Rozdział 5 Stołowanie się w domu i na mieście
W tym rozdziale:
- poznasz harmonogram posiłków Brytyjczyków;
- przyrządzisz posiłek w domu;
- pójdziesz coś zjeść do pubu lub restauracji.
Czy na myśl o kuchni brytyjskiej widzisz oczyma wyobraźni mdłe, banalne dania? Nic bardziej mylnego! Współczesną Wielką Brytanię zamieszkuje społeczeństwo multikulturowe o długiej tradycji tworzonej przez imigrantów ze wszystkich zakątków świata. Dlatego w wielu brytyjskich miastach można skosztować kuchni włoskiej, indyjskiej, chińskiej, meksykańskiej, polskiej... A w tych największych zjesz potrawy narodowe z chyba każdego państwa, jakie potrafisz wymienić! Ponadto w wielu pubach i małych, lokalnych restauracjach można zamówić niedrogie dania kuchni brytyjskiej. I nie chodzi tu wyłącznie o fish and chips!
Brytyjski harmonogram posiłków
Trzy główne posiłki w ciągu dnia to: śniadanie (breakfast), lunch (lunch) i obiad / kolacja (dinner / supper). Lunch jada się między 12:00 a 13:00, a obiad / kolację między 17:00 w przypadku dzieci a 20:00 czy nawet 21:00 w przypadku dorosłych. Lepiej więc nie przychodź do restauracji o 14:00 na lunch czy o 22:00 na kolację - może się zdarzyć, że nie dostaniesz nic do jedzenia!
Co mylące, lunch bywa czasami nazywany dinner. Na przykład dzieci jedzą w szkole dinner w porze lunchu. Z kolei w północnej Anglii, w Szkocji i w Irlandii dinner czasami nazywa się tea. Na szczęście, breakfast to zawsze breakfast!
Śniadanie
Prawdopodobnie zdarzyło Ci się słyszeć o typowym śniadaniu angielskim (English breakfast), na które składają się jaja (eggs), bekon (bacon), kiełbaska (sausage), tost (toast), herbata (tea)... Ten obfity posiłek oferują liczne hotele swoim gościom, jak również małe lokale gastronomiczne. Większość Brytyjczyków jednak nie jada takiego śniadania co rano. Po pierwsze, w Wielkiej Brytanii żyją ludzie z bardzo wielu państw, dlatego można tam zjeść tyle rodzajów śniadań, ile jest reprezentowanych kultur. Po drugie, stale intensyfikujący się kontakt między Wyspami a Kontynentem sprawia, że często w brytyjskich menu można znaleźć tak zwane śniadanie kontynentalne (European / continental breakfast). Zarówno wielu dorosłych, jak i dzieci przed wyjściem do pracy czy do szkoły zjada po prostu miskę płatków śniadaniowych.
Lunch
W Wielkiej Brytanii większość ludzi, którzy pracują, ma bardzo krótką przerwę na lunch - zwykle nie dłuższą niż godzinna. Dlatego dania lunchowe w dni powszednie są zazwyczaj małe. Wiele osób zjada na lunch tylko kanapkę albo lekki posiłek w pubie (więcej na ten temat znajdziesz w podrozdziale "Gdzie się stołować"). Kiedy jest ładnie, ławki między innymi w parkach zapełniają się pracownikami biur z kanapkami albo innymi przekąskami w rękach.
Jedynym dniem w tygodniu, kiedy Brytyjczycy często zjadają duży lunch, jest niedziela (Sunday); jedzą wtedy tak zwany Sunday lunch. W pozostałe dni tygodnia głównym posiłkiem dnia pozostaje obiad (dinner). Na typowy Sunday lunch jada się pieczeń (roast) podawaną zwykle z ziemniakami (potatoes) oraz warzywami (vegetables). Tak przyrządzone mięso polewa się sosem pieczeniowym (gravy). Oczywiście, nie każdy Brytyjczyk jada w każdą niedzielę taki lunch. Gdyby się jednak okazało, że masz ochotę spróbować Sunday lunch, to najpewniej dostaniesz go w pubie.
Obiad
Brytyjczycy spożywają ten posiłek relatywnie wcześnie, między 18:00 a 20:30, ponieważ jest on największy w ciągu dnia i potrzeba czasu, żeby go strawić. Zarazem właśnie w tych godzinach chętniej i częściej jada się w restauracjach, bo ludzie mają wtedy więcej czasu, aby odprężyć się i zjeść, nie spiesząc się z powrotem do pracy.
Zanim zaczniesz jeść, możesz osobie, która Ci towarzyszy przy posiłku, życzyć smacznego, czyli Bon appétit!. Tak, ten zwrot pochodzi z języka francuskiego - w angielskim nie istnieją inne specjalne słowa ani zwroty o tym znaczeniu. Niemniej można wypić za czyjeś zdrowie, wznosząc kieliszki, stukając się nimi (niezbyt mocno) i mówiąc: Cheers!.
W domu
W Wielkiej Brytanii, aby dobrze zjeść, wcale nie trzeba chodzić do drogich restauracji. Brytyjczycy często nawet wolą jadać posiłki w domu (to eat in). Jeśli zaś nie chce Ci się samodzielnie gotować, zawsze możesz zamówić jedzenie na wynos (takeaway food), które bywa niedrogie, a przy tym bardzo smaczne!
