Rozdział 1. Twoja pamięć, moja pamięć

Ludzki mózg jest podzielony na dwie części. Składa się z dwóch półkul mózgowych: lewej i prawej. Obecnie przyjmuje się powszechnie, że lewa półkula odpowiada za aktywność organów i członków prawej części ciała, a prawa półkula zarządza lewą stroną ciała. To może tłumaczyć, dlaczego wykonane przeze mnie testy wykazały, iż dominującą rolę w moim przypadku odgrywa prawa półkula mózgowa. A zatem jestem zasadniczo... mańkutem. Piszę i rzucam lewą ręką, a nad piłką lepiej panuję lewą nogą (w szkolnej drużynie piłkarskiej grałem na lewym skrzydle). Ale jak właściwie wygląda współpraca półkul mózgowych? I czy naprawdę jest to tak proste, jak wygląda na pierwszy rzut oka?

Teorie dotyczące funkcjonowania i współpracy półkul mózgowych stale się zmieniają. W 1981 roku Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny przypadła neuropsychologowi Rogerowi Sperry'emu za prace nad funkcjonowaniem półkul mózgowych. Sperry wykazał, że każda półkula jest odpowiedzialna za konkretne zadania organizmu. Jak wygląda podział funkcji? W latach 80. ubiegłego wieku zaczęto twierdzić, że lewa półkula jest odpowiedzialna za sekwencyjność, logikę, mowę, umiejętność liczenia i przeprowadzania analiz, podczas gdy prawa odpowiada za wyobraźnię, rozpoznawanie barw, wyczucie rytmu, ocenę rozmiarów i wyobraźnię przestrzenną. Jednak ostatnie wyniki badań sugerują, że nie można dokonywać tak wyraźnych i arbitralnych podziałów. Obecnie psychologowie wierzą, że każda półkula spełnia własną rolę w realizacji wszystkich tych funkcji i w gruncie rzeczy chodzi raczej o to, że każda półkula realizuje działania związane z poszczególnymi funkcjami na swój charakterystyczny sposób. Uważa się więc dzisiaj, że lewa półkula bardziej koncentruje się na szczegółach, podczas gdy prawą interesuje ogólny ogląd. Dobrym przykładem może być tu sposób, w jaki przechowujemy i rozpoznajemy języki. Chociaż lewa półkula mózgu może być odpowiedzialna za przechowywanie i porządkowanie wyrazów, prawa zajmuje się w tym czasie analizą uzyskanych informacji pod kątem intonacji i zabarwienia głosu, czyli tego, w jaki sposób ton czyjejś wypowiedzi wpływa na interpretację wyrazów, które zostały użyte.

Zastanów się nad zwrotem: "Idź sobie!". Jeśli słyszysz te słowa wypowiadane przez kogoś życzliwego, w przyjaznym tonie, to mogą być wyrazem zaskoczenia lub mało sugestywnym sposobem pożegnania. Jeżeli wstajesz i rzeczywiście zamierzasz wyjść - dosłownie "idziesz sobie" - to takie postępowanie jest konsekwencją pewnego niewielkiego wpływu prawej półkuli mózgowej na Twoje działania. Bierzesz usłyszany przekaz dosłownie - a za takie działania odpowiada lewa półkula. Naukowcy sugerują, że lewa część mózgu ma niewielkie poczucie humoru (lub w ogóle go nie posiada; o ile możemy tak uosobić półkule mózgowe), podczas gdy prawa część potrafi spojrzeć na zagadnienie z pewnej perspektywy, oceniając świat nieco mniej dosłownie i decydując o szczegółach, na których powinna się skoncentrować lewa.

Moim zdaniem trening pamięci polega na sprowokowaniu obu półkul do jak najefektywniejszej współpracy. W tej książce nauczę Cię, jak odwołać się do logiki, poczucia uporządkowania i zdolności analitycznego myślenia (zadania lewej części mózgu) przy jednoczesnym czerpaniu z zasobów wyobraźni i umiejętności rozpoznawania barw oraz poprzez odwołanie się do zabawnych obrazów (zadania prawej półkuli), tak aby uzyskać doskonałą synchronizację obu części umysłu. Najlepsze w tym wszystkim jest jednak to, że nie będziesz miał wrażenia podejmowania wielkiego wysiłku! Dzięki odrobinie praktyki harmonizacja pracy dwóch połówek Twojego mózgu przyjdzie Ci naturalnie, a Twoja pamięć będzie się codziennie stawać coraz lepsza, pojemniejsza i sprawniejsza.

Twoja pierwsza próba - sprawdź swoją pamięć

Aby zmierzyć poprawę sprawności pamięci w miarę opanowywania kolejnych technik opisanych w tej książce, potrzebny jest jakiś punkt odniesienia. Na następnych stronach umieściłem dwa podstawowe testy, które daję swoim studentom, kiedy chcę ocenić ich bieżące możliwości pamięciowe.

Pamięć krótkotrwała może bez problemu pomieścić elementy około siedmiu - dziewięciu jednostek danych. To właśnie dlatego numery telefonów mają zazwyczaj długość sześciu lub siedmiu cyfr (jeśli odliczyć numer kierunkowy). Ponadto z tego samego powodu opanowywanie wiedzy przez powtarzanie niekoniecznie jest najlepszym sposobem dobrego zakodowania czegoś w pamięci. Dlatego lepiej będzie się posłużyć właściwą strategią - stosowną techniką pamięciową.

Spróbuj swoich sił w dwóch poniższych testach. Jeśli uznasz, że są trudne, niemal z pewnością będzie tak dlatego, że nie nauczyłem Cię jeszcze najlepszych metod zapamiętywania. Jeśli uważasz, że wypadłeś słabo w jednym (lub w obu testach) - nie bądź w stosunku do siebie zbyt ostry! Zapisz swoje wyniki, a potem, kiedy już zapoznasz się z całą książką i będziesz przekonany co do tego, że świetnie sobie radzisz z praktycznym zastosowaniem opisanych w niej technik, spróbuj przeprowadzić test porównawczy znajdujący się na końcu książki. Mam nadzieję, że moje doświadczenia w pracy z pamięcią, odkrycia, jakich dokonałem, i techniki, których sam się nauczyłem na przestrzeni tych wszystkich lat, pozwolą Ci poprawić niezawodność Twojej pamięci i przybliżyć ją do ideału - pełnego wykorzystania jej potencjału. Muszę w tym miejscu powiedzieć, że wydaje mi się, iż pamięć - zarówno moja, jak i wszystkich tych osób, które uczyłem - ma nieograniczony potencjał!