludzi zdołał
wyrządzać złe największe, aby mógł i dobrodziejstwa największe
wyświadczać! - tak wszystko byłoby dobrze - tymczasem ani jedno ani
drugie nie jest w jego mocy; bo on ani do rozumnych ani do
bezrozumnych uczynków niezdolny, i działa tylko tak, jak ślepy traf
zdarzy.K. Niechże więc tak będzie! Ale wyznaj mi,
Sokratesie! - przecież nie obawiasz się o mnie ani o innych
przyjaciół twoich, aby po twojej stąd ucieczce nabawili nas
kłopotów donosiciele, żeśmy cię stąd wykradli, i nie lękasz się, że
będziemy zmuszeni cały nawet majątek lub wielką część mienia
utracić, albo coś więcej jeszcze nad to ucierpieć? Bo jeżeli o coś
podobnego ci chodzi, to porzuć taką obawę: wszakże to rzecz
słuszna, abyśmy się na to niebezpieczeństwo narazili i nawet na
większe, jeżeli tego potrzeba będzie, skoro tylko ciebie ocalimy.
Więc posłuchaj mię i nie czyń inaczej!
RESZTA TEKSTU DOSTĘPNA W PEŁNEJ WERSJI.