Jedzenie na wynos
Pomijając restauracje o międzynarodowej sławie, gdzie można kupić hamburgery, które smakują na całym świecie właściwie tak samo, nie brakuje w Wielkiej Brytanii lokali oferujących tanio i szybko jedzenie na wynos. Dzięki licznej na Wyspach populacji, która wywodzi się z Bliskiego Wschodu, łatwo znaleźć jagnięcy kebab (kebab), choć nie mniej popularne okazują się smażalnie ryb i frytek (fish and chips shops). Frytki kupowane w smażalniach są podawane z solą (salt) i octem (vinegar), lecz w większości przypadków tego ostatniego dodaje się samodzielnie, więc jeśli go nie lubisz, nie jest to żaden problem. Fish and chips shops częściej spotyka się w tych rejonach Wielkiej Brytanii, gdzie jeździ się na wakacje (na przykład na południowym wybrzeżu Anglii); tam miejscowa ludność zwykle nazywa te lokale chippie.
Prostymi słowami
Jorge składa zamówienie w smażalni ryb i frytek.
Jorge: Can I have one plaice and chips, and some pickled onions, please.
(Czy mogę prosić gładzicę z frytkami oraz marynowaną cebulę?)
Właścicielka smażalni: Eat here or take away?
(Na miejscu czy na wynos?)
Jorge: Take away, please.
(Proszę na wynos).
Właścicielka smażalni: Do you want vinegar on your chips?
(Czy chce pan octu na frytki?)
Jorge: No, thanks. Just salt.
(Nie, dzięki. Tylko sól).
Właścicielka smażalni: Anything else for you?
(Czy coś jeszcze dla pana?)
Jorge: I'll also have a can of that apple juice, please.
(Poproszę też puszkę tego soku jabłkowego).
Właścicielka smażalni: Here you go then. That'll be six pounds thirty-five.
(Bardzo proszę. To będzie sześć funtów i trzydzieści pięć pensów).
Na wynos możesz kupić oczywiście przede wszystkim jedzenie, które łatwo się je, idąc - na przykład fish and chips, hamburgera czy kebab. Możesz też jednak wziąć cały posiłek, co dotyczy zwłaszcza pizzy oraz dań serwowanych w restauracjach hinduskich i chińskich. Wiele pizzerii, jak również innych lokali oferujących jedzenie na wynos proponuje też dostawę do domu; wtedy płacisz przy odbiorze zamówienia. W niektórych przypadkach istnieje możliwość składania zamówień online.
Jedzenie w gościach
Gdy ktoś zaprasza Cię na posiłek do swojego domu, wówczas normalne jest, że w pewnym momencie spotkania rozmawia się trochę o tym, co się właśnie je. Jako gość koniecznie wyraź uznanie, nawet jeżeli posiłek nie za bardzo Ci smakuje. Oto kilka zdań, których możesz użyć w takich sytuacjach:
? This is delicious! (To jest pyszne!)
? How did you make it? (W jaki sposób to przygotowałeś?)
? Can I have the recipe [re-si-pii]? (Czy mogę cię prosić o przepis?)
? Thank you so much for a wonderful meal! (Bardzo ci dziękuję za wspaniały posiłek!)
Prostymi słowami
Natalia je kolację u znajomej o imieniu Jane.
Natalia: This meat is delicious, Jane!
(Jane, to mięso jest pyszne!)
Jane: It's an old recipe of my mother's. The secret is to add soy sauce to the gravy.
(Według starego przepisu mojej matki. Sekret polega na tym, żeby dodać sosu sojowego do sosu pieczeniowego).
Natalia: Well, it's fantastic.
(Cóż, to jest fantastyczne).
Jane: I'm so glad you like it. It's really easy to make, you know.
(Tak się cieszę, że ci smakuje. Wiesz, naprawdę łatwo się to robi).
Natalia: Really? Well, you must give me the recipe then!
(Naprawdę? W takim razie musisz mi dać ten przepis!)
Gdy ktoś Cię zaprasza do siebie na kolację, wówczas dobrze jest dać tej osobie drobny upominek, taki jak kwiaty, czekoladki czy butelka wina. Jeżeli jesteś palaczem, to musisz zapytać, czy wolno Ci zapalić; w tym celu zwykle idzie się na zewnątrz. Źle widziane jest, jeśli gość wychodzi tuż po posiłku; zazwyczaj zostaje się przy stole po deserze, żeby porozmawiać jeszcze przez kilka chwil.
Podczas proszonego obiadu czy kolacji w gościach możesz rozmawiać na wiele tematów: o podróżach, znajomych, a nawet o polityce - pod warunkiem że wszyscy obecni mają zbliżone spojrzenie na daną kwestię - lecz unikaj kontrowersyjnych zagadnień politycznych. W zasadzie jedynym tematem, którego nie porusza się przy takich okazjach, jest wysokość pensji. (Więcej o tym, jak prowadzić small talk, przeczytasz w rozdziale 3.).
Na mieście
Jednym z najprzyjemniejszych elementów podróży do obcego kraju jest możliwość spróbowania lokalnej kuchni i Wielka Brytania nie stanowi tu wyjątku! Począwszy od tradycyjnych dań brytyjskich o dziwnych nazwach (takich jak Welsh rarebit czy haggis), a na dobrze znanych międzynarodowych daniach (takich jak pizza czy curry) skończywszy - wszystko to znajdziesz na Wyspach.
Gdzie się stołować
Jak w każdym innym miejscu na świecie o tym, gdzie postanowisz się stołować, rozstrzyga Twój budget - czyli ile pieniędzy możesz i chcesz przeznaczyć na ten cel. Najtańszymi rozwiązaniami są fast foody, takie jak McDonald's czy Burger King, które można znaleźć na całym świecie; ich menu różnią się tylko trochę lokalnymi wariacjami. Oznacza to, że oferta fast foodów jest łatwa do zrozumienia i zwykle obejmuje zdjęcia zamawianych dań. Zechcesz jednak prawdopodobnie spróbować także lokalnej kuchni. W przypadku Wielkiej Brytanii najlepszym miejscem, gdzie można tanio zjeść tradycyjne potrawy, jest pub.
Pubs (puby)
Pubs (puby) to odpowiednie miejsca, aby skosztować świeżych lokalnych dań w przystępnych cenach. W niektórych lokalach jest wydzielona bardziej oficjalna część restauracyjna, gdzie na nakrytych stołach leżą sztućce (cutlery), w tym noże (knives) i widelce (forks). W większości pubów jednak taki podział nie istnieje i je się tam, gdzie się pije. W takich miejscach składa się zamówienie zazwyczaj bezpośrednio u barmana, przy barze, i wtedy też się płaci, a nie po zjedzeniu posiłku. W części lokali menu jest dostępne w postaci książki lub karty, w innych zaś widnieje na tablicy, na której przedstawiona jest oferta na dany dzień.
Rysunek 5.1 stanowi przykład typowego menu pubowego.
Rysunek 5.1. Typowe menu pubowe
Prostymi słowami
Pierre i Goran jedzą lunch w pubie.
Goran: Hello, I'd like to order lunch and a drink, please.
(Witam, chciałbym zamówić lunch i coś do picia).
Barman: Okay, what can I get you?
(Okej, co mogę panu podać?)
Goran: What's scampi?
(Co to jest scampi?)
Barman: It's a type of seafood. It's covered in breadcrumbs, deep-fried and served with a slice of lemon. You can have it with salad or with chips.
(Rodzaj owoców morza. Posypane bułką tartą, głęboko smażone i podawane z plasterkiem cytryny. Można je zamówić z sałatką albo z frytkami).
Goran: No, I think I'll have cod with chips then. What about you, Pierre?
(Nie, myślę, że w takim razie wezmę dorsza z frytkami. A ty, Pierre?)
Pierre: Do you have anything for vegetarians?
(Czy mają państwo coś dla wegetarian?)
Barman: Yes, we have cauliflower cheese or jacket potatoes with baked beans, or cheese. The ploughman's lunch is also vegetarian - bread, cheese and chutney.
(Tak, mamy cauliflower cheese albo jacket potatoes z pieczoną fasolą, albo ser. Ploughman's lunch jest również wegetariański - chleb, ser i chutney).
Goran: Chutney?
(Chutney?).
Barman: It's a kind of thick pickle sauce, sort of like tomato relish... Well, you'll have to try it.
(Jest to rodzaj gęstej marynaty, jakby pikantny pomidorowy dodatek... Cóż, musi pan tego spróbować).
Pierre: Okay, I'll have the ploughman's lunch then.
(Okej, w takim razie wezmę ploughman's lunch).
Barman: Right, and what would you like to drink?
(W porządku, a co chcieliby panowie do picia?)
Pierre: Orange juice for me, please.
(Ja proszę sok pomarańczowy).
Goran: A pint of Guinness for me.
(A dla mnie pinta guinnessa).
Barman: Okay, just take this number and we'll bring the food over to your table when it's ready. You'll find cutlery and napkins on the side table over there. The condiments are there as well.
(Okej, proszę wziąć ten numerek, a my przyniesiemy panom jedzenie do stołu, kiedy będzie gotowe. Sztućce i serwetki znajdą panowie tam na stoliku. Przyprawy też tam są).
Kuchnia regionalna
Jak we wszystkich innych krajach, tak i w Wielkiej Brytanii występują potrawy regionalne. Na przykład Szkocja słynie z dziczyzny (game), zwłaszcza sarniny (venison), oraz z łososia (salmon). Być może zdarzyło Ci się słyszeć o specjalnym daniu nazywanym haggis; są to owcze podroby gotowane z różnymi przyprawami i podawane z brukwią (neep / turnip). Z Irlandii pochodzą Irish stew (gulasz czy też potrawka z mięsa, ziemniaków i warzyw) oraz słynna Irish coffee, czyli kawa z whisky. W Walii jada się Welsh rarebit, czyli grzankę polaną specjalnym sosem serowym, podawaną na gorąco. Uważaj na tę potrawę, bo słowo rarebit jest podobne do rabbit (królik), co może być mylące! Z kolei północna Anglia słynie z chip butties, czyli kanapek z frytkami (nie polecamy, jeżeli jesteś na diecie!).
Chociaż z lokalnych tablic informacyjnych dla turystów może wynikać, że wszyscy mieszkańcy danego obszaru jadają wyłącznie potrawy regionalne, to jednak najpopularniejszym daniem w Wielkiej Brytanii pozostaje curry, integralny element brytyjskiego stylu życia.
Współcześnie w pubowych menu można często znaleźć dania kuchni międzynarodowej - jak również tradycyjne potrawy brytyjskie o bardzo dziwnych nazwach, takie jak toad in the hole (kiełbaski zapiekane w cieście), bubble and squeak (piure ziemniaczane zapiekane z kapustą), black pudding (wędlina przypominająca kaszankę) czy bangers and mash (kiełbaski i piure ziemniaczane).
W Wielkiej Brytanii deser (dessert) jest często nazywany pudding, dlatego możesz zapytać: What's for pudding? w sensie: Co jest na deser? Możesz też powiedzieć: What's for afters?, choć słowo afters jest rzadziej używane.
Restauracje
W Wielkiej Brytanii jest ogromny wybór dań z kuchni różnych narodów i kultur: włoskiej, hinduskiej, indonezyjskiej, tureckiej, tajskiej, tunezyjskiej, meksykańskiej, malezyjskiej, marokańskiej.... Najlepszych specjałów zaś można skosztować w restauracjach (restaurants), zwłaszcza w większych miastach. Szczególną popularnością cieszą się lokale włoskie i hinduskie.
Brytyjskie restauracje bardzo się różnią od siebie pod względem cenowym. Niektóre są drogie, inne tanie. Oto kilka przydatnych zwrotów, które można wykorzystać, pytając o lokale i ceny:
? Do you know of a good [Thai] restaurant around here? (Czy znasz dobrą [tajską] restaurację w pobliżu?)
? How expensive is it? (Jak drogo tam jest?)
Brytyjskie desery
Niektóre tradycyjne brytyjskie desery noszą bardzo dziwne nazwy. I tak w menu możesz się natknąć na przykład na spotted dick, trifle czy apple crumble and custard. Spotted dick jest to rodzaj puddingu, do którego dodaje się suszone owoce i który często serwuje się z gorącym sosem custard, gęstym, słodkim, o żółtym kolorze i kremowej konsystencji. Trifle składa się z kilku warstw ciasta, dżemu lub owoców, sosu custard oraz śmietany; taki deser często się jada w okresie Bożego Narodzenia (zob. poniżej). Apple crumble jest to danie zrobione z pieczonych jabłek, które posypuje się pokruszonymi biszkoptami (i często jada również z sosem custard lub śmietaną).
W okresie Bożego Narodzenia jada się specjalne desery i słodycze. Należą do nich: Christmas cake (ciasto owocowe z marcepanem i białym lukrem), Christmas pudding (gorący pudding, często nasączony alkoholem i jadany z masą brandy butter) oraz mince pies, które bynajmniej nie są faszerowane mięsem mielonym, ale słodkimi rodzynkami.
Wielka Brytania jako społeczeństwo multikulturowe oferuje także desery z innych kuchni. Do najpopularniejszych należą indyjskie słodycze o nazwie barfi (bardzo słodkie ciasteczka przypominające krówki), gulab jamun (małe kuliste pączki smażone na głębokim oleju, a następnie zanurzane w syropie) czy też bliskowschodnia halwa (chałwa). W wielu restauracjach podaje się również bakławę z menu bliskowschodniego oraz włoskie tiramisu.
? That's a bit out of my price range. / That's a bit beyond my budget. (To trochę wykracza poza moje możliwości finansowe. / To trochę wykracza poza możliwości mojego budżetu).
? That's a bit pricey for me. (To trochę za drogo jak dla mnie).
? Is there anywhere else more economical / cheaper nearby? (Czy jest w pobliżu coś tańszego?)
Najlepszym sposobem na znalezienie dobrej restauracji jest poproszenie znajomych, aby coś polecili. Możesz też poczytać opisy i recenzje lokali w przewodnikach turystycznych albo w miejscowych gazetach i czasopismach.
Prostymi słowami
Goran pyta Mike'a o restaurację w okolicy.
Goran: Mike, can you give me a minute? I need some advice.
(Mike, znajdziesz dla mnie chwilkę? Potrzebuję porady).
Mike: Sure, what is it?
(Jasne, o co chodzi?)
Goran: I have some friends from Croatia coming to visit me next week, and I want to take them to a Thai restaurant. I don't think they've tried Thai food before. Do you know of a good Thai place around here?
(W przyszłym tygodniu odwiedzają mnie znajomi z Chorwacji. Chcę ich zabrać do tajskiej restauracji. Nie sądzę, żeby kiedykolwiek wcześniej kosztowali tajskiego jedzenia. Czy znasz jakąś dobrą restaurację tajską w pobliżu?)
Mike: Right, let me think... Well, there's a really good Thai restaurant on Lever Street, but it's not cheap.
(Niech pomyślę... Cóż, jest naprawdę dobra restauracja tajska na Lever Street, ale nie jest tania).
Goran: How expensive is it?
(Jak drogo tam jest?)
Mike: About forty pounds a head if you have wine...
(Około czterdziestu funtów na głowę, jeżeli zamawia się wino...)
Goran: Forty pounds! That's a bit beyond my budget! Is there anywhere else cheaper you know of?
(Czterdzieści funtów! To trochę przekracza możliwości mojego budżetu! Czy znasz jakiś tańszy lokal?)
Mike: I can't think of one. But take a look in Time Out magazine. They usually have restaurant recommendations, and they tell you the price range.
(Nie przypominam sobie. Ale zajrzyj do czasopisma "Time Out". Oni zazwyczaj polecają jakieś restauracje, no i informują o cenach).
Goran: Okay, good idea. I'll see what I can find in that.
(Okej, dobry pomysł. Zobaczę, co mi się uda znaleźć).
Mike: Good luck, mate. You can always take them to the local chippie [fish and chips shop]!
(Powodzenia, kolego. Zawsze możesz ich zabrać do lokalnej smażalni).
Rezerwacja stolika
Jeżeli chcesz się wybrać do popularnej restauracji, postaraj się zarezerwować stolik z wyprzedzeniem, najlepiej dzień lub dwa dni wcześniej. Niektóre lokale umożliwiają rezerwację online, częściej jednak konieczna jest rezerwacja telefoniczna.
Oto kilka przydatnych zwrotów:
I'd like to make a booking. (Chciałbym zrobić rezerwację).
I'd like to make reservation. (Chciałbym dokonać rezerwacji).
I'd like to book a table for [Friday night]. (Chciałbym zarezerwować stolik na [piątkowy wieczór]).
A table for two, please. (Proszę o rezerwację dwuosobowego stolika).
Kuchnia międzynarodowa
Oto kilka międzynarodowych dań głównych, które możesz napotkać w menu brytyjskich restauracji i pubów:
? lasagne (lazania): włoskie danie z makaronu;
? moussaka (musaka): greckie danie z bakłażana;
? chicken / lamb tikka: indyjskie curry z marynowanym kurczakiem / jagnięciną;
? tandoori chicken / lamb: indyjskie curry z pieczonym kurczakiem / jagnięciną;
? chilli con carne: meksykańskie pikantne danie z mięsa i fasoli;
? nachos: meksykańskie czipsy kukurydziane podawane z serem oraz / albo mięsem;
? moules frites: francuskie danie z muli i frytek;
? chicken teriyaki: kurczak podawany z japońskim sosem sojowym.
Prostymi słowami
Maria chce zarezerwować stolik w restauracji The Lamb's Tail. W tym celu dzwoni do lokalu dzień wcześniej.
Kelner: Good afternoon, The Lamb's Tail, can I help you?
(Dzień dobry, tu restauracja The Lamb's Tail, czy mogę pomóc?)
Maria: Yes, please, I'd like to book a table for tomorrow evening, please.
(Tak, proszę, chciałabym zarezerwować stolik na jutrzejszy wieczór).
Kelner: Right, we're very busy on Saturday nights, let me check. A table for how many people, please?
(Tak, mamy bardzo duży ruch w sobotnie wieczory, niech sprawdzę. Stolik na ile osób?)
Maria: Just two people.
(Tylko dwie).
Kelner: Oh yes, that's fine. For what time?
(Ach tak, w porządku. Na którą godzinę?)
Maria: Eight-thirty.
(Ósmą trzydzieści).
Kelner: Certainly. And could you give me your name, please?
(Oczywiście. Czy mogłaby pani podać mi swoje nazwisko?)
Maria: Yes, it's Maria Gonzalez.
(Tak, Maria Gonzalez).
Kelner: Sorry, how do you spell your surname?
(Przepraszam, jak się pisze pani nazwisko?)
Maria: G-O-N-Z-A-L-E-Z.
(G-O-N-Z-A-L-E-Z).
Kelner: Right, you have a table for two booked for tomorrow evening, at eight-thirty, in the name of Maria Gonzalez.
(Tak, ma pani zarezerwowany stolik dla dwóch osób na jutrzejszy wieczór na ósmą trzydzieści na nazwisko Maria Gonzalez).
Maria: Thank you.
(Dziękuję).
Kelner: You're welcome.
(Bardzo proszę).
Jeżeli dokonujesz rezerwacji przez telefon, może się zdarzyć, że trzeba będzie przeliterować imię albo nazwisko. Upewnij się, czy znasz wymowę wszystkich koniecznych do tego liter angielskiego alfabetu.
Przy wejściu do restauracji
Gdy wchodzi się do droższej restauracji, a zwłaszcza kiedy ma się rezerwację, wówczas trzeba poczekać, aż kelner wskaże stolik.
Prostymi słowami
Maria i jej koleżanka Gina wchodzą do restauracji.
Maria: Good evening. We have a reservation for two, for eight-thirty.
(Dobry wieczór. Mamy zarezerwowany stolik dla dwóch osób na ósmą trzydzieści).
Kelner: In what name, please?
(Na jakie nazwisko?)
Maria: Maria Gonzalez.
(Maria Gonzalez).
Kelner: Ah yes. Can I take your coats?
(Ach, tak. Czy mogę wziąć od pań okrycia?)
Gina: Yes, please.
(Tak, proszę).
Maria: That's okay, I prefer to keep my jacket on.
(Ja dziękuję. Wolę zostać w żakiecie).
Kelner: Thank you. Right this way, please.
(Dziękuję. Tędy proszę).
[Maria i Gina idą za kelnerem do stolika].
Zamawianie jedzenia i picia
Kiedy zamawia się jedzenie w pubie lub restauracji, często jest to tylko jedno danie - danie główne (main course). W droższych restauracjach można wziąć przystawkę (starter lub appetiser) poprzedzającą danie główne. Jeżeli lubisz słodycze, możesz zjeść deser (dessert); zamawia się go zwykle po skończeniu dania głównego.
Jeśli restauracja ma licencję na sprzedaż alkoholu, możesz zamówić wino (wine), piwo (beer) albo mocne alkohole (spirits), typu whisky, wódka czy rum. Wiele restauracji oferuje tak zwane house wine, czyli wino stołowe (zwykle jest najtańsze). W menu zobaczysz także napoje bezalkoholowe (soft drinks) - w tym wodę mineralną (mineral water), która może być niegazowana (still) albo gazowana (sparkling). Niektóre restauracje proponują koktajle (cocktails) zrobione z alkoholu i soków owocowych.
Oto kilka zwrotów, które mogą się przydać podczas składania zamówienia:
? I'd like / We'd like [a bottle of wine]. (Chciałbym / Chcielibyśmy zamówić [butelkę wina]).
? Can I have [the soup of the day], please? (Czy mogę zamówić [zupę dnia]?)
? We'll have [some sparkling mineral water], please. (Weźmiemy [gazowaną wodę mineralną]).
? I'd like my steak rare / medium / well done. (Chciałbym zamówić krwisty / średnio / dobrze wysmażony stek).
Uwaga: kiedy zamawiasz stek (steak), kelner zapyta Cię zapewne, czy chcesz krwisty, mało wysmażony (rare), średnio (medium), czy dobrze wysmażony (well done).
? What exactly is in [the chef's salad]? (Z czego dokładnie zrobiona jest [sałatka szefa]?)
? Does it come with [chips / salad]? (Czy jest to podawane z [frytkami / sałatką]?)
? Could I have the bill, please? (Czy mogę prosić o rachunek?)
Prostymi słowami
Gina i Maria składają zamówienie w restauracji.
Kelner: Good evening. Are you ready to order?
(Dobry wieczór. Czy są panie gotowe, by złożyć zamówienie?)
Gina: Yes, please. As a starter, I'd like the deep fried scampi, please.
(Tak, proszę. Na przystawkę poproszę krewetki smażone na głębokim oleju).
Maria: And I'll have a tuna salad.
(A ja wezmę sałatkę z tuńczyka).
Kelner: Certainly. And what would you like for your main course?
(Oczywiście. A co chciałyby panie jako danie główne?)
Gina: Can I have the lamb chops with mint sauce, please?
(Czy mogę zamówić kotlety jagnięce z sosem miętowym?)
Kelner: I'm sorry, madam, we've just run out of the lamb chops. Would you like to order something else?
(Bardzo mi przykro, proszę pani. Właśnie skończyły nam się kotlety jagnięce. Czy zechciałaby pani zamówić coś innego?)
Gina: Ummm... I'm not sure. What do you recommend?
(Ummm... Nie jestem pewna. Co pan poleca?)
Kelner: Today's chef's specials are on the board over there. I recommend the braised lamb in red wine if you like lamb.
(Dzisiejsze dania, które poleca szef kuchni, znajdują się tam, na tablicy. Jeśli lubi pani jagnięcinę, polecam duszoną jagnięcinę w czerwonym winie).
Gina: Okay, that sounds lovely. Does it come with salad or vegetables?
(Dobrze, to brzmi wspaniale. Czy jest podawana z sałatką, czy może z warzywami?)
Kelner: With vegetables or salad - which would you like?
(Z warzywami albo sałatką - z czym by pani wolała?)
Gina: With salad, please. What are you having, Maria?
(Z sałatką, proszę. Maria, a ty co zamawiasz?)
Maria: The same for me, please, but with vegetables. Oh, and we'd also like a bottle of wine, please.
(Dla siebie poproszę to samo, ale z warzywami. Och, i chciałybyśmy też zamówić butelkę wina).
Kelner: Red or white?
(Czerwonego czy białego?)
Maria: The house red, please. And a bottle of sparkling mineral water.
(Poproszę czerwone stołowe. I butelkę gazowanej wody mineralnej).
Kelner: Certainly, madam, anything else?
(Oczywiście, proszę pani. Czy coś jeszcze?)
Maria: No, that's all for the moment, thank you.
(Nie, to wszystko na teraz, dziękuję).
Składanie zażaleń dotyczących potraw
Jeżeli masz pecha i Twoje danie okaże się niedobre czy, co gorsza, zepsute (off), możesz złożyć zażalenie do kelnera albo menedżera restauracji. Ogólnie biorąc, mieszkańcy Wielkiej Brytanii wolą nie narzekać, ale jeśli istnieje wyraźny powód, to można sobie na to zapewne pozwolić. Należy jednak mówić wówczas grzecznie, często powtarzać słowo proszę (please) i nie podnosić głosu. Jeśli Twoja skarga jest zasadna, menedżer może Cię zwolnić z płacenia za danie, które było nie dość smaczne, albo przynieść jeszcze jedną porcję tego samego, to zależy od restauracji.
Oto kilka zwrotów przydatnych przy zgłaszaniu zażalenia na jakość dania:
? Excuse me, waiter, but my meat is underdone / overdone / burnt. (Przepraszam, ale moje mięso jest niedosmażone / przesmażone / spalone).
? There's something wrong with this [wine / meat / dessert]. (Coś jest nie tak z tym [winem / mięsem deserem]).
? This food is cold / off. (To danie jest zimne / zepsute).
? This food is too [salty / greasy / sweet / cold]. (To danie jest za słone / za tłuste / za słodkie / za zimne).
? This bread is stale. (To pieczywo jest czerstwe).
? This [beer / sparkling water] is flat. (To piwo / Ta woda gazowana jest zwietrzałe / zwietrzała).
? Please could you heat this up for me? (Czy mógłbym prosić o podgrzanie tego dania?)
? Please take this back to the kitchen. (Proszę to odnieść do kuchni).
? Please call the manager. (Proszę wezwać menedżera).
Prostymi słowami
Dania główne zamówione przez Marię i Ginę okazały się niezbyt smaczne.
Maria [do kelnera]: Excuse me, waiter.
(Przepraszam pana).
Kelner: Yes, madam?
(Tak, proszę pani?)
Maria: I'm sorry, but this lamb is underdone.
(Przykro mi, ale ta jagnięcina jest niedogotowana).
Kelner: Are you sure? Nobody else has complained about the lamb tonight. It looks all right to me.
(Czy jest pani pewna? Nikt inny nie narzekał dzisiaj wieczorem na jagnięcinę. Moim zdaniem wygląda w porządku).
Maria: But look - the inside is almost raw. Could you call the manager, please?
(Ale proszę spojrzeć - środek jest prawie surowy. Czy mógłby pan wezwać menedżera restauracji?)
Kelner: All right, one moment.
(W porządku, jedną chwilkę).
[Przychodzi menedżerka restauracji].
Menedżerka: Can I help you?
(Czy mogę paniom pomóc?)
Gina: Yes, we're not happy with the braised lamb. It's completely underdone - look!
(Tak, nie jesteśmy zadowolone z naszej duszonej jagnięciny. Jest zupełnie niedogotowana - proszę spojrzeć!)
Menedżerka: Well, some people like their lamb rare, but if you're not happy with this, of course we can put it back in the oven for you, or we can offer you a different main course - but that will take at least twenty minutes to prepare.
(Cóż, niektóre osoby lubią krwistą jagnięcinę, ale jeżeli pani to nie odpowiada, możemy oczywiście wstawić mięso z powrotem do piekarnika albo zaproponować pani inne danie główne - lecz jego przygotowanie potrwa co najmniej dwadzieścia minut).
Gina: Well, I'd prefer a different main course now; this looks horrible. I'll have the T-bone steak instead - well done not rare!
(Cóż, teraz wolałabym inne danie główne; to wygląda strasznie. Poproszę o stek z kością - dobrze wysmażony, nie krwisty!)
Maria: Please put mine back in the oven to cook for another ten minutes, and I'm sure it will be fine.
(Ja poproszę o włożenie mojego dania do piekarnika na jeszcze dziesięć minut i jestem pewna, że będzie dobre!)
Menedżerka: Of course, madam, and I'm sorry about this. I'll have a word with the chef.
(Oczywiście, proszę pani. Przykro mi z powodu zaistniałej sytuacji. Porozmawiam o tym z szefem kuchni).
Kelner, zupa i mucha
Waiter, there's a fly in my soup... (Kelner! W mojej zupie pływa mucha...) - tak zaczyna się jeden z najlepiej znanych angielskich dowcipów, podobnie jak setki jego wersji. Oto kilka z nich:
- Waiter, there's a fly in my soup!
- Don't worry, sir. That spider on your bread will soon get him.
(Kelner! W mojej zupie pływa mucha!
Proszę się nie martwić. Pająk na pańskim pieczywie wkrótce ją dopadnie).
- Waiter, there's a fly in my soup!
- Don't worry, sir. They don't eat much.
(Kelner! W mojej zupie pływa mucha!
Proszę się nie martwić. Muchy nie jedzą wiele).
- Waiter, there's a fly in my soup!
- There can't be, sir. The cook used them all in the raisin bread.
(Kelner! W mojej zupie pływa mucha!
Nie może być. Kucharz zużył wszystkie muchy do pieczywa z rodzynkami).
Ten dowcip funkcjonuje w kulturach wielu krajów, gdzie mówi się po angielsku.
Zamawianie deseru i kawy
Po skończonym daniu głównym przychodzi czas na zamówienie deseru albo kawy. Menu deserowe często zawiera lody (ice creams), w tym sorbety (sorbets) o różnych smakach, ciasta (cakes) i inne słodkości (sweet things). Niektóre restauracje oferują także ser z krakersami (cheese and biscuits / crackers) - jest to zwyczaj zapożyczony z Francji. Wiele osób przechodzi od dania głównego prosto do kawy lub herbaty. W brytyjskich restauracjach dość popularne jest espresso (espresso coffee).
Prostymi słowami
Maria i Gina właśnie skończyły jeść danie główne i są gotowe, aby zamówić deser.
Kelner: Would you like some dessert?
(Czy chciałyby panie zamówić coś na deser?)
Gina: Yes, can I see the dessert menu, please?
(Tak, czy mogłabym zobaczyć menu deserowe?)
Kelner: Here you are. We also have some dessert specials today, which are up on that board on the wall. I especially recommend the apple crumble and the tiramisu.
(Bardzo proszę. Mamy także desery dnia, które widać tam na tablicy na ścianie. Szczególnie polecam apple cruble i tiramisu).
Maria: I think I'll just have coffee; I'm full. An espresso, please.
(Myślę, że wezmę tylko kawę; jestem pełna. Poproszę espresso).
Kelner: Certainly, madam - and for you?
(Oczywiście, proszę pani - a dla pani?)
Gina: I think I'll try the apple crumble - as long as it's cooked enough!
(Myślę, że spróbuję apple crumble - pod warunkiem że jest odpowiednio dopieczone!)
Kelner: Would you like that with cream, ice cream or custard?
(Czy życzy sobie pani [ten deser] ze śmietaną, z lodami czy z sosem custard?)
Gina: Cream, please. And I'll also have an espresso coffee, but with a little bit of milk, please.
(Poproszę ze śmietaną. Wezmę też espresso, ale z odrobiną mleka).
Uważaj na różnicę w wymowie słów dessert (deser) i desert (pustynia). To pierwsze wymawia się [di-zert] z akcentem na ostatnią sylabę. Nazwę takich miejsc jak Sahara, czyli desert, wymawia się [de-zert] z akcentem na pierwszą sylabę. Wypowiedz oba słowa na głos, aby usłyszeć różnicę.
Rachunki i napiwki
W niektórych restauracjach kelnerzy przynoszą rachunek wraz z kawą, w innych trzeba o niego poprosić. Z kolei dawanie napiwku (tipping) jest zwyczajem rzadziej spotykanym w Wielkiej Brytanii niż w innych krajach anglojęzycznych. Zdarza się, że restauracja dodaje do rachunku za jedzenie opłatę za obsługę (service charge) w wysokości 10 - 20% jego wartości, która trafia do pracowników lokalu. Jeżeli rachunek obejmuje wspomnianą opłatę, nie musisz zostawiać napiwku; w przeciwnym razie dobrze jest zostawić sumę w wysokości około 10% zapłaconego rachunku.
Na rachunku otrzymanym w restauracji zobaczysz także doliczone 20% podatku VAT (Value Added Tax) pobieranego przez brytyjskie państwo.
Rachunek w restauracji może przypominać ten przedstawiony na rysunku 5.2.
Rysunek 5.2. Typowy rachunek w brytyjskiej restauracji
Prostymi słowami
Maria i Gina skończyły posiłek i proszą o rachunek.
Maria: Excuse me, could I have the bill, please?
(Przepraszam, czy mogłabym prosić o rachunek?)
Kelner: Yes, of course, madam. Just a moment. Here you are.
(Tak, oczywiście, proszę pani. Jedną chwilkę. Bardzo proszę).
[Kelner odchodzi].
Gina: Let me get this.
(Pozwól, że zapłacę).
Maria: No, no, this is my treat. I promised I'd take you out for your birthday, so I'm paying!
(Nie, nie, ja stawiam. Obiecałam, że zabiorę cię do restauracji na twoje urodziny, więc to ja płacę!)
Gina: Well, all right. That's really nice of you, Maria.
(Cóż, w porządku. To naprawdę miło z twojej strony, Mario).
Maria: Not at all. Okay, let's see. Hmmm... there's a twelve per cent service charge on the bill, so we don't need to leave a tip. I'll pay by credit card.
(Nie ma za co. Okej, niech spojrzę. Hmmm... Na rachunku została doliczona opłata za obsługę w wysokości 12%, więc nie musimy zostawiać napiwku. Zapłacę kartą kredytową).
[Kelner wraca].
Maria [podaje kelnerowi kartę kredytową]: Here you go.
(Bardzo proszę).
Kelner: Thank you, madam. I hope you enjoyed the meal.
(Dziękuję pani. Mam nadzieję, że smakował paniom posiłek).
Gdy ktoś Ci coś podaje, wówczas może użyć zwrotów o podobnym znaczeniu (Bardzo proszę):
? Here you go.
? Here you are.
Jeżeli chcesz zapłacić zarówno za danie swoje, jak i osób towarzyszących, mogą Ci się przydać następujące zwroty:
? It's on me. (Ja płacę).
? Let me get this. (Pozwól, że zapłacę).
? It's my treat. (Ja stawiam).
? It's my turn to treat you. (Teraz moja kolej, żeby zaprosić ciebie).
A jeśli chcesz zapłacić tylko za napoje, nie za jedzenie, możesz użyć któregoś z tych zwrotów:
? It's my round. (Ja stawiam).
? Whose round is it? (Kto stawia?)
Aby podziękować komuś, kto zapłacił za Twoje danie lub napoje, powiedz:
1. Thanks so much. (Bardzo dziękuję).
2. That's really kind / nice of you. (To bardzo miłe z twojej strony).
3. I'll get the next one. (Ja stawiam następnym razem).
W Wielkiej Brytanii można często usłyszeć ta zamiast thank you. Ta stanowi skróconą formę thank you i ma bardzo kolokwialny charakter. Używa się jej przede wszystkim w Wielkiej Brytanii; raczej nie usłyszysz ta w Stanach Zjednoczonych. We wszystkich krajach anglojęzycznych funkcjonuje kolokwialne thanks, które także jest mniej oficjalne od thank you.
Gry i zabawy
1. Spójrz na pubowe menu na rysunku 5.3, a potem umieść we właściwych miejscach następujące słowa:
cod, carne, lunch, whole wheat, mash, soup, salad, cauliflower, bread, beans.
Rysunek 5.3. Umieść słowa we właściwych miejscach
Klucz:
soup (zupa), lunch (lunch), whole wheat (razowy), salad (sałatka), beans (fasola), bread (chleb), cod (dorsz), carne (carne), mash (piure), cauliflower (kalafior)
2. Natasza i Wasilij zamawiają lunch w pubie The King's Head. Wstaw poniższe wyrazy we właściwych miejscach; niektórych trzeba będzie użyć więcej niż raz:
want, like, have, get.
Natasza:
We'd ______ to order lunch, please.
Bartender:
Okay, what can I ______ you?
Natasza:
What's in the BLT club sandwich?
Bartender:
BLT is bacon, lettuce and tomato.
Natasza:
Oh, okay. I'll ______ that please.
Bartender:
Do you ______ it on white or whole wheat bread?
Natasza:
On white bread, please.
Wasilij:
I'll ______ a jacket potato with tuna mayonnaise.
Bartender:
Sure. Would you ______ anything to drink?
Natasza:
We'll ______ two half pints of lager, please.
Klucz:
like, get, have, want, have, like, have
3. Wyobraź sobie, że znajomy Brytyjczyk zaprosił Cię na posiłek do swojego domu. Czy w tym kontekście poniższe zdania są prawdziwe (true), czy też fałszywe (false)? Przy zdaniach prawdziwych napisz T, a przy fałszywych F.
1. It's important to arrive on time.
(Ważne jest, aby przyjść punktualnie).
2. Your host expects you to bring dessert.
(Gospodarz oczekuje, że przyniesiesz deser).
3. It's nice to take your host a small gift, such as chocolates or flowers.
(Miło jest przynieść gospodarzowi drobny upominek, taki jak czekoladki czy kwiatki).
4. You can take a bottle of wine for your host.
(Możesz wziąć ze sobą butelkę wina dla gospodarza).
5. You can shake hands with people you meet for the first time.
(Możesz wymienić uściski dłoni z osobami, które spotykasz po raz pierwszy).
6. It's normal to smoke at the table.
(To normalne, że przy stole pali się papierosy).
7. You don't need to ask permission to smoke.
(Nie musisz prosić o pozwolenie, aby zapalić).
8. Don't ask people how much money they earn.
(Nie pytaj ludzi, ile zarabiają).
9. You can talk about things like your friends and family.
(Możesz rozmawiać na takie tematy jak znajomi czy rodzina).
10. You should leave immediately after you finish your meal.
(Należy wyjść natychmiast po skończeniu posiłku).
Klucz:
1T, 2F, 3T, 4T, 5T, 6F, 7F, 8T, 9T, 10F
